کردپرس گزارش می دهد
چهارشنبه سوری؛ لاستیک هایی که سلامتی و شادی را می گیرند
سرویس آذربایجان غربی- چهارشنبه‌سوری که جشن چهارشنبه پایان سال و شب چهارشنبه سرخ نیز شناخته می‌شود یکی از قدیمی ترین جشن‌های ایرانی است که در شب واپسین چهارشنبه سال (از غروب سه‌شنبه) برگزار می‌شود و اولین جشن از مجموعه جشن‌ها و مناسبت‌های نوروزی است. واژه «چهارشنبه‌سوری» از دو واژه چهارشنبه نام یکی از روزهای هفته و سور به معنای جشن و شادی ساخته شده است.
این جشن باستانی اکنون با پیشرفتهای علمی و ساخت انواع وسیله شادی از جمله مواد منفجره مخصوص که به عنوان ترقه از آن یاد می شود رنگ و بوی شادی این روز را کم اثر کرده به طوریکه بیشتر مردم ایران از سروصدای وحشتناک برخی از این اقلام که در معابر عمومی به ویژه در خیابانهای پر رفت و آمد و شلوغ شهرها استفاده می شود به ستوه آمده اند. چنین شادی بارها سلامت افرادی با سابقه ناراحتی های قلبی و زنلن باردار را راهی بیمارستانها کرده است. هم چنین کودکان و نوزادان و افراد سالخورده و مریض از سرو صدای این مواد پر سروصدا در امان نیستند.
اما مهترین بخشی که قابل بررسی و تامل است آتش زدن لاستیک های فرسوده در سطح شهرها علی رغم آلودگی های زیاد هوا است. مواد تشکیل دهنده خطرناک لاستیک های فرسوده خودروها چه هنگام نگهداری و چه هنگام سوختن موجب بروز بیماری های بسیار خطرناک می شوند که در این گزارش سعی شده به جوانب مختلف آن پرداخته شود.
مواد تشکیل دهنده لاستیک ها چیست؟
لاستیک‌ها از مواد پلیمری تشکیل شده‌اند که به راحتی در طبیعت تجزیه نمی‌شوند و سالیان سال در محیط باقی مانده و قابل تجزیه بیولوژیکی نیستند لذا آلودگیهای زیادی را در محیط زیست ایجاد کرده و خطرات جدی برای محیط زیست و سلامت انسان‌ها به همراه دارد. با فرارسیدن جشن های آخر سال چهارشنبه سوری هر سال این لاستیک ها توسط افراد ناآگاه سوزانده می شود یا بعضی افراد در محل دفع لاستیک ها به ویژه در محل دفع پسماند جهت استفاده از سیم های فلزی درون آن اقدام به این کار می کنند ولی از اثرات بسیار زیانبار ناشی از سوزاندن آنها غافل هستند. در اثر سوزاندن لاستیک های مستعمل، دود سیاه رنگ و مضر و ترکیبات متعددی از آلاینده ها حاصل می شود که از مهمترین آنها می توان به اکسیدهای گوگرد SOX، اکسیدهای نیتروژن (N0X)، اکسیدهای کربنCO ، هیدروکربن های فرار(VOCS) ، دی¬اکسین¬ها، فوران¬ها¬، فلزات سنگینی چون آرسنیک و ... اشاره کرد.
آسیب های آتش زدن لاستیک بر انسان و طبیعت
خضری در این باره تاکید می کند : «آتش زدن لاستیک دو نوع آلاینده دارد. شاخص و غیرشاخص. غیر شاخص ها از آلاینده های شاخص خطرناکترند. آلاینده های شاخص چون اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، اکسید کربن و هیدروکربن های فرار که در روند «گرمایش زمین» و «تولید گازهای گلخانه ای» تاثیر بسزایی دارند. غیرشاخص هایی چون دی اکسین، بنزن، فوران، هیدروژن کلراید، بی فونیل پلی کلرینه، و فلزات سنگین از جمله آرسنیک، کادیوم روی، جیوه ، کروم از سوختن لاستیک ها آزاد می شوند و پایداری زیادی در طبیعت دارند. دی اکسین ها بر جانوران به صورت تولد نوزادهای ناقص الخلقه و برانسان به صورت سرطان پدیدار می شود و اثر می گذارد. ذرات معلق در آتش زدن لاستیک ها وجود دارد. فوق العاده خطرناکند. اگر با قطرات آب مخلوط شوند تاثیر زیادی بر «آلودگی آب های سطحی و زیرزمینی» دارند وحتی موجب « بارانهای اسیدی» هم می شوند.»
عبدالرحیم یوسف زاده کارشناس ارشد مهندسی بهداشت محیط می گوید : «در عصر کنونی ما ایرانیان تغییرات بسیار ناخوشایندی در انجام این رسم و رسوم باستانی صورت گرفته و بجای افروختن آتش با مواد اشتعالزای مناسب نسبت به سوزاندن انواع لاستیک و فرآورده های نفتی اقدام می نماییم. هم چنین آسیب آلاینده های ناشی از سوختن لاستیک ها را بر بدن انسان و محیط زیست به ویژه در سردشت را تائید می کند و می گوید : این اقدام علاوه بر اثرات مخرب بر محیط زیست، در کوتاه مدت اثرات حاد و در دراز مدت اثرات مزمن بر سلامتی انسان دارند که شدت این اثرات سوء وابسته به زمان قرار گرفتن در معرض آلاینده¬ها و غلظت آنها است که از مهمترین آنها می توان به ایجاد یا تشدید انواع بیماری ها ازجمله آمفیزم ریوی، برونشیت، آسم، پنومونیا، آلرژی یا تحریکات پوستی، مشکلات چشمی، مشکلات قلبی و عروقی، تاثیر بر اعصاب و روان ... اشاره کرد که با توجه به تعداد زیاد مصدومان شیمیایی دارای مشکلات تنفسی و افراد با مشکلات قلبی عروقی در شهر سردشت اثرات این آلاینده¬ها در این شهر شیمیایی زده خیلی بیشتر از مکان های دیگر است.»
بیشترین آسیب آلاینده هایی چون دود ناشی از سوختن لاستیک خودروها در جامعه بر مصدومان شیمیایی، کودکان، سالخوردگان، زنان، و افرادی با سابقه بیماری های تنفسی و قلبی- عروقی است.
 خضری تاکید می کند :« این نوع ترکیبات در سوختن پلاستیک هم وجود دارد. سوختن پلاستیک در بشکه های مخصوص در مدارس، سوزاندن آن توسط دستفروشهای خیابانی در زمستان برای گرم کردن خودشان و یا سوزاندن زباله های پلاستیکی توسط گردشگران در طبیعت قبل از بازگشت به شهرها خطرات مذکور را دارند و باید به جد از آن پرهیز کنند. » وی به موضوعی کمتر توجه شده اشاره می کند و می گوید : « لاستیک های خودرو جون توخالی هستند همواره آب در آنها جمع می شود و زمینه عوامل بیماری در آنها بسیار زیاد است. .محیط لاستیک ها محل مناسبی برای رشد برخی حشرات و انگل ها از جمله پشه ها است که می توانند بیماریهای مختلفی از جمله انواع تب به ویژه تب زرد و ویروس نیل را به بدن انسان منتقل کنند. »
امروزه مهمترین نگرانی محیط زیست جهانی از افزایش غلظت گازهای گلخانه ای (دی اکسید کربن، متان و اکسید ازت) و اثرات احتمالی آن بر روی آب و هوای جهانی است. یوسف زاده نظرش را در این مورد این چنین بیان می کند : « انقلاب صنعتی موجب افزایش بیش از 25 درصد غلظت های دی اکسید کربن در هوا شده است. سالانه 3 میلیون نفر در جهان بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست می دهند که 20 درصد آنان در کشورهای توسعه یافته هستند. در بعضی کشورها تعداد افرادی که در اثر همین عامل جان خود را از دست می دهند بیشتر از قربانیان سوانح رانندگی هستند. این مرگ و میر به طور خاص مربوط به برونشیت، تنگی نفس، حملات قلبی و آلرژی های مختلف تنفسی است لذا کلید اصلی کاهش آلودگی هوا، ارتقاء آگاهی مردم و تغییر نگرش جامعه، مشارکت مردمی و افزایش هماهنگی بین بخشی است.»
و اما یک پیشنهاد
یوسف زاده پیشنها می کند : « با توجه به میزان بسیار کمتر آلاینده ها در سوزاندن چوب و فرآورد های گیاهی، توصیه می شود در روز چهارشنبه سوری از سوزاندن لاستیک خودداری کرده و به جای آن جهت برافروختن آتش و شادی کردن در اطراف آن از چوب های خشک استفاده کنند، البته با این دیدگاه که درختان را قطع نکنند. هرچند سوزاندن چوب نیز در جای خود ایجاد آلاینده های بیشتر گلخانه ای همانند هیدروکربن ها، اکسیدهای ازت، اکسید های گوگرد، ذرات MP10 و MP1 و ... می کند ولی باز سوزاندن چوب نسبت به لاستیک از ارجحیت بسیار بالایی برخوردار است.»
بازیافت لاستیک های فرسوده صنع پر سودی که فراموش شده است
کریم خضری کارشناس محیط زیست می گوید : صنعت بازیافت یکی از سودآورترین صنایع دنیا است. روکش جاده هاف پیستهای ورزشی عایق های صوتی و به صورت انرژی در صنعت سیمان و ... کاربرد دارد. نگاه به لاستیک های فرسوده بایستی نگاهی اقتصادی باشد. به جای سوزاندن آنها را بازیافت کنیم که از لحاظ اقتصادی می تواند سودهای سرشاری داشته باشد. تولید ملی و کاهش 70 درصد مصرف انرژی در روکش زدن لاستیک ها و . برای هر لاستیک حدود 100 گالن نفت باید مصرف شود
یوسف زاده در این خصوص می گوید : لاستیک‌ یکی از عناصر مهم زندگی بشر بوده و استفاده از آن روز به روز در حال افزایش است. سالانه میلیونها لاستیک در داخل کشور تولید و مصرف می‌شود و بخش عظیمی از آنها هر سال مستعمل می گردند از این رو نحوه مدیریت آنها ضروری خواهد بود تا از آلودگی های زیست محیطی ناشی از آن اجتناب گردد. یکی از روش های مدیریت اصولی، راه اندازی صنعت بازیافت لاستیک است که می تواند جزء صنایع پرسودی به شمار آید اما در کشور ما تاکنون این صنعت مورد استقبال و حمایت واقع نشده است.
کریم خضری هم در این باره می گوید : لاستیک های فرسوده در کشور بخش کمی حدود 7 تا 10 درصد بازیافت می شوند. صنعت بازیافت بسیار پر سود است، بخش عمده ای از آنها یا سوزانده می شوند یا دفع می شوند. بازیافت نیازمند محل دپوهای مخصوص هستند. جمع آوری آنها مشکلات زیادی دارد . احتمال آتش سوزی لاستیک ها در محل دپو زیاد است. نمونه بارز آن آتش سوزی سال 81 در جاده خاوران تعداد زیادی لاستیک آتش گرفتند و سال 91 در اوهایو در آمریکا تعداد زیادی لاستیک سوختند و یکی از رودخانه ها را آلوده کرد.
امروزه بازیافت لاستیک های فرسوده به صنعتی پول ساز و پردرآمد تبدیل شده است. گرچه مقدار کمی از لاستیک های فرسوده (7 تا 10 درصد) در کشور بازیافت می شوند و صنعت بازیافت کشور از این مقوله جامانده است، ولی می توان با برنامه ریزی و جذب سرمایه گذار به ویژه در بخش مدیریت شهری از جانب شهرداری ها و فرآوری آن با ایجاد بنگاههای اقتصادی، ضمن ایجاد اشتغال در مناطق مرزی چون سردشت که امکان صادرات محصولات تولید شده از فرایند بازیافت به کشور عراق نیز مهیاست به در آمد ÷ایدار برای شهرداری ها نیز دست یافت. یوسف زاده در تایید این موضوع تاکید می کند : « تبدیل لاستیک های فرسوده به پودر لاستیک یکی از صنعت های پرسود صنعت بازیافت است. پودر لاستیک حاصل از بازیافت لاستیک های فرسوده موارد کاربرد گسترده ای دارد و از آن می توان در صنایعی مانند صنایع جاده سازی (پوشش سطح جاده ها به جای آسفالت)، صنایع ساختمانی (فونداسیون و پایه ها، استفاده از آن در کارهای عمرانی)، صنایع تولید لاستیک و پلاستیک (فوم های قابل انعطاف، پوشش استخرها)، صنایع خودروسازی (تولید تایر، روکش کاری تایر، کفپوش)، صنایع دریایی (ضربه گیرهای اسکله و لنگرگاه ها)، ورزش (پوشش زمین های ورزشی دومیدانی)، دامداری، کشاورزی و آبرسانی ( سیستم های آبرسانی کشاورزی و شلنگ های لاستیکی) و یا به عنوان سوخت و انرژی در محیط کنترل شده استفاده نمود.»
چهارشنبه سوری نزدیک است. ترقه ها، آتش زدن لاستیک، چوب، نفت و ... نقش مهمی در آلودگی هوا دارند. نگاهی به دور و برمان بیندازیم متوجه می شویم بخشی از افزایش سرطان و بیماری های تنفسی و قلبی عروقی مربوط به همین آلودگی های هوا است. شاید این مسئله در کوتاه مدت ظاهر نشود ولی یقینا در دراز مدت و به تدریج بدون آنکه متوجه شویم بر ما و اطرافیانمان تاثیر خواهد گذاشت. کمی به فکر خود، دیگران و آیندگان باشیم. با مهربانیمان را با طبیعت گسترش دهیم.
گزارش از هیرش محمدنژاد
کد خبرنگار:10103

کد مطلب: 125847  |  تاريخ: ۱۳۹۵/۱۲/۲۳  |  ساعت: ۱۰ : ۲۹

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
امکانات