جێگری سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له‌ دیمانه‌ له‌گه‌ڵ کوردپرێس:
له‌سه‌رکار لابردنی زێباری، هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ مژاری نه‌ته‌وه‌یی کورده‌کانه‌وه‌ نییه‌/ لایه‌نه‌ سیاسییه‌ عێراقییه‌کان سه‌باره‌ت به‌ ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ گه‌یشتوونه‌ته‌ ڕێککه‌وتن
بەشی دیمانە/ عێراق و هەرێمی کوردستان- جێگری سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان لە دیمانە لە گەڵ کوردپرێس وتی: "ئێمه‌ وه‌کوو فراکسیۆنی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان ئه‌گه‌ر وه‌زیرێک نه‌شیاو و ناڕوون ببینین، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر کوردیش بێت، متمانه‌ی لێ ده‌ستێنینه‌وه‌ و ئه‌مه‌ ڕاستییه‌که‌ که‌ له‌ فراکسیۆنی ئێمه‌دا بڕوامان پێیه‌."
کوردپرێس: "عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن"، جێگری سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتی نیشتمانی کوردستان له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له‌سه‌ر ئه‌م بڕوایه‌یه‌ ؛که‌ بانگهێشت کردنی زێباری هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ مژاری نه‌ته‌وه‌یی کورده‌کانه‌وه‌ نییه‌ و ئه‌م مژاره‌ ئاسایییه‌ که‌ هه‌ندێک جار وه‌زیره‌کان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ به‌ وه‌ڵامی په‌رله‌مانتاران دێن بۆ په‌رله‌مان که‌ ده‌کرێ وه‌کوو نمانه‌ی ته‌نگه‌ژه‌ی سیاسیی پارته‌کان له‌ فراکسیۆنه‌ سیاسییه‌کان ناوی لێ ببه‌ین، به‌ڵام ته‌نگه‌ژه‌ی ئێستا به‌ چۆنیه‌تیی په‌یوه‌ندیی نێوان په‌رله‌مان و حکوومه‌ت په‌یوه‌ندی هه‌یه‌.
بۆ ئاگاداربوونه‌وه‌ له‌ دوایین بارودۆخی ڕووداوه‌کانی په‌یوه‌ندیدار به‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق و ڕۆڵی کورده‌کان و مژاره‌ گرینگه‌کانی دیکه‌ له‌ شاری سلێمانی، گفتوگۆیه‌کمان له‌گه‌ڵ جێگری سه‌رۆکی فراکسیۆنی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ئه‌نجام داوه‌ که‌ به‌شێوه‌ی خواره‌وه‌ ئاراسته‌تان ده‌کرێت:
* کوردپرێس: هه‌ڵسه‌نگاندنی ئێوه‌ له‌ یه‌کڕیزیی فراکسیۆنی یه‌کێتی نیشتمانی و بزووتنه‌وه‌ی گۆڕان له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق چۆنه‌؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: هه‌ر فراکسیۆنێکی کوردستانی که‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق له ‌یه‌کتر نزیک ببنه‌وه‌ و هاوپه‌یمانی دروست بکه‌ن، ڕێگه‌پێدراو و خوازراوه‌ و له‌ ئاکامدا یه‌کگرتوویی خه‌ڵکی کوردستان نیشان ده‌دات.
* کوردپرێس: به‌ڕای ئێوه‌، کورده‌کان له‌ به‌غدا خاوه‌ن گوفتمانێکی هاوبه‌شن؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: هه‌تا حه‌وته‌یه‌ک پێش ئێستا کورده‌کان خاوه‌ن گوفتمانێکی هاوبه‌ش بوون و له‌ هه‌موو مژاره‌ گرینگ و چاره‌نووس سازه‌کان یه‌کده‌نگ بوون. دروسته‌ که‌ ئێمه‌ له‌ هاوپه‌یمانییه‌کی یه‌کگرتوودا نه‌بووین، به‌ڵام هاوپه‌یمانیی هاوبه‌شمان هه‌یه‌. ئێمه‌ وه‌کوو هاوپه‌یمانیی فراکسیۆنی کوردستانییه‌کان، پێش هه‌ر ڕووداو و کارێکی سیاسی که‌ په‌یوه‌ندیدار له‌گه‌ڵ چاره‌نووسی خه‌ڵکی کوردستان بووه‌، چ له‌ پرۆژه‌ یاسایییه‌کان یان په‌یوه‌ندییه‌ سیاسییه‌کان، پێشتر کۆبوونه‌وه‌مان پێکهێنا و بنه‌ما سه‌ره‌کییه‌کانمان داده‌ڕشت و هاوده‌نگ بووین.
* کوردپرێس: ڕوانگه‌ی ئێوه‌ سه‌باره‌ت به‌ هه‌وڵه‌کانی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق بۆ وه‌رگرتنه‌وه‌ی ده‌نگی متمانه‌ له‌ هۆشیار زێباری، وه‌زیری دارایی عێراق چییه‌؟ ئایا ئه‌م مژاره‌ کاریگه‌ریی نه‌ته‌وه‌یی بۆ کورده‌کان هه‌بووه‌.
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی له‌گه‌ڵ مژاری نه‌ته‌وه‌یی کورده‌کان نییه‌. دروسته‌ که‌ هۆشیار زێباری و وه‌زیره‌ کورده‌کان یان ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ به‌غدا خه‌ریکی کارکردنن، نوێنه‌ری خه‌ڵکی کوردستانن و له‌سه‌ر بنه‌مای وه‌رگرتنی مافی هه‌رێمی کوردستان یان له‌ ڕێگای بنکه‌ی سیاسیی خۆیان و پارته‌که‌یان له‌ ده‌سه‌ڵاتدا به‌شدارن، به‌ڵام به‌ ڕوونی ڕایده‌گه‌یێنم که‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی له‌گه‌ڵ کورد و به‌غدا نییه‌. ئه‌مه‌ شتێکی ئاسایییه‌ که‌ هه‌ندێ جار وه‌زیره‌کان بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ به‌ پرسیاری نوێنه‌ران دێن بۆ په‌رله‌مان و ده‌کرێ ئه‌و شته‌ وه‌کوو نمانه‌ی ته‌نگه‌ژه‌ی سیاسیی پارته‌کان له‌ فراکسیۆنه‌ سیاسییه‌کان بزانین، به‌ڵام ته‌نگه‌ژه‌ی ئێستا په‌یوه‌ندی به‌ چۆنیه‌تی په‌یوه‌ندی نێوان په‌رله‌مان و حکوومه‌ته‌وه‌ هه‌یه‌.
ئه‌م ته‌نگه‌ژه‌یه‌، ته‌نگه‌ژه‌ی سیاسیی نیوان ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تی عه‌بادی له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی عێراقه‌. عه‌بادی له‌ چه‌ن مانگی ڕابردوودا یاریی زۆری له‌گه‌ڵ په‌رله‌مان ئه‌نجام دا و شکۆی په‌رله‌مانی لاواز کرد، به‌شێوه‌یه‌ک که‌ چیدی په‌رله‌مان قوربی نییه‌، له‌حاڵێکدا که‌ په‌رله‌مان خاوه‌ن باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌کانی عێراق وه‌کوو ده‌سه‌ڵاتێکی ڕێگه‌پێدراوه‌. په‌رله‌مان ده‌بێ چاودێری شێوه‌ی مامه‌ڵه‌ و هه‌ڵسوکه‌وتی حکوومه‌ت بێ، به‌ڵام عه‌بادی ده‌یویست که‌ ئه‌م چاودێرییه‌ نه‌بێت و له‌ناو بچێت. ناوبراو له‌ زۆربه‌ی کاته‌کاندا هیچ هه‌وڵ و وه‌ڵامدانه‌وه‌یه‌کی بۆ په‌رله‌مان نه‌بوو و هیچ به‌ڵێنێکی بۆ ماده‌ یاساییه‌کان نه‌ده‌دا. له‌ سیناریۆی داگیرکردنی په‌رله‌مانیش ده‌رکه‌وت که‌ ئه‌م یارییه‌، به‌شێک له‌و پیلانانه‌ بوو که‌ عه‌بادی دایڕشتبوو تا په‌رله‌مان له‌‌نێو مشتی خۆی بگرێت. هه‌ر بۆیه‌ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراقیش ده‌یهه‌وێت که‌ ئه‌م شته‌ تێبگه‌یه‌نێت که‌ په‌رله‌مان ده‌سه‌ڵاتی ڕێگه‌پێدراوی باڵایه‌که‌ و ده‌بێ ئه‌رکه‌کانی خۆی جێبه‌جێ بکات. په‌رله‌مان چوار وه‌زاره‌تی دیاری کردووه‌ که‌ له‌ وه‌زاره‌تخانه‌ گرینگ و گه‌وره‌کانی عێراقن و بنه‌مای حکوومه‌ت پێکدێنن. ئه‌م وه‌زاره‌تخانانه‌ بریتین له‌ وه‌زاره‌تی به‌رگری، وه‌زاره‌تی ناوخۆ، وه‌زاره‌تی دارایی و وه‌زاره‌تی کاروباری ده‌ره‌وه‌ی عێراق. په‌رله‌مان له‌ هه‌وڵدایه‌ که‌ وه‌زیرانی ئه‌م چوار وه‌زاره‌تخانه‌یه‌ له‌دوای بانگهێشت کرانیان بۆ په‌رله‌مان، متمانه‌یان لێ وه‌ربگرێته‌وه‌ و له‌دوای ئه‌وه‌ی که‌ ده‌نگی متمانه‌یان لێ وه‌رگیرایه‌وه‌ و چوار وه‌زاره‌تخانه‌که‌ بێ وه‌زیر مانه‌وه‌، ده‌وڵه‌ت ده‌ڕووخێت و پاشان به‌رنامه‌ بۆ بانگهێشتکردنی عه‌بادی به‌ مه‌به‌ستی وه‌ڵامدانه‌وه‌ به‌ په‌رله‌مان داده‌ڕێژیه‌ت. ئه‌مه‌ ڕاستیی ئه‌م ڕووداوه‌یه‌ و دیکه‌ی بابه‌ته‌کان به‌ که‌سانی دیکه‌وه‌ په‌یوه‌ندیدارن. بۆ نموونه‌، پارتی وه‌ها بیر ده‌کاته‌وه‌ که‌ ئه‌گه‌ر پێگه‌ی زێباری لاواز بێت، پێگه‌ی کورد و یان پێگه‌ی پارتیش لاواز ده‌بێت که‌ به‌ بڕوای من وه‌ها نییه‌ و مژاره‌کان زۆر له‌مه‌ قووڵتر له‌م مژاره‌ تاکه‌که‌سییه‌ن.
* کوردپرێس: وه‌ها ده‌وترێت که‌ له‌دوای زێباری، چه‌ن هه‌وڵێک بۆ ڕاکێشانی وه‌زیره‌ کورده‌کانی ده‌یکه‌ بۆ په‌رله‌مان له‌ ئارادایه‌. ئێوه‌ ئه‌م وته‌یه‌ پشتڕاست ده‌که‌نه‌وه‌؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: مافی هه‌ر په‌رله‌مانتارێکه‌ که‌ وه‌زیرێک بۆ مه‌جلیس میوان یان بانگهێشت بکات. واته‌ ئه‌مه‌ مافی سرووشتی و یاسایی په‌رله‌مانه‌. سێ په‌رله‌مانتار ده‌توانن به‌پێی ئه‌و دۆسیه‌ و به‌ڵگانه‌ی که‌ به‌ده‌ستیانه‌وه‌یه‌، پرسیار له‌ وه‌زیر بکه‌ن و وه‌زیر بهێننه‌ په‌رله‌مان، چ وه‌زیره‌که‌ کورد بێ یان عه‌ره‌ب. ئه‌مه‌ مافی په‌رله‌مانتاره‌ که‌ ئه‌م کورده‌ش له‌خۆ ده‌گرێته‌وه‌. به‌ناوی کورد، سێ وه‌زاره‌تخانه‌ به‌ ئێمه‌ دراوه‌. وه‌زاره‌تی دارایی، وه‌زاره‌تی فه‌رهه‌نگ و وه‌زاره‌تی په‌نابه‌ران ئه‌و سێ وه‌زاره‌تخانه‌یه‌ن که‌ کورده‌کان به‌ڕێوه‌ی ده‌به‌ن. ئێمه‌ وه‌کوو فراکسیۆنی یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان ئه‌گه‌ر وه‌زیرێک نه‌شیاو و ناڕوون ببینین، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر کوردیش بێت، متمانه‌ی لێ ده‌ستێنینه‌وه‌ و ئه‌مه‌ ڕاستییه‌که‌ که‌ له‌ فراکسیۆنی ئێمه‌دا بڕوامان پێیه‌ و ئه‌م سه‌ربه‌خۆیی بیروڕایه‌ له‌ کاروباری سیاسیمان ڕه‌چاوی ده‌که‌ین. به‌ڵام سه‌باره‌ت به‌ مژاره‌ نه‌ته‌وه‌یی، سیاسی و چاره‌نووس سازه‌کان و ئه‌وانه‌ی که‌ به‌پێی یاسا مافی سرووشتی ئێمه‌یه‌، سازان ناکه‌ین.
* کوردپرێس: سه‌فه‌ری ئه‌م دواییانه‌ی به‌ڕێز نێچیرڤان بارزانی بۆ به‌غدا چۆن هه‌ڵده‌سه‌نگێنن؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: له‌ڕاستیدا ئه‌م سه‌فه‌ره‌ په‌یوه‌ندی به‌ مژاری هۆشیار زێبارییه‌وه‌ نییه‌. ئه‌م سه‌فه‌ره‌ پێشتر ڕاگه‌یه‌ندرابوو و پێش ئه‌م سه‌فه‌ره‌، لیژنه‌یه‌ک له‌ یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان چوو بۆ به‌غدا و له‌گه‌ڵ هه‌موو پارته‌ سیاسییه‌کان دیداری کرد و هه‌روه‌ها دیدارێکی له‌گه‌ڵ عه‌بادی ئه‌نجام دا و به‌ هه‌مان شێوه‌ بوار بۆ چه‌ن مژارێک ئه‌نجامی ڕه‌خسا که‌ بڕیار وابوو لیژنه‌ی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له‌ به‌غدا پێداگری بۆ ئه‌و کاره‌ بکات. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ئه‌و لیژنه‌یه‌ که‌ له‌ هه‌رێمی کوردستان سه‌ردانی به‌غدای کرد، ته‌نیا له‌لایه‌ن که‌سانێکه‌وه‌ هاوڕێی کرا که‌ شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان بوون. ئێمه‌ حه‌زمان ده‌کرد که‌ دوو وه‌زیر له‌ دیکه‌ی پارته‌ کوردستانییه‌کان له‌م لیژنه‌یه‌دا له‌گه‌ڵ نێچیرڤان بارزانیدا بن بۆ ئه‌وه‌ی که‌ وه‌کوو لیژنه‌ی هه‌رێمی کوردستان له‌گه‌ڵ لایه‌نی عێراقی گفتۆگۆ بکه‌ن. ئه‌گه‌ر بڕیار له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ڕێککه‌وتننامه‌یه‌ک له‌گه‌ڵ به‌غدا ئه‌نجام بگرێت، ده‌بێ هه‌موو لایه‌نه‌ سیاسییه‌کانی هه‌رێمی کوردستان له‌سه‌ری یه‌کده‌نگ بن تا ئێمه‌ له‌گه‌ڵ به‌غدا بگه‌ین به‌ ڕێککه‌وتن. به‌ڵام کاتێک که‌ لایه‌نێکی سیاسی به‌ته‌نیا خۆی نوێنه‌رایه‌تیی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان وه‌ئه‌ستۆ بگرێت، له‌ڕاستیدا قبووڵ نییه‌ و کێشه‌ی زۆرمان بۆ درووست ده‌کات و دوژمنان به‌هێزتر مامه‌ڵه‌مان له‌گه‌ڵ ده‌که‌ن.
* کوردپرێس: باس له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ لێکتێگه‌یشتن یان ڕێککه‌وتننامه‌یه‌کی له‌نێوان هه‌رێمی کوردستان و به‌غدا له‌سه‌ر داهاتووی مووسڵ هه‌بێت. ئێوه‌ هه‌تا چ ڕاده‌یه‌ک ئه‌م مژاره‌ به‌ڕاست ده‌زانن؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: هه‌موو لایه‌نه‌کان وه‌ها بیر ده‌که‌ینه‌وه‌ که‌ پێش ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ، هه‌ندێک کێشه‌ی سیاسی بوونی هه‌یه‌ که‌ یه‌که‌م ده‌بێ ئه‌وانه‌ چاره‌سه‌ر بکه‌ین. کورده‌کان له‌ پارێزگای نه‌ینه‌وا ئه‌گه‌ر پێشتر وه‌کوو بنه‌مای ئیتنیکی، پێگه‌ی یه‌که‌می هه‌بوو، له‌ ئێستادا دووهه‌مین بنه‌مای ئیتنیکی له‌ نه‌ینه‌وایه‌. هه‌ر بۆیه‌ له‌ناو ‎شاری مووسڵ به‌ هه‌مان شێوه‌ کورده‌کان خاوه‌ن حه‌شیمه‌تێکی زۆرن. ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌م بڕوایه‌ین ده‌بێ کێشه‌کانی نێوانمان چاره‌سه‌ر بکرێت و وه‌کوو دیکه‌ی ناوچه‌ کێشه‌له‌سه‌ره‌کان که‌ له‌ژێر ناوی ماده‌ی 140 دانراوه‌، مژاری هاوپه‌یوه‌ند له‌گه‌ڵ مووسڵیش پێش ئازادکردنه‌وه‌ی ئه‌م شاره‌ چاره‌سه‌ر بکرێن. ئه‌گه‌ر ئه‌م مژارانه‌ چاره‌سه‌ر نه‌کرێن، کێشه‌کان قووڵتر ده‌بنه‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ هه‌موو لایه‌نه‌ سیاسییه‌کان و ئێمه،‌ به‌ناوی کورده‌وه‌ له‌ مژاری ئازادکردنی مووسڵ هاوده‌نگین. به‌بڕوای ئێمه‌، پێش ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ ده‌بێ ڕێککه‌وتننێک ئه‌نجام بگرێت که‌ هه‌موومان لێی ڕازی بین. لێک نزیکبوونی کورد و عه‌ره‌ب و به‌تایبه‌ت بنه‌ما ئایینی و ئیتنیکییه‌کان که‌ له‌ مووسڵدا بوونی هه‌یه‌، له‌ ئۆپراسیۆنی ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ خاوه‌ن گرینگییه‌کی زۆره‌.
* کوردپرێس: بیروڕای ئێوه‌ سه‌باره‌ت به‌ به‌شداریی هێزه‌کانی حه‌شدی شه‌عبی له‌ ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ چییه‌ و به‌شداریی ئه‌وان له‌و ناوچانه‌ی که‌ کێشه‌یان له‌سه‌ره‌، هه‌تا چ ڕاده‌یه‌ک قبووڵی ده‌که‌ن؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: حه‌شدی شه‌عبی هه‌تا ئه‌مڕۆ له‌و ناوچانه‌ی که‌ له‌نێوانماندا کێشه‌یه‌ و چه‌ن ئۆپراسیۆنێک که‌ تێیدا ئه‌نجام دراوه‌ و په‌یوندی له‌گه‌ڵ خه‌ڵک و نیشتمانی کوردستان هه‌یه‌، به‌شداری نه‌کردووه‌. ته‌نیا هێزه‌کانی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان له‌ ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ له‌و ناوچانه‌ ئاماده‌ بوون. هێزه‌کانی ئێمه‌ به‌ مه‌ودای هه‌زار و په‌نجا کیلۆمه‌تر که‌ وه‌کوو ناوچه‌ کێشه‌له‌سه‌ره‌کان ناسراوه‌، پێشڕه‌ویی باشیان کردووه‌ و هه‌موو ئه‌م ناوچانه‌یان له‌ده‌ستی داعش ڕزگار کردووه‌. له‌ مژاری ئازادکردنه‌وه‌ی مووسڵ، ته‌نیا ئه‌م مژاره‌ ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ ئایا حه‌شدی شه‌عبی له‌ ئۆپراسیۆنی مووسڵدا به‌شداری ده‌کات یان نا. ئه‌مه‌ش دیسان به‌ ڕێککه‌وتنی نێوان لایه‌نه‌ سیاسییه‌ عێراقییه‌کان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌. ده‌بێ به‌شێوه‌ی ڕوون قسه‌ بکه‌ین، هه‌تا پێش داگیرکردنی مووسڵ له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ نیگه‌رانییه‌کی له‌نێوان خه‌ڵکدا درووست کرد. هه‌روه‌ها که‌ ده‌زانن، خه‌ڵکی مووسڵ له‌ کاتی حکوومه‌تی به‌عس زۆرتر خاوه‌ن کار و پۆست بوون و زۆرێک له‌وان له‌ که‌سایه‌تییه‌ سه‌ربازییه‌ بڵندپایه‌کان و له‌ ڕیزه‌ جۆراوجۆره‌کانی سوپای عێراقدابوون. زۆر له‌ مێژه‌ که‌ ویلایه‌ته‌کانی مووسڵ و به‌غدا له‌لایه‌ن هێزه‌ سوننه‌کان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ده‌کرا و ئه‌م مژاره‌ش بۆیان شتێکی تازه‌ بوو که‌ شیعه‌کان له‌ عێراقدا ده‌سه‌ڵاتداری بکه‌ن و ته‌نانه‌ت له‌ سوپاشدا ئه‌گه‌ر زۆربه‌ی که‌سه‌کان سوننه‌ بوایه‌ن، دیسان وه‌کوو سوپای شیعه‌ ناویان لێ ده‌برێت، هه‌ر بۆیه‌ بوارێکی ڕه‌خساند تا داعش سه‌ر هه‌ڵبداته‌وه‌ و شه‌ڕی نێوان ده‌سه‌ڵاته‌ ناوچه‌ییه‌کان له‌ که‌شێکی سیاسی و مه‌یدانیی عێراقدا کاریگه‌ری دابنێت.
* کوردپرێس: له‌ بوودجه‌ی عێراقدا چ پشکێک به‌ناوی کورد که‌وتووه‌ و ئێوه‌ ڕوانگه‌ی حه‌یده‌ر عه‌بادی له‌م باره‌وه‌ چۆن ده‌بینن؟
ـ عه‌بدولعه‌زیز مه‌لا حه‌سه‌ن: ئێمه‌ پێشتر پرۆژه‌ی یاسایی نه‌وت و گازێکمان هه‌بوو که‌ ده‌با له‌ ساڵی 2007 وه‌کوو یاسایه‌ک په‌سه‌ند ببوایه‌ت. ئه‌م پرۆژه‌ یاسایییه‌ له‌و کاته‌دا ده‌یتوانی په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌رێم و ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی له‌ کاناڵێکه‌وه‌ هیدایه‌ت بکات، به‌ڵام له‌ سه‌ره‌تادا، عه‌ره‌به‌ سوننه‌کان، دژایه‌تییان له‌گه‌ڵ ئه‌م پرۆژه‌یه‌ کرد و به‌ربه‌ستیان له‌سه‌ر ڕێگه‌ داده‌نا که‌ ئه‌م پرۆژه‌یه‌ نه‌بێته‌ یاسایه‌ک تا نه‌وت له‌ کوردستان به‌رهه‌م نه‌هێنن و کوردستان خاوه‌نی بنکه‌یه‌کی ئابووریی سه‌ربه‌خۆ نه‌بێت. له‌دوای ئه‌وه‌ له‌ ساڵی 2009دا به‌شێک له‌ ‎ڕه‌وته‌ شیعه‌کان له‌پاڵ سوننه‌کان ڕاوه‌ستان و پرۆژه‌که‌یان ڕاگرت. کاتێک که‌ پرۆژه‌که‌ ڕاگیرا، کورده‌کان چیدی هیوایان نه‌ما جگه‌ له‌وه‌ی که‌ بێن و له‌گه‌ڵ چه‌ن کۆمپانیایه‌کی نه‌وتی ڕاوێژ بکه‌ن و گرێبه‌ست ببه‌ستن. له‌م نێوه‌دا له‌بۆن ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ نین و له‌ بواری یاساییه‌وه‌ ناتوانین له‌گه‌ڵ زۆرێک له‌ لایه‌نه‌ ئابوورییه‌کان گرێبه‌ست ببه‌ستین، هه‌ر بۆیه‌ ئه‌و کۆمپانیانه‌ی که‌ له‌گه‌ڵ ئێمه‌ گرێبه‌ستیان واژۆ کرد، به‌ پورسانتی زۆر ده‌ستیان دایه‌ ئه‌م کاره‌ و له‌سه‌دا چلی داهاته‌کانی نه‌وت بۆ ئه‌وان ده‌بوو. ئه‌مه‌ کاتێک بوو که‌ نرخی نه‌وت له‌ هه‌ڵکشاندابوو. له‌ ساڵی 2009 هه‌تا کۆتایی ساڵی 2013 ئێمه‌ نه‌وتمان به‌رهه‌م ده‌هێنا. کاتێک نه‌وتمان به‌رهه‌م هێنا و یه‌که‌م باری نه‌وتی چووه‌ نێو بازاڕه‌ جیهانییه‌کانه‌وه‌، هه‌رایه‌ک نرایه‌وه‌ و ڕایانگه‌یاند که‌ کورده‌کان نه‌وتیان به‌رهه‌م هێناوه‌ و نه‌وت به‌ ئیسراییل ده‌فرۆشن، هه‌ر بۆیه‌ کۆمه‌ڵێک کێشه‌ی ساز کرد. کێشه‌ لێره‌دایه‌ که‌ هه‌تا نه‌وته‌که‌ نه‌گه‌یشتبووه‌ بازاڕ، ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی له‌ سه‌دا 17ی بوودجه‌ی عێراقی بۆ ئێمه‌ ته‌رخان کردبوو. کاتێک نه‌وته‌که‌ گه‌یشته‌ بازاڕه‌کانی جیهانی، ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی هه‌موو به‌شه‌ بوودجه‌ و بڕه‌پاره‌ی هه‌رێمی کوردستانی بڕی. کاتێک بوودجه‌ی هه‌رێمی کوردستان بڕا، ئه‌وکاته‌ نرخی نه‌وت 110 دۆلار بوو و ئێمه‌ 200 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی ده‌رده‌هێنا و پاشان هێدی هێدی ئه‌م ژماره‌یه‌ به‌بێ به‌شه‌ نه‌وتی ده‌رهێنراوی که‌رکووک گه‌یشته‌ 461 هه‌زار به‌رمیل. بڕی فرۆشتنی ئه‌م بڕه‌ نه‌وته‌ ناگاته‌ 17 له‌سه‌دی بوودجه‌ی عێراق و هه‌ر بۆیه‌ ئێستا قه‌یرانی ئابووری له‌ هه‌رێمی کوردستان درووست بووه‌.
ئێمه‌ له‌ ساڵی 2015 ڕێککه‌وتنێک له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندی ئه‌نجام دا تا بتوانین 550 هه‌زار به‌رمیل نه‌وت به‌ حه‌سابکردنی نه‌وتی که‌رکووکه‌وه‌ هه‌نارده‌ بکه‌ین و ئه‌وانیش بوودجه‌ی هه‌رێمی کوردستان بنێرن. به‌ڵام ئه‌وان ڕاستوێژ نین، ئه‌وان ده‌ڵێن که‌ بۆ ئێمه‌ باشتر وایه‌ که‌ کورد هه‌ر کارێک که‌ پێی خۆشه‌ ئه‌نجامی بدات تا بتوانین 15 پارێزگای دیکه‌ی عێراق دابین بکه‌ین. له‌ ئێستادا چه‌ن هه‌وڵێک له‌ ئارادایه‌ که‌ ڕێژه‌ی ده‌رهێنانی نه‌وت بۆ 600 هه‌زار به‌رمیل بگه‌یه‌نین و و ڕێککه‌وتنێک ئه‌نجام دراوه‌ که‌ 100 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتی که‌رکووکێش له ڕێگه‌ی کوردستانه‌وه‌ بۆ تورکیا هه‌نارده‌ بکرێت تا به‌شێک له‌ داهاته‌که‌ی هه‌رێم دابین بکرێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ش خۆی گرفتی زۆری تێدایه‌. سیسته‌می گواستنه‌وه‌ی پاره‌ بۆ هه‌رێمیش له‌گه‌ڵ کێشه‌ به‌ره‌وڕووه‌ و وه‌ها نییه‌ که‌ وه‌کوو به‌غدا ڕاسته‌وخۆ پاره‌ بۆ بانکه‌کانی هه‌رێم بگوازێته‌وه‌، به‌ڵکوو ده‌بێ پاره‌یه‌ک بۆ بانک بڕوات و ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ بانکێکی ئه‌ڵمانی بگوازینه‌وه‌ و ئه‌و بانکه‌ ئاڵمانییه‌ش بۆ بانکێک له‌ کوردستان بینێرێت و ئه‌مه‌ش پوورسانتێکی زۆر له‌ پاره‌ سه‌ره‌کییه‌که‌ که‌م ده‌کاته‌وه‌. له‌لایه‌که‌وه‌، ئه‌و نه‌وته‌ی که‌ له‌ ڕێگای بۆری بۆ تورکیا هه‌نارده‌ ده‌کرێت، ئه‌وه‌ش تێچووێکی زۆری تێدایه‌ و به‌شێکی زۆر له‌ قازانجی فرۆشتنی نه‌وته‌که‌ ده‌ڕواته‌ گیرفانی تورکیا. مژاری گرینگی دیکه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌م هه‌نارده‌کردنی نه‌وته‌ له‌ ڕێگای تورکیاوه‌ چه‌ن مه‌ترسییه‌کی هه‌یه‌ و ئه‌و مه‌ترسییه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ژیانی ئێمه‌ به‌ نه‌وته‌وه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌ و نه‌وت که‌ شاده‌ماری ئێمه‌یه‌، له‌ڕێگای تورکیاوه‌ هه‌نارده‌ ده‌کرێت. به‌ له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌وه‌ی که‌ تورکیا به‌رده‌وام نیشانی داوه‌ که‌ له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیدا، گۆڕانکاریی سیاسیی جۆراوجۆری ئه‌نجام داوه‌، هه‌ر بۆیه‌ هیچ سه‌یر نییه‌ که‌ ڕۆژێک له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی به‌غدا له‌دژی کورده‌کان بگه‌نه‌ ڕێککه‌وتن، ئه‌و کاته‌یه‌ که‌ هه‌نارده‌کردنی نه‌وت له‌ڕێگای تورکیاوه‌ ئه‌م مه‌ترسییه‌ ده‌کاته‌ قه‌یران. که‌واته‌ باشتر وایه‌ که‌ ئێمه‌ له‌ ئێستادا له‌گه‌ڵ به‌غدا ڕێکبکه‌وین و له‌م ڕێگاوه‌ به‌ره‌و پێش بڕۆین. ئێمه‌ هه‌تا ئێسته‌ توانیومانه‌ پێگه‌یه‌کی ئابووریی شیاو به‌ده‌ست بهێنین که‌ ئه‌مه‌ش دوو هۆکاری لێ ده‌که‌وێته‌وه‌: یه‌که‌م ئه‌وه‌ی که‌ داعش هاتووه‌ته‌ نێو هاوکێشه‌کانه‌وه‌ و دووهه‌م ئه‌وه‌ی که‌ نرخی نه‌وت دابه‌زی. ئه‌گه‌ر نرخی نه‌وت دانه‌به‌زیایه‌ت و هه‌مان 110 دۆلاره‌ ده‌مایه‌وه‌، کوردستان ئه‌وڕۆ له‌ قه‌یراندا نه‌ده‌بوو.
 
دیمانە: ئه‌فشین غوڵامی
وه‌گێڕان لە فارسیەوە: محه‌مه‌د حسێنی

کۆدی بابه‌ت: 63031  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۶/۲۷  |  کاتژمێر: 16 : 41

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
دوایین هه‌واڵه‌کان
کاردانەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بە هەڵکردنی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
بەنداوی تەبقا لە لایەن ھێزەکانی سووریای دیموکراتیکەوە گەمارۆدرا
تەقە لە پەرلەمانی بریتانیا کرا/ کوژران و برینداربوونی ۱۴ کەس
ڕێنوێنییەکانتان مایەی دڵگەرمیی چالاکانی ئابوورییە/ کەمایەسییەکان قەرەبوو دەکەینەوە
خولی پێنجەمی دانوستانەکانی ژنێڤ پێنجشەمە دەست پێدەکات
بەغدا هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە کەرکووک بە نایاسایی دەزانێت
خۆشحاڵی دەربڕینی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ بەشداریی نوێنەری بارزانی لە کۆنفڕانسی واشنتۆن
سەرسووڕمانی ئەندامی یەکێتی بۆ هەڵدرانی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
کاردانەوەی ئەندامی لێژنەی سەرۆکایەتی مەجلیس بە سووکایەتی بە جلی کوردی له کەناڵی دووی تەلەڤیزیۆنی ئێران
ئەڵمانیا فرۆشتنی چەک و چۆڵ بە تورکیای ڕاگرت
١١٦٩ کەس خۆیان بۆ هەڵبژاردنی شۆراکانی ئیسلامی لە کوردستان ناونووس کردووە
١٣٥٠ کەس بۆ هەڵبژاردنی شورای ئیسلامی شار و گوندەکانی کرماشان خۆیان ناونووس کردووە
ڕنووی بەفر بووە هۆی گیان لەدەستدانی چوار کەس لە ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
دەیان کوژراو و بریندار لە بوردۆمانی قوتابخانەیەکی ڕەقە
قایمقامی حەلەب دەستخۆشی له پاڵپشتییەکانی ڕووسیا، ئێران و چین دەکات
ئیمکانات