اقلیم کردستان و کردهای سوریه/ گفتگو با دکتر جعفر حق پناه
کردپرس: کردهای سوریه حدود 8 درصد جمعیت کل سوریه که بالغ بر 22 میلیون نفر است، را تشکیل می‌دهند. این اقلیت، در واقع بزرگترین اقلیت قومی این سرزمین است. در این بین چندی پیش نشستی با حضور 210 تن از شخصیت های کرد از کشورهای مختلف دنیا در اربیل، با حضور مسعود بارزانی رییس منطقه کردستان عراق برای بررسی آینده کردهای سوریه برگزار شد. بارزانی رییس منطقه کردستان عراق در این نشست بر حمایت این منطقه از کردهای سوریه تاکید کرد. برای بررسی بیشتر نگاه حکومت اقلیم کردستان به تحولات سوریه و کردهای سوری به گفتگویی با دکتر جعفر حق پناه کارشناس مسائل کردها پرداخته ایم:

با توجه به سخنان اخیر‌ آقای بارزانی رییس اقلیم کردستان و اینکه حمایت از کرد های سوریه به منظور دخالت در مسایل داخلی کشور سوریه نیست، بلکه هر کردی نسبت به کردهای دیگر در هر جای دنیا ‌حساس است، آیا اعلام حمایت آقای بارزانی از کردهای سوریه سبب‌ ایجاد اختلاف میان اقلیم کردستان و دولت سوریه خواهد شد؟

من قبل از هر چیز باید مقدمه ای دراین مورد عرض کنم تا در فهم مناسبات فعلی بین کرد های عراقی( نخبگان کردعراقی، حکومت اقلیم و احزاب سیاسی ) و  با سوریه کمک کند. در واقع اگر ما می بینیم که دوره  دهه 1990  آمیزه ای از رقابت و همکاری بین سوریه و کردهای عراقی حاکم بود، در دهه اخیر این روابط بعد از سقوط رژیم بعثی در عراق روابط کاملا متحول شد. چرا که آمیزه ای از همکاری و رقابت گذشته به نوعی روابط رقابتی بین سوریه و کردهای عراقی بدل شد. یعنی در گذشته به خاطر وجود رژیم عراق و نوعی دشمن مشترک بین کردهای عراقی و دولت سوریه باعث شد تا به نوعی بین آنها هم همکاری وجود داشته باشد و هم رقابتی در حوزه کردی بوجود آید. امری که در سالهای اخیر تغییر یافته است.

در سالهای اخیر نگاه و رویکرد حکومت اقلیم کردستان به کردهای سوریه چگونه بوده است؟

 از سال 2003 به بعد با از بین رفتن دشمن مشترک (صدام) بین کردهای عراق و دولت سوریه به تدریج عوارض و پیامدهای شکل گیری و تقویت جنبش کردی بر کردستان سوریه هویدا شد. چنانچه در سال 2003 بلافاصله بعد از اعلام حکومت فدراتیو کردی ناآرامی هایی را در مناطق کردنشین سوریه شاهد بودیم. اوج این ناآرامی ها در قامشلی و در جریان مسابقه فوتبالی بود که به درگیری بین نیروهای امنیتی و کردها انجامید و باعث و کشته شدن چند نفر نیز شد. از این زمان به بعد به تدریج حساسیت بیشتری در این حوزه به وجود آمد. در این حال در شرایط جدید رژیم بعثی سوریه از یک سو هوادار جریان بعثی هوادارخود در عراق بود و تلاش می کرد تا دولت نوپای پس از صدام ( دولتی که منافع زیادی برای کردها به همراه داشت) را تضعیف کند. بنابراین نوعی فضای پرچالش و دوجانبه بین کردها و دولت سوریه بوجود آمده بود. از این رو کردهای عراق تلاش کردند با افزایش حضور و نفوذ خود در حوزه کردستان سوریه ابزارهای فشاری را بدست آوردند تا در موقع لازم از این راهها فشار سوری ها را کم کنند.

به تدریج که حکومت اقلیم کردستان تثبیت گردید این وضعیت نیز تشدید گردید و ما ملاحظه میکنیم که از سال 2005 به بعد فعالیت فرهنگی گسترده ای از سوی حکومت اقلیم در رابطه با کردهای سایر کشورها بویژه کردستان سوریه آغاز شد. چنانچه در شهر اربیل موسسه آراس (زیر نظر نیچروان بارزانی) یکی از مهمترین محورهای تمرکز خود را فعالیتهای رسانه ای، پژو هشی، تلبیغاتی، تاریخ نگاری و ... بویژه در مورد کردستان سوریه قرار داد. در این راستا به تدریج بخش زیادی از نخگبان سیاسی و فرهنگی کردستان سوریه جذب این فعالیت ها شدند و مورد حمایت قرارگرفتند. در این میان در شبکه های ماهواره ای کردی مانند کردستان تی وی، کردست و ... ناسونالیسم کردی هم به طور پررنگی تبلیغ شد و حکومت اقلیم و حزب دمکرات تلاش کرند تا جای پایی محکم در کردستان سوریه داشته باشند.

 بارزانی اعلام کرده است کردهای سوریه خود را برای رویدادهای آینده آماده سازند. به نظر شما آیا دولت اقلیم کردستان از نوعی خود مختاری کردهای سوریه حمایت می کند؟

  این وضع اکنون مبهم است. چرا که در شرایط کنونی بسیاری از پیش شرط های تغییر هنوز محقق نشده است و اساسا به سختی میتوان در مورد آینده کردستان سوریه سخنی را مطرح کرد. یعنی ما در دوران خاصی هستیم و همه جریان های مخالف دولت بشاراسد تلاش می کنند به هر نحو ممکن از مخالفت ها حمایت کنند و از  طرح مباحث پرچالش و تفرفه افکن جلوگیری کنند. یعنی اکنون گرایشهای کردی، سلفی و سکولار همه به تغییر رژیم می اندیشند. در این حال به نظر می رسد اکنون حکومت اقلیم کردستان یکی از بازیگران مهم در خاورمیانه است که با سیاست های امریکا در مورد سوریه کاملا هماهنگ است. چرا که در حالی که دولت عراق اعلام کرده تمایلی برای دخالت در امور داخلی سوریه ندارد، کردهای عراقی موضع دیگری را اتخاذ کرده و کاملا هماهنگ با امریکا سیاست تهاجمی را اتخاذ کرده و تلاش می کنند تا یکی از نقاظ ضعف دولت بشار اسد ( که نتوانسته است با کردهای سوریه تعامل خوبی داشته باشد) را مورد هجوم قراردهند. در این فرایند کاری دولت اقلیم کردستان در تلاش است که بتواند اپوزیسیون قوی و بالقوه کرد را بالفعل کرده و جبهه جدیدی را در مخالفت با بشار اسد در شرق این کشور بگشاید. تاکنون بیشتر ناآرامی های سوریه در مناطق هم مرز با اردن، لبنان و در شمال سوریه بوده است، اما شهرهای کردنشین در صورتی که مورد حمایت کردهای عراقی قرار گیرند می توانند کانون جدید تنش و ناآرامی باشند. که در این شرایط بر مشکلات دولت سوریه اضافه خواهد شد. 

آیا در شرایط کنونی دولت اقلیم بیشتر از تغییر رژیم در سوریه حمایت می کند؟

 من فکر می کنم که حد، اندازه و توان حکومت اقلیم کردستان عراق بدان اندازه نیست که به این موضوع فکر کند. یعنی هر چند ممکن است این مقامات چنین آرزویی  را داشته باشد، اما اینکه طرحی برای این کار داشته باشند ممکن نیست و آنان می توانند صرفا در حوزه کردستان سوریه نقش آفرینی داشته باشند. در این بین باید جاه طلبی نخبگان کرد عراقی و رهبرانی که می خواهند خود را رهبر ناسونالیسم کردی ببینند را بیشتر ببینیم. در این بین آنها اگر ببینند فضا مساعد است به قدرت خود می افزایند اما اگر ببینید اوضاع مساعد نیست شاید از شعارهای خود کوتاه بیایند. چنانچه کردهای عراق بیشتر به تثبیت وضعیت موجود خود بیشتر اهتمام می کند تا بخواهند جنبشی منطقه ای را رهبری کنند.

حکومت اقلیم کردستان با کدام  جنبش ها و احزاب کرد در سوریه روابط عمیق تری دارد؟

 حکومت اقلیم تلاش کرده تا از گذشته با همه جریان های کردی سوریه شامل مذهبی، سکولار، سنتی و مدرن ارتباط خوبی داشته باشد. در این حال نیز باید گفت این احزاب و گروه های سیاسی کرد سوریه  پایگاه اجتماعی قدرتمند، سامان یافته و سامان مندی ندارند و به دلیل شرایط سیاسی بسته سوریه بیشتر در خارج اسم و رسمی دارند. یعنی در داخل سوریه احزاب فعالی نیستند.

تا چه حدی ممکن است دولت اقلیم بتواند خودمختاری مناطق کردنشین سوریه را از دولت سوریه دریافت کند؟ 

 این موضوع چندان در توان حکومت اقلیم نیست. در این بین اگر این وضعیت نیز اتفاق افتد ناشی از کنش ها و واکنشهایی است که در سطح کلان تری صورت می گیرد. یعنی اگر به فرض مشروعیت زدایی از دولت دمشق رخ دهد و تغییر رژیم صورت گیرد این امر محتمل است، اما نباید وضعیتی شبیه به عراق را در سوریه شاهد باشیم و تنها میتوان آنرا بهبود وضعیت کردهای سوریه نام گذاشت. چرا که وضعیت کنونی کردهای عراقی حاصل تلاش پنچ شش دهه فعالت سیاسی مستمر، و یک دهه تمرین نظام فدراتیو در دهه 1990 است. در این میان در حالی که کردستان عراق منابع، جمعیت و حمایت بین المللی بیشتری دارد و به نوعی تثبیت شده اند. اما کردهای سوریه هیچ کدام از این گزینه ها را ندارند، لذا مقایسه کرد های سوریه و عراق چندان درست به نظر نمی رسد.

گفتگو: فرزاد رمضانی بونش

 

 

 

 

 

 

 

کد مطلب: 23088  |  تاريخ: ۱۳۹۰/۱۲/۹  |  ساعت: ۱۸ : ۴۷

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی:
پست الکترونیک:
نظر:
نظرات ارسال شده
اخبار مرتبط
محمدصادق الحسینی: طرح های جبهه غربی – عربی در مورد سوریه شکست خورده اند
سوریه برای پذیرش کوفی عنان اعلام آمادگی کرد
مخالفان دولت سوریه از تشکیل شورای نظامی خبر دادند
ترکیه و سیاست تغییر رژیم در سوریه/محمد بهرامی
نماینده سوریه نشست شورای حقوق بشر را ترک کرد
تحلیل "طرح عربی- غربی- ترکی" برای سوریه/کامران کرمی
به تلاش های دیپلماتیک خود در خصوص سوریه ادامه می دهیم
قول مساعدت هیلاری کلینتون به کردهای سوریه
قانون اساسی جدید سوریه به همه پرسی گذاشته شد
مخالفت عراق با مسلح کردن اپوزیسیون سوریه
دموکراسی قایق های توپ دار در سوریه/جعفر قنادباشی
باید طبق ایده های ارائه شده از سوی اتحادیه عرب عمل شود
اتحادیه عرب مانع از دعوت سوریه به کنفرانس بغداد شد
پرواز هواپیماهای جنگی روسیه در آسمان ترکیه
نشست تونس گامی در جهت مداخله خارجی در سوریه/محمد بهرامی
تحولات سوریه و کنفرانس تونس/دکتر حسن هانی زاده
اعتراض KCK به حکومت اقلیم کردستان عراق
کردهای سوریه خود را برای رویدادهای آینده آماده سازند
مسعود بارزانی از کُردهای سوریه حمایت می کند
دیدار رهبر اقلیم کردستان با شورای ملی کردهای سوریه
کردهای سوریه و دگرگونی در نقش/ گفتگو با دکتر جعفر حق پناه*
پیام مراد کاراییلان برای کُردهای سوریه
چشم انداز روابط کردها با دولت در سوریه
احزاب کرد سوریه با بشار اسد دیدار می کنند
شناسنامه مشکل ما را حل نمی‌کند
امکانات