وانته‌ بارهه‌ڵگره‌ گه‌ڕۆکه‌کانی کوردستان/ دوکتۆر تاها ڕه‌بانی
به‌شی ئێران/ کوردستان- ئه‌م یادداشته‌ به‌ نووسینی دوکتۆر تاها ڕه‌بانی دوکتۆرای به‌رنامه‌ڕێژی شاری ده‌رچووی زانکۆی "په‌روه‌رده‌ی مامۆستا" (تربیت مدرس)ی تاران نووسراوه‌ که‌ به‌ شێوه‌ی خواره‌وه‌یه‌:
کوردپرێس- ڕه‌نگه‌ با‌وترین وێنه‌یه‌ک که‌ له‌ وانته‌باره‌ دێوه‌ره‌کان بۆ هه‌مووان دێته‌وه‌بیر، ده‌نگی به‌رز و خراپی ده‌نگه‌وه‌رانی فرۆشه‌ره‌کان له‌ کۆڵان و گه‌ڕه‌گه‌کانی شار له‌ ڕۆژانی پشوودانی ئه‌م ڕۆژگاره‌ بێت‌. به‌ڵام بیرکردنه‌وه‌ی زیاتر له‌م دیارده‌یه‌ ده‌توانێت ڕوانگه‌ی ئێمه‌ بگۆڕێت و ده‌ستپێگه‌یشتن به‌ ڕێچاره‌یه‌کی گونجاو بۆ به‌ڕێوه‌به‌ران گونجاو بێت. له‌م وتاره‌دا چوارچێوه‌کانی وانته‌ بارهه‌ڵگره‌کان له‌ پارێزگای کوردستان لێکده‌درێته‌وه‌.
هه‌ڵبژاردنی "دێوه‌ره‌یی"‌ له‌ شار و ئازاردانی هاووڵاتییان بۆ وه‌ده‌ستهێنانی داهاتێکی که‌م" وه‌کوو پیشه‌یه‌ک، به‌ ئه‌گه‌ری زۆره‌وه‌ دوایین ڕێچاری ئه‌و که‌سانه‌یه‌ که سه‌رقاڵی ئه‌م کاره‌ن. کاتێک که‌ له‌گه‌ڵیان قسه‌ ده‌که‌ی باسی ژیانی پڕمه‌ینه‌تی خۆیان و بنه‌ماڵه‌، کچ یان کۆڕی خوێندکار و باوک و دایکی پیر ده‌که‌ن. هه‌ر بۆیه‌ به‌کاربردنی ئه‌ده‌بیاتێکی سه‌رزه‌نشت­که‌ر و وه‌کوو ئاڵۆزییه‌ک له‌ شار ڕه‌نگه‌ که‌مێک دوور له‌ داد و ئینساف بێت. هه‌رچه‌ند که‌ له‌ ڕاستیدا دێوه‌ره‌یی وه‌کوو شیوازه‌کانی مودێڕنی بازاردۆزییه‌ که‌ تێیدا هه‌وڵ ده‌درێت به‌ ساکارترین شێوه‌ به‌رهه‌مه‌که‌ ڕاده‌ستی خه‌ڵک بکرێت. ئه‌گه‌ر وه‌کوو ژنانی شاره‌که‌مان بیر بکه‌ینه‌وه‌ نه‌ته‌نیا ئه‌و فڕۆشه‌رانه‌ سه‌رزه‌نشت ناکه‌ین به‌ڵکوو به‌ بۆنه‌ی گه‌یاندنی کاڵای هه‌رزان و تازه‌ (سه‌وزه‌ و مێوه‌) خوا شوکر و سپاسی ئه‌وانیش ده‌که‌ین. یان ئه‌گه‌ر له‌ جیاتیی خه‌ڵکی گونده‌ دووره‌کان بووایین تکامان له‌ فرۆشه‌ره‌که‌ ده‌کرد که‌ زوو به‌ زوو سه‌ردانی گونده‌که‌مان بکات و فڵان کاڵاش له‌گه‌ڵ خۆی بهێنێت.
به‌ هه‌ر حاڵ دروست بوونی دیارده‌ی فرۆشه‌ری‌ دێوه‌ره‌یی به‌هۆی نه‌بوونی ده‌رفه‌تی پیشه‌یی گونجاو بۆ خه‌ڵکی کۆمه‌ڵگا و لاوازبوونی ڕێکاره‌ یاساییه‌کان بۆ ده‌ستپێڕاگه‌یشتن به‌ داهات و دابین کردنی بژێوی ژیانه‌. لاوازی به‌رهه‌مهێنان و فرۆشتنی به‌رهه‌می کارگه‌ پیشه‌ییه‌کان و هه‌روه‌ها مه‌زراکانی کشتوکاڵ، هۆکارێکی دیکه‌یه‌ که‌ به‌هۆی سه‌رکه‌وتوونه‌بوونی به‌رنامه‌ڕێژی بۆ به‌رهه‌مه‌کانه‌. به‌ڵام له‌ پاڵ ئه‌م دوو هۆکاره‌دا‌ ڕه‌نگه‌ قازانج­خوازیی هه‌ندێ که‌س بۆ نه‌دانی باج و فرۆشتنی کالای به‌ کوالیتیی خواره‌وه‌ هۆکارێکی دیکه‌یه‌. ئه‌م دیارده‌یه‌ش وه‌کوو زۆربه‌ی دیارده‌کانی دیکه‌ ڕیشه‌ی له‌ شتێکی دیکه‌دایه‌ به‌ڵام به‌رپرسیارێتیی ئه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆی شاره‌وانییه‌کانه‌ و خه‌ساره‌که‌ی بۆ شارۆمه‌ندانه‌.
ئه‌و به‌رهه‌مانه‌ که‌ له‌ لایه‌ن ئه‌م که‌سانه‌وه‌ ده‌فرۆشرێت ژماره‌یه‌کی زۆر به‌رهه‌مه‌ پیشه‌یی و کشتوکاڵییه‌کانه‌. هه‌ر بۆیه‌ شێوه‌ی تووشبوون و دۆزینه‌وه‌ی ڕێچاره‌ بۆ ئه‌وه‌ش ده‌بێ چه‌ند لایه‌نی و هه‌مه‌لایه‌نه‌ بێت. شوناسی ئه‌م که‌سانه‌ش یه‌کسان نییه‌ و به‌هۆی شوێن و شوناسی فرۆشه‌ره‌که‌وه‌‌ ناتوانرێت به‌ باشی دادوه‌ری بکرێت، چونکه‌ هه‌ندێکیان که‌سانی خۆجێی شاره‌کانی کوردستانن و هه‌ندێکی دیکه‌ش له‌ پارێزگاکانی ده‌ورووبه‌ره‌وه‌ بۆ فرۆشتنی به‌رهه‌مه‌کانی خۆیان دێنه‌ ئه‌م شاره. به‌م وه‌سفه‌وه‌ شێوه‌ی تووشبوون له‌گه‌ڵ هه‌ر یه‌ک له‌م که‌سانه‌ ده‌توانێت جیاواز له‌ ئه‌وی دیکه‌ بێت و ئه‌م بابه‌ته‌ دژواریی دابین کردن و په‌سه‌ندی یاسایی بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌و بابه‌ته‌‌ ئاشکرا ده‌کات.
بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌م کێشه‌یه‌ تا ئێستا ڕێگاچاره‌یه‌کی گونجاو و کارامه‌ نه‌خراوه‌ته‌ڕوو و له‌ هه‌ندێ له‌ پارێزگاکان به‌رپرسان به‌رده‌وام له‌ حاڵی دۆزینه‌وه‌ی ڕێچاره‌ بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ن. سه‌قامگیریی وانته‌ بارهه‌ڵگره‌کان له‌ شوێنێکی تایبه‌ت و له‌ ده‌ره‌وه‌ی شار، قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ له‌ شار، پێدانی ناسنامه‌ به‌ وانته‌ بارهه‌ڵگره‌ گه‌ڕۆکه‌کان، سزای نه‌ختینه‌یی و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتنی وانته‌که‌ له‌و ڕێچارانه‌یه‌ که‌ تا ئێستا به‌کارهێنراوه‌. ئه‌م ڕێچارانه‌ له‌ لایه‌ن شاره‌وانی و به‌ هه‌ماهه‌نگی دیکه‌ی ڕێکخراوه‌ جێبه‌جێکاره‌ ناوخۆییه‌کانی شار ئه‌نجام ده‌بێت و به‌ جۆرێک ڕێچاری سه‌رسه‌ری دێنه‌ئه‌ژمار و بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌م کێشه‌یه‌ ده‌بێ ڕیشه‌دۆزی بکرێت.
ڕێکوپێک کردنی به‌رهه‌مه‌ کارگه‌ییه‌ پیشه‌ییه‌کان و چاکسازی شێوه‌ی فرۆشتن و بازاڕدۆزی به‌رهه‌مه‌کان، کڕینی به‌رهه‌مه‌ کشتوکاڵییه‌کان به‌ نرخی گونجاو و ده‌سته‌به‌رکردنی ئه‌وه‌ له‌ لایه‌ن جووتیار، دابه‌زینی باج له‌ فرۆشه‌ری به‌رهه‌مه کشتوکاڵییه‌کان و مێوه‌فرۆشه‌کان، ڕه‌خساندنی به‌ستێن بۆ ده‌ستپێڕاگه‌یشتنی ئاسان به‌ پیشه‌ی‌ به‌سوود و داهاتی گونجاو بۆ هه‌مووان، زیاترکردنی ئاگاداریی فرۆشه‌ره‌کان و تواناکردنی ئه‌وان بۆ ده‌ستپێڕاگه‌یشتن به‌ پیشه‌ی به‌قازانجتر و هه‌روه‌ها ئاگادارترکردنی هاووڵاتیان له‌ پاشهاتی نێگه‌تیڤی کڕین له‌م که‌سانه‌ ده‌توانێت له‌ هه‌وڵه‌ کاریگه‌ره‌کان بۆ چاره‌سه‌رکردنی ئه‌م بابه‌ته‌ بێت. هه‌ر بۆیه‌ چاکسازیی ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌ته‌نیا له‌ لایه‌ن شاره‌وانییه‌وه‌ مومکین نییه‌ به‌ڵکوو ڕێگاچاره‌ی بنه‌مایی ئه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆی ده‌وڵه‌ته‌ و ڕێکخراوه‌ شارییه‌کان ته‌نیا ده‌توانن به‌دوای ڕێچاره‌ کاتییه‌کان و دابه‌زینی کاریگه‌ری ئه‌م بابه‌ته‌ وه‌کوو دیاردیه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی- ئابووری، بن.

کۆدی بابه‌ت: 64623  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۸/۸  |  کاتژمێر: 11 : 4

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
هه‌واڵی پێوه ندیدار
دوایین هه‌واڵه‌کان
کاردانەوەی نەتەوە یەکگرتووەکان بە هەڵکردنی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
بەنداوی تەبقا لە لایەن ھێزەکانی سووریای دیموکراتیکەوە گەمارۆدرا
تەقە لە پەرلەمانی بریتانیا کرا/ کوژران و برینداربوونی ۱۴ کەس
ڕێنوێنییەکانتان مایەی دڵگەرمیی چالاکانی ئابوورییە/ کەمایەسییەکان قەرەبوو دەکەینەوە
خولی پێنجەمی دانوستانەکانی ژنێڤ پێنجشەمە دەست پێدەکات
بەغدا هەڵکردنی ئاڵای کوردستان لە کەرکووک بە نایاسایی دەزانێت
خۆشحاڵی دەربڕینی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ بەشداریی نوێنەری بارزانی لە کۆنفڕانسی واشنتۆن
سەرسووڕمانی ئەندامی یەکێتی بۆ هەڵدرانی ئاڵای هەرێمی کوردستان لە کەرکووک
کاردانەوەی ئەندامی لێژنەی سەرۆکایەتی مەجلیس بە سووکایەتی بە جلی کوردی له کەناڵی دووی تەلەڤیزیۆنی ئێران
ئەڵمانیا فرۆشتنی چەک و چۆڵ بە تورکیای ڕاگرت
١١٦٩ کەس خۆیان بۆ هەڵبژاردنی شۆراکانی ئیسلامی لە کوردستان ناونووس کردووە
١٣٥٠ کەس بۆ هەڵبژاردنی شورای ئیسلامی شار و گوندەکانی کرماشان خۆیان ناونووس کردووە
ڕنووی بەفر بووە هۆی گیان لەدەستدانی چوار کەس لە ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
دەیان کوژراو و بریندار لە بوردۆمانی قوتابخانەیەکی ڕەقە
قایمقامی حەلەب دەستخۆشی له پاڵپشتییەکانی ڕووسیا، ئێران و چین دەکات
ئیمکانات