اسلام گرایان کردستان عراق ؛ تضاد بین هویت و آزادی/ خالد سلیمان
سرویس جهان- رهبران اسلام گرا ممکن است بتوانند با همکاری مناسب اتحاد اسلامی کردستان، جماعت اسلامی و جنبش اسلامی کردستان را با هم متحد سازند اما آنها باید موضع مشخص تری نسبت به آزادی بیان و آفرینش های روشنفکری، ادبی و هنری و البته آزادی و حقوق زنان و اقلیت های مذهبی بگیرند.

در آخرین هفته ماه جولای 2016، رهبران ارشد احزاب مهم سیاسی- اسلامی کُرد، از جمله اتحاد اسلامی کردستان (KIU)، جماعت اسلامی کردستان (KIG) و جنبش اسلامی کردستان (KIM) در خانه صلاح الدین بهاالدین - دبیر کل KIU - در سلیمانیه گرد هم آمدند. این جلسه به دنبال ایجاد شرایطی مناسب برای تشکیل یک جبهه اسلامی مشترک میان این سه حزب بود که با هم 17 کرسی از 111 کرسی پارلمان کردستان را در اختیار دارند.

این سازماندهی مجدد خاص نتیجه ی شکست مدل اسلام میانه رو پیشنهادی اخوان المسلمین مصر و تونس است. اسلام گرایی کردی در حالی شکل می گیرد که جغرافیای جنبش های اسلام گرا نه تنها در کردستان بلکه در کل جهان اسلام دستخوش تغییرات اساسی شده است. در همین حال، الگوی اسلامی ترکیه به اسلامی نیمه توتالیه تر تبدیل شده و نسخه ی سوریه ای آن به یک فاجعه سیاسی و انسانی تقلیل یافته است. از آنجایی که ائتلاف میان اتحادیه میهنی کردستان (PUK) و جنبش تغییر به یک توافق سیاسی تبدیل شده و پیمان استراتژیک میان PUK و حزب دموکرات کردستان (KDP) عملا از بین رفته است، آرایش های سیاسی جدید در منطقه در حال شکل گیری هستند.

در جریان بهار عربی، اسلامگرایان کرد جاه طلبانه می خواستند با یک گفتمان سیاسی پیچیده و پر از ابهام، این قیام را "بهار اسلامی" بنامند. هیچ حزب اسلامی ای به طور خاص از آن عبارت استفاده نکرده بود اما رفتار ها و اقدامات خاص آنها نشانه حمایت از این دیدگاه بود. در واقع، با پدیدار شدن تاثیر قیام مصر علیه حسنی مبارک بر کردستان، معترضان در سلیمانیه میدان تاریخی سرای را به "میدان آزادی" تغییر نام دادند. اگرچه این تحصن (اعتراضات) هر دوی سکولارها و اسلامگرایان را دور هم گرد آورد، با این حال این تقلید سیاسی از اخوان المسلمین مصر در شهری که همیشه به خاطر فعالیت های سکولار آن شناخته می شود باعث شد تا روشنفکران و فعالان کُرد از این تظاهرات کنار بکشند.

صلاح الدین بهاالدین در دیداری با اعضای جوانان حزب خود در پایان ماه ژانویه 2012 اعلام کرد که آنچه در جهان عرب در حال رخ دادن بود یک بهار اسلامی به معنای واقعی کلمه بود. این ادعا با موضع ضمنی اتحاد اسلامی که نشان دهنده جایگاه اولیه اخوان در بهار عربی بود، نیز همخوانی داشت. در همین حال، سیاست اتحاد اسلامی میان حمایت از دولت و مخالفان تغییر می کرد.

جنبش تغییر زمینه اصلی مشارکت اسلامگرایان در تظاهرات بهار 2011 علیه حکومت اقلیم کردستان را فراهم نمود. با این حال، ائتلاف مخالفان که بین سال های 2009 و 2013 اسلامی ها را در یک صف قرار داده بود هرگز از یک جنبش سیاسی عادی به یک استراتژی سیاسی منسجم با هدف اصلاح نظام سیاسی تبدیل نشد. در عوض، این ائتلاف، بدون هیچ هدفی، میان اهداف سیاسی و ایدئولوژیک در تغییر بود. سپس، هر یک از طرفین به ریشه های ایدئولوژیک خود برگشته و  اسلامگرایان اهداف سیاسی اسلامی خود را دنبال کردند و اعضای جنبش تغییر دستور کار سکولار خود را که باPUK  به اشتراک گذاشته بودند، در پیش گرفتند.

یکی از مشکلاتی که ائتلاف اسلامی، به همراه جنبش تغییر و بعدا، اتحادیه میهنی کردستان، در تلاش برای ایجاد یک قانون اساسی پارلمانی و تغییر قانون انتخاب رئیس اقلیم با آن مواجه بود این باور بود که آزادی سیاسی و انتقال دموکراتیک قدرت جایگاه آنها در حوزه عمومی و نمایندگی سیاسی مخالفان را تثبیت می کند. با این حال، ائتلاف مذکور آزادی های عمومی، مانند آزادی بیان و حقوق زنان را به طور کامل فراموش کرد. با توجه به حمایت آنها از افزایش آزادی ها از یک سو و بحث های جدی با روشنفکران از سوی دیگر؛ این شرایط باعث تنش میان اسلام گرایان شد. به عنوان مثال، اسلام گرایان به عنوان نیروی اپوزیسیون در اعتراضات میدان «سرا» شرکت کرده و خواستار آزادی شدند اما این اقدام خصومت آنها نسبت به آزادی های اجتماعی و حق آزادی بیان را کاهش نداد. بدون شک آنها علیه نویسندگان، روزنامه نگاران و روشنفکران اقداماتی صورت داده و مقامات محلی را تحت فشار قرار داده اند تا ادبیات را ممنوع کنند؛ به این بهانه که ادبیات اخلاق عمومی را تهدید کرده و توهین به الوهیت است. این اقدامات باعث شده اند تا تعدادی از دانشگاهیان، نویسندگان و فعالان فاصله خود را با رویدادهای مشهور به بهار کردی حفظ کنند.

این تظاهرات باعث ایجاد بحث های زیادی در مورد هویت احزاب مذهبی در کردستان شد؛ احزابی که همگی اسلام سنی هستند اما به طور جداگانه تاسیس شده اند و از نظر مسایل تاکتیکی، از اقدام به جهاد تا مشارکت در دولت، با هم تفاوت دارند. جنبش اسلامی کردستان (KIM ) که در سال 1987 توسط ملا عبدالعزیز تاسیس شد و یکی از کرسی های پارلمان را در اختیار دارد، تحت تاثیر مدل اسلامی افغانستان بود و در تمامی اقدامات مدنی خود خواستار  عمل تکفیر بود.

در سال 1998، یک جبهه موقت باعث شد تا جنبش اسلامی و جنبش النهضه، که هر دو آنها محصول مدرسه اخوان المسلمین بودند، با هم جنبش اتحاد را تشکیل دهند. با این حال، این جنبش در ماه دسامبر سال 2001 و پس از تاسیس انصار الاسلام منحل شد. انصار الاسلام یکی از گروه های افراطی بود که از اتحاد اسلامی جدا شد و پس از اشغال عراق توسط آمریکا در 2003 به یکی از اهداف نیروهای آمریکا قرار گرفت. این گروه به جنایاتی همانند جنایات داعش دست زد که از جمله آنها قتل عام 20 نفر از طرفداران PUK  در روستای خیلی حما در سپتامبر 2001 بود.

در جولای سال 2001، جندالاسلام اعلام موجودیت کرد و این گروه در اولین روز آن ماه با صدور بیانیه ای احزاب کرد سکولار را به کافر بودن و عوامل خارجی بودن متهم کرد.

تمامی این تحولات، در کنار شکاف ایجاد شده توسط احزاب ملی گرای کردی، ضربه های متعددی به اتحاد اسلامی وارد کرد، اما این جنبش زمانی بزرگترین ضربه را خورد که علی باپیر، یکی از رهبران آن در سال 2001 تصمیم به جدایی از این گروه گرفت و جماعت اسلامی کردستان (KIG) را تشکیل داد. تقریبا 80 درصد از مقامات سیاسی و نظامی اتحاد اسلامی همراه با این رهبر جوان جنبش را ترک کردند و از آن زمان به بعد این جنبش را به ضعیف ترین حزب اسلامی در کردستان تبدیل شد.

جماعت اسلامی کردستان تحت رهبری باپیر یکی از شاخه های KIMاتحاد اسلامی  است، اما از ویژگی های کُردی برخوردار بوده و پنج کرسی پارلمان را در اختیار دارد. ساختار سیاسی و ایدئولوژیک این گروه بر اساس هویتی کردی و بر پایه ی اسلام است و از ابراز خصومت نسبت به هر گونه ویژگی سکولار نظام سیاسی هراسی ندارد.

شایان ذکر است که جنبش های مختلف اسلامی کرد بر چگونگی شیوه نظام سیاسی به توافق رسیدند اما تمایل درونی آنها برای اعمال قوانین شرعی و همچنین همکاری با نهادهای سیاسی و قانونگذاری مانع آن شد تا بتوانند جوانان را جذب کنند. هنگامی که به تعداد قابل توجه جوانان کردی که به داعش پیوستند نگاه می کنیم در می یابیم که احزاب اسلامی و احزاب ملی کرد از نظر ایدئولوژیکی در مقابله کردن با داعش شکست خوردند.

اتحاد اسلامی کردستان (KIU)، به عنوان یکی از شاخه های اخوان المسلمین کردی که در سال 1994 تاسیس شد، با توجه به چشم انداز و دیدگاه خود نسبت به حاکمیت شریعت تا اندازه ای متفاوت از سایر احزاب سیاسی اسلامی است. بر خلاف جماعت اسلامی که در خارج از اقلیم کردستان تشکیل شد، KIU در کردستان عراق تشکیل شد و شاخه نظامی نداشت. با این حال، KIU از شفافیت سیاسی کمتری برخوردار است و گرایش بیشتری به سیاست های زیرزمینی دارد. این حزب پیش از تاسیس سازمانی به نام امداد اسلامی بود و پیش از آنکه به عنوان حزبی سیاسی خود را نشان دهد توانست بود به شیوه ای موفق جایگاهی اجتماعی، فرهنگی و روانی را ایجاد نماید. این حزب از طریق فعالیت های خیریه و توزیع نیازهای روزانه، مانند غذا، لباس، بهداشت و درمان، آموزش و پول برای نیازمندان، این جایگاه را به دست آورد. اتحاد اسلامی کردستان (KIU) از طریق این سیاست های "نرم" توانست نسل جدیدی را تربیت کند که بر اساس برنامه های ایدئولوژیک و فکری حزب در اواخر سال های 1990 و دهه اول سال های 2000 رشد کرده بودند. علاوه بر این، گروه توانست مقامات خود - به ویژه مقامات زن - را در زمینه های پزشکی، آموزش و پرورش، مهندسی، رسانه، و علوم مدرن موسسات مهم کردستان جذب کند. به این ترتیب، سیاست های اخوان المسلمین کردی همانند سیاست های همتایان منطقه ای و بین المللی اش است و به مانند آنها از خصیصه مدنی قابل انعطافی برخوردار است.

رهبران اسلام گرا ممکن است بتوانند از طریق همکاری مناسب اتحاد کردستان اسلامی، جماعت اسلامی کرد و جنبش اسلامی کردستان را متحد سازند.آنها بایستی موضعی صادقانه و شفاف نسبت به تفسیرهای دینی اتخاذ شده توسط داعش، به ویژه در مورد زندانی کردن و به بردگی بردن ایزدی ها و همچنین تحمیل مالیات بر مسیحیان در سوریه و عراق بگیرند. این تقاضایی اضطراری است که بایستی در حال حاضر و در آینده نیز به آن پرداخته شود. لازم به ذکر است که برخی از احزاب اسلامی کردستان داعش را غیر اسلامی می دانند، در حالی که برخی دیگر داعش را گروهی می دانند که صرفا رویکردی نادرست نسبت به اسلام دارد. نبایستی در این زمینه سیاست های واشنگتن و اتحادیه اروپا را نیز فراموش کنیم، چرا که تصور خاورمیانه ی بودن آنها غیر ممکن است. هر دو آنها محفاظت از اقلیتهای مذهبی و قومی و همچنین مشارکت دادن آنها در سیستم های دولتی و زندگی سیاسی، را بخش مهمی از حکمرانی خوب و اجرای موفقیت آمیز ارزش های جهانی می دانند. علاوه بر این، این سیاست از ایجاد خصومت های بیشتر، همانند خشونت هایی که در سال 2014 علیه ایزدی ها و مسیحیان اعمال شد، جلوگیری می کند.

برای این که احزاب سیاسی فوق بتوانند در زندگی سیاسی و در نهادهای منتخب مانند پارلمان و دولت، حضور داشته باشند بایستی موضعی روشن نسبت به آزادی بیان و آفرینش های روشنفکری، ادبی و هنری، و بالتبع آزادی و حقوق زنان و اقلیتهای مذهبی داشته باشند.

منبع: موسسه فکره وابسته به انستیتو واشنگتن

ترجمه:خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

  لینک ورود به کانال رسمی تلگرام کردپرس؛

کد مطلب: 121744  |  تاريخ: ۱۳۹۵/۱۰/۲۳  |  ساعت: ۰ : ۴

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
محمدصديق اميري : موافق [۰]  -  مخالف [۰]
درصورت ي که احزاب اسلامي کردستان بتوانند، ابعادحقوق بشري دين مبين اسلام رامعرفي کنند، احتمال موفقيتشان افزايش خواهديافت. به نظرم آنهاپتانسيل لازم براي موفقيت رادارند(موافق).
سيروان : موافق [۰]  -  مخالف [۰]
با توجه به شناختي که از فرهنگ ملت بزرگ و مسلمان کورد دارم در صورت هرگونه حرکت اسلام گرايانه که با فرهنگ کردي سازگار نباشد اسلام گراها به صورت بسيار بدي شکست خواهند خورد.
اخبار مرتبط
آخرین اخبار
تصادف در محور دیواندره – بیجار جان یک نفر را گرفت
کمبود زیرساخت ها مانع توسعه ورزش کردستان/ عادل ویسی
عامل اصلی رکود اقتصادی، حضور داعش در منطقه است/ اقلیم کردستان علاقه مند به حضور سرمایه گذاران ایرانی است
رئیس ستاد انتخابات آذربایجان غربی: تخلف انتخاباتی به ما گزارش نشده است
استان کردستان می تواند همکار و مشاور اتاق بازرگانی اربیل باشد
گرد و خاک، مهمانی که در آسمان کردستان جا خوش کرده است
واکنش شدید ایران به سخنان ترامپ در سرزمین های اشغالی
برگزاری مراسم روز آزاد سازی خرمشهر در در قرارگاه عملیاتی لشکر 28 کردستان
فرش قرمز برای سرمایه گذاران اربیل عراق پهن می شود/ آماده توسعه مبادلات تجاری با اربیل اقلیم کردستان هستیم
بیانیه ستاد انتخاباتی سید ابراهیم رئیسی در کردستان
توزیع کتاب خاطرات آزاده کردستانی همزمان با فرارسیدن سوم خرداد سالروز فتح خرمشهر
مسلمانها همه یک امت واحده هستند و در ایران اسلامی اکثریت یا اقلیت معنا ندارد
نیروهای ارتش دموکراتیک سوریه یک شهرک و چهار روستا را در نزدیکی رقه آزاد کردند
2 سرباز ارتش ترکیه در انفجار 2 بمب دست ساز توسط PKK مجروح شدند
عدم معرفی نماینده از سوی احزاب اقلیم کردستان جهت حضور در کمیته همه‌پرسی
امکانات