کورده‌کانی سووریا پشت گوێ ناخرێن/ مانیش رای
به‌شی جیهان- له‌ حاڵێکدا دیکه‌ی گرووپه‌کانی به‌شدار له‌ شه‌ڕی سووریا خه‌ریکن یه‌کتر قڕ ده‌که‌ن، کورده‌کان بوونه‌ته‌ کۆڵه‌که‌ی سه‌ره‌کیی چاره‌سه‌ری بۆ خوێنڕشتنه‌کانی سووریا.
کوردپرێس: ده‌سپێکی شه‌ڕی ناوخۆیی سووریا له‌ ساڵی 2011 ده‌رفه‌تێکی ڕاسته‌قینه‌ی بۆ کورده‌ هه‌میشه‌ په‌راوێزخراوه‌کانی ئه‌و وڵاته‌ ڕه‌خساند تاوه‌کوو خۆبه‌ڕێوه‌به‌ریه‌ک پێکبێنێن و ببنه‌ ده‌سه‌ڵاتێکی سیاسی، ئێستا کۆمه‌ڵگای کوردی سووریا ته‌واو هه‌ست به‌وه‌ ده‌کات که‌ ده‌توانێت گوشاری نیو سه‌ده‌ ئاسیمیلاسیۆن له‌سه‌ر خۆی لادات و میراته‌ فه‌رهه‌نگییه‌که‌ی ببووژێنێته‌وه‌ و ده‌ستی بگاته‌ مافه‌ سیاسییه‌کانی خۆی. پێش ئاڵۆزبوونی دۆخه‌که‌ و له‌ ساڵی 1970 و پاش ئه‌وه‌ی به‌عسیه‌کان ده‌ستیان گه‌یشته‌ ده‌سه‌ڵات، کورده‌کان که‌وتنه‌ ژێر گوشاری زوڵم و زۆر. به‌ڵام ئێستا و دوای ده‌سپێکی شه‌ڕ ئه‌و گوشاره‌ تا ڕاده‌یه‌کی زۆر له‌ناو چووه‌. له‌ ڕاستیدا هه‌ندێک ده‌رفه‌تی ستراتێژیکی تایبه‌ت بۆ کورده‌کان له‌ باکووری سووریا ڕه‌خساوه‌. بۆ وێنه‌ له‌گه‌ڵ به‌شار ئه‌سه‌د تا ڕاده‌یه‌ک ڕێککه‌وتوون و سه‌دان که‌س له‌ زیندانیانی کورد له‌ زیندان ئازاد کراون و نزیک به‌ هه‌مووی هێزه‌کانی ده‌وڵه‌ت ناوچه‌ کوردنشینه‌کانیان چۆڵ کردووه‌. ئه‌مه‌ش بوویه‌ هۆکاری ئه‌وه‌ی کورده‌کان له‌ شه‌ڕی نێوان عه‌ره‌به‌کانی ئه‌و وڵاته‌ هه‌ڵوێستێکی بێلایه‌ن هه‌ڵبژێرن و ته‌نانه‌ت بۆ به‌رگری له‌ خۆیان هێزێکیان پێکهێناوه‌ تاوه‌کوو له‌ هێرشی گرووپه‌ ئیسلامییه‌کان بۆ ناوچه‌کانیان ڕێگری بکه‌ن. ئه‌مه‌ش ڕاستییه‌کی به‌رچاوه‌ که‌ کورده‌کان بۆ دانووستان له‌سه‌ر دۆخی پاش شه‌ڕ مافێکی ڤێتۆیان له‌ده‌ستدایه‌. هۆکاری زۆر بوونه‌ته‌ هۆی ده‌سه‌ڵاتداربوونی کورده‌کان له‌ سووریا که‌ چاو به‌ هه‌ندێکیان ده‌خشێنین.
یه‌کینه‌کانی پاراستنی گه‌ل(YPG)- لقی سه‌ربازیی پارته‌ زۆرتر کورده‌که‌ی یه‌کێتی دیموکراتیکه‌ (PYD) که‌ هێزی سه‌ربازیی هه‌یه‌ و تواناترین گرووپی سه‌ربازییه‌ که‌ له‌گه‌ڵ داعش ڕووبه‌ڕوو ده‌بێته‌وه‌. بۆیه‌ش ته‌نانه‌ت پاش سکاڵا و گازنده‌ی تورکیا بۆ وڵاتانی ناتۆ دیسانه‌وه‌ش له‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ له‌ داعش له‌ ڕێگه‌ی ئاسمانه‌وه‌ پشتیوانی کران. نزیک به‌ 50 هه‌زار هێزی سه‌ربازیی هه‌یه‌ و پێکهاته‌ی به‌هێز و کادێرێکی ڕێک و پێک ئه‌و پارته‌ی کردۆته‌ پارتێکی به‌هێز.
کورده‌کان هاوکات له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ریکا و ڕووسیا پێوه‌ندییه‌کانی خۆیانیان پاراستووه‌. هه‌ڵوێستی ئه‌مه‌ریکا سه‌باره‌ت به‌ کورده‌کان سه‌رسووڕهێنه‌ره‌. واشنتۆن PKKه‌ی له‌ ناو ڕیزی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌کان داناوه‌ و هاوکات و سه‌ره‌ڕای قسه‌کان و ڕوانگه‌ی ڕه‌جه‌ب ته‌ییب ئه‌ردۆغان سه‌رۆک کۆماری تورکیا، جه‌ختیش ده‌کات که‌ پارتی یه‌کێتی دیموکراتیک و لقه‌ سه‌ربازییه‌که‌یشی هیچ پێوه‌ندییه‌کیان له‌گه‌ڵ تیرۆر نییه‌. هه‌ر به‌م شێوه‌یه‌ ڕووسیاش پێوه‌ندییه‌کی باشی له‌گه‌ڵ یه‌کێتی دیموکراتیک هه‌یه‌ و به‌ ڕێکخراوێکی تیرۆریستی هه‌ژماری ناکات. کورده‌کانی سووریا ته‌نیا گرووپێکن به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌شیان له‌گه‌ڵ هه‌ر دوو وڵاتی ئه‌مه‌ریکا و ڕووسیا هه‌یه‌.
حوکمڕانیی گونجاو به‌ سه‌ر کوردستانی سووریا- کوردستانی سووریا به‌ شێوه‌یه‌کی کاریگه‌ر گه‌مارۆ دراوه‌ و ته‌نانه‌ت سه‌ره‌کیترین کاڵاکانیش به‌ ئاسته‌م ده‌چنه‌ ناوچه‌که‌وه‌. ده‌وڵه‌تی خۆجێی جیره‌ی نانی هه‌ر بنه‌ماڵه‌یه‌ک دابین ده‌کات و کۆمۆنه‌ خۆجێیه‌کان سووته‌مه‌نی دابه‌ش ده‌که‌ن. تا ئێستا دوو پاڵاوگه‌ی نه‌وت و هه‌روه‌ها ژماره‌یه‌ک ئاش و برێکیش کارگه‌ی شیره‌مه‌نی دروست کراون که‌ خه‌ڵکی به‌ڕێوه‌یان ده‌به‌ن. له‌ ساڵی 2011ه‌وه‌ تا ئێستا ده‌وڵه‌تی نوێ ئه‌و ناوچانه‌ کۆنتڕۆڵ ده‌کات که‌ پێشتر له‌لایه‌ن کاربه‌ده‌ستانی سووریاوه‌ کۆنتڕۆڵ ده‌کرا و کۆنتڕۆڵی ئه‌و ناوچانه‌ی داوه‌ته‌ ده‌ستی هه‌ره‌وه‌زییه‌کانی کشتوکاڵی ناوچه‌که‌. پارتی یه‌کێتی دیموکراتیک دوای پاشه‌کشێی سووریا کۆنتڕۆڵی ئه‌و ناوچانه‌ی به‌ده‌سته‌وه‌ گرت. ئه‌م پارته‌ به‌ شێوه‌یه‌کی کاریگه‌ر و گونجاو خزمه‌تگوزاری و ئاسایشی ناوچه‌کانی ژێر کۆنتڕۆڵی خۆی دابین ده‌کات.
کۆنتڕۆڵی ناوچه‌یه‌کی گه‌وره‌ی ژێر ده‌سه‌ڵات- کورده‌کان به‌شێکی گه‌وره‌ی ناوچه‌ی باکووری سووریا له‌ سێ کانتۆنی عه‌فرین، جزیره‌ و کۆبانی کۆنتڕۆڵ ده‌که‌ن و [پاشه‌که‌وتێکی باشی نه‌وت و ئاو و گازیان تێدایه‌. حکوومه‌تی سووریا ته‌نانه‌ت له‌سه‌ر سه‌رپشکی خۆی له‌ نه‌وت و داهاته‌کانی کشتوکاڵ له‌گه‌ڵ کاربه‌ده‌ستانی کورد ڕێککه‌وتووه‌.] ئه‌مه‌ش وایکردووه‌ ده‌ورێکی گرینگیان له‌ چاره‌سه‌ریی کێشه‌کانی ئه‌و وڵاته‌ له‌ داهاتوودا هه‌بێت.
کۆنتڕۆڵی سه‌رچاوه‌ سه‌ره‌کییه‌کانی به‌شی ئابووری- ناوچه‌ی کورده‌کان یه‌کێک له‌ پڕبه‌رهه‌مترین ناوچه‌کانی سووریا [پاشه‌که‌وتێکی باشی نه‌وت و ئاو و گازیان تێدایه‌. حکوومه‌تی سووریا ته‌نانه‌ت له‌سه‌ر سه‌رپشکی خۆی له‌ نه‌وت و داهاته‌کانی کشتوکاڵ له‌گه‌ڵ کاربه‌ده‌ستانی کورد ڕێککه‌وتووه‌].
له‌ حاڵێکدا دیکه‌ی گرووپه‌کانی به‌شدار له‌ شه‌ڕی سووریا خه‌ریکن یه‌کتر قڕ ده‌که‌ن، کورده‌کان بوونه‌ته‌ کۆڵه‌که‌ی سه‌ره‌کیی چاره‌سه‌ری بۆ خوێنڕشتنه‌کانی سووریا، به‌ڵام ڕێبه‌رانی کوردی سووریا ده‌ڵێن هێشتاش داوای سه‌ربه‌خۆیی ناکه‌ن. ئه‌وان کانتۆنه‌کانی خۆیان ڕاگه‌یاند و وتیان له‌ شه‌ڕدا سه‌ربه‌خۆن. ئارمانجی کورده‌کان له‌ سووریا بۆ گه‌یشتن به‌ دۆخێکی ڕوون و دیاریکراو له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتی زیاتر وه‌کوو به‌شێک له‌ سیسته‌می ناسێنتراڵیستی سووریا که‌ ڕۆژئاوا ده‌ورێکی گرینگی تێدا ده‌بینێت سنووردار کراوه‌ته‌وه‌. کورده‌کان سووریایه‌کی ناسێنتراڵ و دیموکراتیان ده‌وێت که‌ تێکڕای هۆز و ئایینه‌کان تێیدا ئازادی و مافی یه‌کسانیان بێت. ئارمانجی کورده‌کان ناڕه‌وا نییه‌ و شیاوی ئه‌و داخوازیه‌ هه‌ن. ڕۆژئاوا و ڕووسیا ده‌بێ به‌ ته‌واوه‌تی له‌م داخوازه‌ ڕه‌وایه‌ پشتیوانی بکه‌ن چوونکه‌ کورده‌ به‌هێزه‌کان له‌مپه‌ڕێکن به‌رامبه‌ر به‌ ئیسلام خوازه‌ توندئاژۆکان وه‌کوو داعش و ستراتێژیی نوێ عوسمانیی تورکیا بۆ پشتیوانی له‌ گرووپی توندئاژۆی ئیخوانولموسلمین. سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌ش کورده‌کان له‌ چاو زۆربه‌ی وڵاتانی ناوچه‌که‌ دوژمنایه‌تییه‌کی که‌متریان له‌گه‌ڵ ڕۆژئاوا هه‌یه‌. ناڕه‌زایه‌تی کورده‌کان نه‌ له‌ ئه‌مه‌ریکا و ئه‌ورووپا به‌ڵکوو زیاتر له‌ حکوومه‌ته‌ زاڵمه‌کانی ناوچه‌که‌ وه‌کوو تورکیایه‌. له‌ ئێستادا ئه‌وه‌ی دیاره‌ ئه‌وه‌یه‌ کورده‌کان له‌م قه‌یرانه‌دا به‌هێزتر له‌ پێشوو دێنه‌ ده‌رێ.
 
سه‌رچاوه‌: ده‌یلی تایمزی پاکستان
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: سروور خدری

کۆدی بابه‌ت: 67108  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۱۰/۱۵  |  کاتژمێر: 12 : 34

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
دوایین هه‌واڵه‌کان
ئیمکانات