عه‌لی کیمیاوی و ئه‌وانی‌تر/ مەنسوور رەحیمی
به‌شی وتار- "به‌چه‌کی کیمیاوی هه‌موویان ده‌کوژم. کێ به‌ته‌مایه‌ هیچ قسه‌یێک بکات؟ هه‌رچی ده‌ڵێن با بیڵێن! کۆمه‌ڵگه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان و ئه‌وانه‌یش که‌ گوێ له‌وان ده‌گرن."
(عه‌لی حه‌سه‌ن مه‌جید ناسراو به‌ عه‌لی کیمیاوی: web of deceit 2007)
 
کاره‌سات کاره‌ساته‌. عقڵییه‌تی مرۆڤ ده‌ڵێت له‌ هه‌ر کوێیێک هه‌ڵمه‌تێک دژ به‌ ئینسانی بێ‌ته‌عه‌دا رووبدات کاره‌ساته‌. کامه‌ کاره‌سات زیاتر سه‌خته‌ و کامه‌یان که‌متر، مانایێکی نابێت. هه‌ڵه‌بجه‌ سه‌ره‌ڕای که‌م و زۆریی ئازاره‌که‌ی برینێکی په‌ترۆ به‌ستووی مرۆڤی ئه‌م سه‌رده‌مه‌یه‌. به‌رته‌سک‌کردنه‌وه‌ی هۆکاری روودانی کاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌ به‌ شه‌ڕی نێوان دوو وڵاته‌وه‌ پێمان ده‌ڵێت که‌ هێشتا به‌جوانی له‌ قوژبنه‌کانی سروشتی تاڵی به‌شه‌ر نه‌گه‌شتووین. ته‌نها چه‌ند مانگ پاش ئاش‌به‌تاڵ و کۆتایی شه‌ڕی نێوان ئێران و عێراق جینۆسایدی ئه‌نفاڵ به‌سه‌ر کورده‌کاندا سه‌پا. هه‌ر ئه‌و خاڵه‌ به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ی گومانی تێدا نه‌مێنێت که‌ کاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌ ته‌نها تاوانێکی شه‌ڕ نه‌بوو که‌ له‌ چوارچێوه‌ی دادگه‌ی سه‌ربازیدا خوێندنه‌وه‌ی بۆ بکرێت و حوکمی له‌سه‌ر بدرێت. ئامانجی ئه‌و تاوانه‌ له‌ وته‌کانی عه‌لی کیمیاویدا ئاشکرایه‌. "هه‌موویان ده‌کوژم" به‌داخه‌وه‌ ئه‌و گوفتمانه‌ ته‌نها له‌ مرۆڤ ده‌وه‌شێته‌وه‌. ته‌نانه‌ت ئاژه‌ڵیش به‌گوێره‌ی پێداویستیی ژیانی هێرش ده‌باته‌ سه‌ر ئاژه‌ڵی که‌م‌هێزتر. به‌ڵام ده‌بێت تاکه‌ که‌سێک خۆی به‌ چی بزانێت که‌ هه‌وڵ‌بدات میلله‌تێک له‌رووی جیهان بسڕێته‌وه‌؟! ئه‌و ئایدیۆلۆژیایه‌ی قه‌ناعه‌ت به‌ که‌سایه‌تیی قیزه‌ونی عه‌لی کیمیاوی و عه‌لی کیمیاوییه‌کان ده‌هێنێت بۆ ئه‌نجامی تاوانی له‌و چه‌شنه‌ ده‌بێت به‌ڵێنی کامه‌ بایه‌خ و پاداشت و جوانیی پێدابن که‌ نرخه‌که‌ی ته‌فروتووناکردنی میلله‌تێک بێت؟! سروشتی تاڵی به‌شه‌ر چۆن ئه‌و هه‌مووه‌ له‌خۆ ده‌گرێت و له‌ کۆڵی ئه‌گرێت؟
کورد به‌درێژایی مێژوو گرفتاری چه‌رمه‌سه‌ریی شه‌ڕ و ئاواره‌یی و نه‌هامه‌تی بووه‌ و دیارده‌ی ئاواره‌یی و لێقه‌ومان له‌گه‌ڵ رۆحی کورد غه‌ریب نییه‌ به‌ڵام هه‌ڵه‌بجه‌ پاساوهه‌ڵگر نییه‌. کیمیابارانی هه‌ڵه‌بجه‌ ستراتیژییێکی شه‌ڕ نه‌بوو که‌ ته‌نها له‌ دادگه‌ سه‌ربازییه‌کاندا حوکمی له‌سه‌ر بدرێت. ئه‌گه‌ر شه‌ڕی ئێران و عێراقیش نه‌بووبا ئه‌وه‌نده‌ بیانوو و پیلان له‌ مێشکی بیرۆکه‌ی به‌عسیزمدا بووه‌ که‌ کاره‌ساتی له‌و چه‌شنه‌ بخولقێنن. جا که‌ شه‌ڕی دوو وڵاتیش له‌ئارادا بووه‌ و هه‌ڵه‌بجه‌ش له‌ رووی سه‌ربازییه‌وه‌ پێگه‌یێکی ستراتیژیکی سه‌رسنووری ئێران و عێراق بوو... رژیمی به‌عس ده‌یزانی چیتر هه‌لی وای ده‌ست‌ناکه‌وێته‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ش په‌لاماری هه‌ڵه‌بجه‌ی دا و کاره‌ساتێکی خولقاند که‌ ئێستاش زۆر که‌سی پێوه‌ ده‌تلێته‌وه‌. به‌ هه‌زاران شه‌هید کران و چیرۆکی ئاواره‌یی کورد ئه‌مجاره‌ بۆ که‌سانێک دووپات‌بووه‌وه‌ که‌ تازه‌ چاویان به‌ دونیا پشکووتبوو. چه‌ندین ساوای بێ‌دایک و باب له‌ ناو گازی خه‌رده‌لدا ده‌رهێنران و ره‌وانه‌ی ئێران کران. ئێستاش29به‌هار به‌سه‌ر ئه‌و زستانه‌دا تێده‌په‌ڕێت. پاش 29ساڵ ساوای هه‌ڵه‌بجه‌یی بۆته‌ گه‌نجێکی پێگه‌یشتوو و له‌ کۆڵانه‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌دا به‌دوای چاره‌نووسی خۆی و بنه‌ماڵه‌که‌یدا ده‌گه‌ڕێت. نموونه‌ی له‌و چه‌شنه‌ زۆرن که‌ به‌ هاوکاریی دیپڵۆماتیک و هاودڵیی بنه‌ماڵه‌ ئێرانییه‌کان، خێزانه‌کانیان دۆزراونه‌ته‌وه‌ و به‌بینینی خزم و که‌س و کاریان شاد بوونه‌ته‌وه‌.
لێره‌دا ته‌نها ئه‌وه‌ گرینگ نییه‌ که‌ کێ ئه‌و تاوانه‌ی کردووه‌. زۆر ده‌ست و لایه‌ن له‌و تاوانه‌دا یارمه‌تیی به‌عسیان داوه‌. تاوانی ئه‌و وڵاتانه‌ی چه‌کیان راده‌ستی به‌عس ده‌کرد یان به‌ستێنی تاوانی له‌و چه‌شنه‌یان ده‌خولقاند که‌متر نییه‌ له‌ تاوانه‌که‌ی رژیمی به‌عس. مه‌ترسیی بووژانه‌وه‌ی رژیمی به‌عس و پاشکۆکانی ئێسته‌ش داوێنی کوردی به‌رنه‌داوه‌ و له‌وانه‌یه‌ ته‌نها سیما و ناسنامه‌که‌ بگۆڕدرێ و دیسانه‌وه‌ ده‌رگا به‌ کورد بگرێته‌وه‌. هه‌ر بۆیه‌ش پێویسته‌ کورد به‌ هه‌موو چین و توێژه‌کانیه‌وه‌ وریای هه‌ڵسوکه‌وت و مامه‌ڵه‌کانی بێت له‌ گه‌ڵ ئه‌وانی‌تر. ئه‌و ئه‌زموونانه‌ی کورد تێیپه‌ڕاندووه‌ نرخه‌که‌ی گیانی هه‌زاران که‌س بووه‌ که‌ کورد داویه‌تی. چیتر قامووسی کورد ده‌بێت سنووری "خود" و "دیتران" به‌ڕوونی بناسێت. له‌ روانگه‌ی نیشانه‌ناسانه‌وه‌ دیاری‌کردنی که‌شی فه‌رهه‌نگیی ‏"خود" و "دیتران" ‏میحوه‌ری پێوه‌ندییه‌کانی مرۆڤه‌ له‌ گه‌ڵ تاک و کۆمه‌ڵگا. گوفتمانی پاوانخوازیی رژیمی به‌عس دانی به‌ بوونی کورددا نه‌ده‌نا هه‌ر بۆیه‌ش به‌رده‌وام هه‌وڵی سڕینه‌وه‌ی ئه‌و میلله‌ته‌ی داوه‌. عه‌لی کیمیاوی و عه‌لی کیمیاوییه‌کان ته‌نها داره‌ده‌ستن و ئه‌و بیرۆکه‌ی ده‌بێته‌ هۆی روودانی کاره‌ساتی وه‌ک هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ جێگایێکی‌تره‌وه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات. ئه‌و ده‌ستانه‌ی عه‌لی کیمیاوییه‌کان هان ده‌ده‌ن بۆ ئه‌نجامی تاوان هه‌رگیز له‌ناو ناچن و بۆگه‌نیان له‌ رووی ئه‌م دونیایه‌ نابڕێته‌وه‌. ئه‌گه‌رچی سیمایان ده‌گۆڕدرێت، ئامێره‌کانیان ده‌گۆڕدرێن، داره‌ده‌سته‌کانیان ده‌گۆڕدرێن به‌ڵام له‌ ئاکامدا مه‌به‌ستیان ئه‌نجامی تاوان و خولقاندنی کاره‌ساته‌.
عه‌لی‌ کیمیاوی‌ تاوانی‌ دژه‌ مرۆیی‌ زۆری به‌رامبه‌ر کورد ئه‌نجام داوه‌. به‌بۆنه‌ی کوشتن و زیندانی‌کردنی‌ هه‌زاران هاوڵاتیی‌ کورد، روو به‌ڕووی‌ دادگای‌ باڵای‌ تاوانه‌کانی‌ عێراق کرایه‌وه. تاوانی عه‌لی کیمیاوی هه‌ر له‌ بێ‌سه‌روشوێن‌کردن و زینده‌به‌چاڵ‌کردنی‌ 182هه‌زار هاوڵاتیی‌ کورد له‌ پرۆسه‌ی‌ ئه‌نفال هه‌تا کیمیابارنی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ و کوشتنی‌ 5000 هاوڵاتیی‌ کورد و سه‌رکوت‌کردنی‌ هه‌زاران هاوڵاتی‌ له‌ راپه‌ڕینه‌که‌ی‌ هه‌رێمی کوردستان، یه‌ک یه‌ک ناوزه‌د کران.
ئه‌گه‌ر چی‌ له‌به‌رده‌م دادگا نکوڵیی‌ له‌و تاوانانه‌ کرد، به‌ڵام دواجار بڕیاری‌ یاسای‌ به‌سه‌ردا جێبه‌جێ‌کرا و 24ی‌ جوونی 2007 له‌سه‌ر دۆسیه‌ی‌ ئه‌نفاله‌کان حوکمی سێداره‌ی بۆ ده‌رچوو. دواتریش له‌که‌یسی‌ کیمیابارانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ هه‌مان بڕیاری‌ بۆ ده‌رچوو و 25ی‌ جانیڤێریی ساڵی‌ 2010 سزای‌ تاوانه‌کانی‌ وه‌رگرت و له‌سێداره‌ درا.
 
کۆدی هه‌واڵنێر: 60101

کۆدی بابه‌ت: 70483  |  به‌روار: ۱۳۹۵/۱۲/۲۵  |  کاتژمێر: 14 : 12

FaceBook   Twitter   Delicious   Digg   Buzz   Google Bookmarks   ˜áæÈ  
ناردنی بۆچوون
ناو و شۆره‌ت:
ئیمه‌یل:
بۆچوون:
بۆچوونی نێردراو‬
دوایین هه‌واڵه‌کان
کەرکووک، هەڵکردنی ئاڵای کوردستانی پەسەند کرد
گرووپی "شنه‌"ی شاهۆی کوردستان به‌رهه‌مه‌کانی خۆی پێشکه‌ش ده‌کات
غه‌رامه‌ و باجی وامی بانکی که‌متر له‌ 100 ملیۆن تمه‌ن ده‌به‌خشرێت
هه‌واڵی نائۆمیدکه‌ری کۆمپانیای نه‌وتی جه‌نل نێنرژی له‌ پاشکه‌وتی نه‌وتی خاوی هه‌رێمی کوردستان
هاوکاریی تاران- مۆسکۆ کاریگه‌ریی له‌سه‌ر پڕۆسه‌ی سه‌قامگیری و ئاسایشی ناوچه‌که‌ و جیهان ده‌بێت
یەکێتی هەڕەشەی جووڵاندنی شەقام لە کەرکووک دەکات
ئه‌ندامێکی باڵای PKK له‌ پارێزگای دێرسیم کوژرا
لێکۆڵینه‌وه‌ دادوه‌رییه‌کان له‌باره‌ی هه‌ڵگرتنی لافیته‌ی هه‌ڕه‌شه‌ئامێز له‌ دژی ئه‌ردۆغان له‌ سویسرا ده‌ستی‌پێکرد
سەرۆکی ستادی هەڵبژادنەکانی کوردستان رایگەیاند
فراکسیۆنی پارتی: چاوه‌ڕێ بووین یه‌کگرتوو هه‌ڵوێستی هه‌بێ.. هه‌ڵه‌دنی و هاوشێوەکانی با خۆیان تاقی بکەنەوە
تایوان موشته‌ریی نوێی نه‌وتی خاوی هه‌رێمی کوردستان
له‌پێناو پاراستنی وڵاته‌که‌ماندا نه‌ ڕاسپارده‌ی که‌س قبووڵ ده‌که‌ین و نه‌ ئیزنی ده‌ستێوه‌ردانیش ده‌ده‌ین
ئامانجمان له‌ سه‌فه‌ر بۆ موسکۆ تۆکمه‌کردنی پێوه‌ندیی ئابووری و هاوکاریی ناوچه‌که‌یه‌
وتاری کۆمه‌ڵناسی بۆکانی له‌ کۆنگره‌ی نێوده‌وڵه‌تیی لێکۆڵینه‌وه‌ له‌ بواری ڕاهێنان و په‌روه‌رده‌ی ڕووسیادا قبووڵ کرا
پێشوازی میوانانی نه‌ورۆزی له‌ جێژنه‌کانی "نه‌ورۆزگا‌" له‌ ئیلامدا
ئیمکانات