10 ستراتیژ بۆ کۆنتڕۆڵ کردنی‌ جه‌ماوه‌ر و کۆمه‌ڵگا/ نوام چۆمسکی
بەشی وتار/ کوردی- بیرمه‌ندی‌ ئه‌مەریکی‌ نوام چۆمسکی‌ به‌ لیستێک 10 خاڵی‌ خستوه‌ته‌ ڕوو، وه‌ک ستراتیژیی‌ ده‌سه‌ڵاتداران بۆ چۆنیه‌تیی‌ کۆنتڕۆڵ کردنی‌ هزر و بیرکردنه‌وه‌ی‌ جه‌ماوه‌ر له‌ک ۆمه‌ڵگادا، ئه‌وه‌ش له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌زگاکانی‌ راگه‌یاندن و میدیاوه‌، له‌پێناو خزمه‌ت کردن به‌ ئه‌جێندایێکی‌ سیاسی‌ یا خود له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندی‌ و پاراستن و مانه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا.
هه‌واڵی گرینگ
۱۳۹۶/۵/۲۸
14 : 31
۱۳۹۶/۵/۱۹
14 : 43
۱۳۹۶/۴/۲۸
13 : 15
۱۳۹۶/۴/۲۵
13 : 52
۱۳۹۶/۴/۱۹
13 : 10
۱۳۹۶/۴/۱۴
13 : 36
۱۳۹۶/۴/۱۴
11 : 52
۱۳۹۶/۴/۱۰
11 : 0
۱۳۹۶/۴/۱۰
9 : 22
۱۳۹۶/۴/۸
12 : 9
۱۳۹۶/۴/۷
13 : 52
۱۳۹۶/۴/۳
22 : 39
۱۳۹۶/۴/۳
15 : 8
۱۳۹۶/۳/۳۱
13 : 47
۱۳۹۶/۳/۳۰
10 : 29
هه‌واڵه‌ زێتر بینراوه‌کان
هه‌واڵه‌ زێتر بینراوه‌کان
به‌شی ڕاپۆرت/ کرماشان- نوێنه‌رانی په‌رله‌مان ده‌ڵێن بێ‌ئاگاین له‌ دۆخی به‌جێماوانی کیمیابارانی گوندی زه‌رده‌ی داڵه‌هۆ به‌ڵام به‌ڵێنی به‌دواداچوونیان به‌ "شهروند" داوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر به‌جێماوێکی ئه‌و ڕووداوه‌ مووچه‌ وه‌رناگرێت ئاسانکاریی بۆ بکرێت یان له‌لایه‌ن کۆمیته‌ی ئێمداده‌وه‌ پاڵپشتی بکرێت.
به‌شی یادداشت/ عێراق و هه‌رێمی کوردستان- ئەمڕۆکە حکوومەتی ئەمریکا لە ڕێگای وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەیانەوە، جارێکی‌تر و بە شێوەیێی تەواو فەرمی و بە زمانێکی دیپلۆماسی ھێمن، بە بارزانیان وت ڕیفراندۆم نەکات.
بەشی یادداشت- لە ئەمریکا و ئەورووپا ڕۆژی 10ی ئەگێست وەکوو ڕۆژی "ئەویندارانی کتێب" ناو نراوە و بەبۆنەی ئەم ڕۆژەشەوە خۆشە پڵتۆکێک لە خۆمان بدەین.
بەشی وتار/ کوردی- بیرمه‌ندی‌ ئه‌مەریکی‌ نوام چۆمسکی‌ به‌ لیستێک 10 خاڵی‌ خستوه‌ته‌ ڕوو، وه‌ک ستراتیژیی‌ ده‌سه‌ڵاتداران بۆ چۆنیه‌تیی‌ کۆنتڕۆڵ کردنی‌ هزر و بیرکردنه‌وه‌ی‌ جه‌ماوه‌ر له‌ک ۆمه‌ڵگادا، ئه‌وه‌ش له‌ڕێگه‌ی‌ ده‌زگاکانی‌ راگه‌یاندن و میدیاوه‌، له‌پێناو خزمه‌ت کردن به‌ ئه‌جێندایێکی‌ سیاسی‌ یا خود له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندی‌ و پاراستن و مانه‌وه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدا.
بەشی فەرهەنگ و هونەر- لە پێشەکییە بەناوبانگەکەی بۆ ڕۆمانی زنجیێک لە نێرگز، کۆنراد ئاماژە بەوە دەکات "هونەر بۆ خۆی دەکرێت بەوە پێناسە بکرێت، کە هەوڵێکی هزریی تاکلایەنەیە بۆ خستنەڕووی باڵاترین شێوەی دادپەروەریی بۆ نێو جیهانی بینراو، ئەوەش لە ڕێی تیشک­خستنەسەر ڕاستییەکان کە لە پشت هەر لایەنێک لە لایەنەکانەوە خۆیان حەشار داوە".
بەشی یادداشت- لە دوو بەشی پێشووی ئەم زنجیرە یادداشتەدا باسمان لە سەر کێشەی «ی» وەکوو «ی» نەناس و «ی»ی جێگری کردار لە ڕێژەی سێهەم کەسی تاک و کۆی کاری ڕابردوودا کرد. لێرەش کێشەی «ی» وەکوو پێوەندیدەری نێوان وشەکان شی دەکەینەوە.
به‌شی وتار/ جیهان- ژێنڕاڵ ڕیمۆند تۆماس سه‌رۆکی ئه‌رکانی فه‌رمانده‌یی ئۆپه‌راسیۆنی تایبه‌تی ئه‌مریکا ده‌ڵێت: پاش مووسڵ، که‌رکووک ده‌بێته‌ خاڵی هه‌ڵگیرسان و عێراق هه‌رگیز قبووڵ ناکات کورده‌کان به‌ بێ شه‌ڕ و پێکدادان که‌رکووک مسۆگه‌ر بکه‌ن بۆ خۆیان.
به‌شی ڕاپۆرت/ تورکیا- سه‌رۆکی به‌ندکراوی پارتی دیموکراتیکی گه‌لان له‌ دیمانه‌یێکدا ڕای­ده‌گه‌یێنێت که‌ ناوبراو له‌گه‌ڵ هاوحزبییه‌کانی بارمته‌ی سیاسیی ده‌وڵه‌تی تورکیان، ده‌شڵێت: ئه‌ردۆغان و حکوومه‌تی تورکیا دوژمنایه‌تیی شه‌خسییان له‌گه‌ڵ من هه‌یه‌.
به‌شی یادداشت/ تورکیا- ئه‌مریکا چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی ده‌نێرێت بۆ میلیشیا کورده‌کانی سووریا و ئه‌و چه‌کانه‌ش له‌ ئاکامدا بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێکی تیرۆریستی به‌کار ده‌هێندرێن. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش به‌شێکی ئه‌و چه‌کانه‌ که‌وتۆته‌ ده‌ست PKK و ڕاسته‌وخۆ دژ به‌ تورکیا به‌کار ده‌هێندرێن. ئه‌مریکا وه‌کوو هاوپه‌یمانێکی تورکیا نیگه‌رانییه‌کانی ئه‌و وڵاته‌ به‌ هه‌ند وه‌رناگرێت.
بەشی یادداشت- لەم بەشەی یادداشتی ساغ کردنەوەی ڕێنووسی کوردیدا کێشەی «ی» وەکوو جێناوی بکەری کردار لە حاڵەتی سێهەم کەسی تاک و کۆی ڕابردوودا دەخەینە بەر باس.
به‌شی یادداشت- ڕێنووسی کوردی یاسا و سیسته‌می تایبه‌ت به‌ خۆی هه‌یه‌ و یه‌ک له‌ ڕێنووسه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌کانه‌ که‌ چ له‌ باری فۆنه‌تیکه‌وه‌ و چ له‌ باری مۆرفۆلۆژیشه‌وه‌ ڕه‌خنه‌ی که‌متری له‌سه‌ره‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌موو ده‌زانین ده‌نگی پیت و وشه‌کانی زمانی کوردی چۆن بێت ڕاست به‌و شێوازه‌ش ده‌نووسرێت واتا له‌ زمانی کوردیدا به‌ گوێره‌ی هه‌ر ده‌نگێک پیت یان نیشانه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆی له‌ ڕێنووسدا هه‌یه‌.
به‌شی وتار/ عێراق و هه‌رێمی کوردستان- نووسه‌ری تورک محه‌مه‌د زاهد گوڵ له‌ وتارێکی ڕۆژنامه‌ی "القدس العربی"ی له‌نده‌ندا دژایه‌تیی وڵاتانی جۆربه‌جۆر و به‌ تایبه‌ت عێراق به‌رانبه‌ر به‌ ڕیفراندۆمی جیابوونه‌وه‌ی هه‌رێمی کوردستان له‌ عێراق و پاشهاته‌ نێگه‌تیڤه‌کانی ئه‌و ڕیفراندۆمه‌ لێکده‌داته‌وه‌.
به‌شی وتار/ تورکیا- ده‌وڵه‌ته‌ پێشووه‌کانی تورکیا به‌هۆی سیاسه‌تی توندئاژۆی سیکۆلاره‌وه‌ و له‌ ڕێگای سه‌پاندنی مۆدێڕنیزم له‌ سه‌ره‌وه‌ بۆ خواری کۆمه‌ڵگای تورکیا خه‌ڵکی ئه‌و وڵاته‌یان خستۆته‌ ژێر گوشاره‌وه‌ و ئه‌وه‌ش بۆته‌هۆی بێگانه‌بوونی هاووڵاتییان له‌گه‌ڵ حکوومه‌ت. سه‌رکه‌وتنی ئه‌ردۆغان له‌وه‌دایه‌ که‌ ناوبراو سیکۆلاریزمی قبووڵ کردووه‌ و هاوکات له‌پێناو سڕینه‌وه‌ی بێگانه‌یی مێژوویی له‌ نێوان حکوومه‌ت و هاووڵاتییاندا ده‌رفه‌تی دیموکراتیکی به‌کار هێناوه‌.
به‌شی وتار/ جیهان- حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق ڕۆژی 9ی جوون چووه‌ مووسڵ تاوه‌کوو پیرۆزبایی له‌ هێزه‌ چه‌کداره‌کانی ئه‌و وڵاته‌ بکات به‌ بۆنه‌ی ئازادکردنی شاره‌که‌وه‌. مووسڵ ساڵی 2014 که‌وته‌ ده‌ست داعش و وه‌کوو پێته‌ختی ئه‌و گرووپه‌ له‌ عێراق چاوی لێده‌کرا. ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌ مه‌زنه‌ به‌ مانای کۆتایی هاتنی داعش نییه‌ له‌ عێراق به‌ڵام ئه‌و گرووپه‌ چ له‌ عێراق و چ له‌ سووریا به‌ شێوازێکی به‌رچاو -له‌ جوونی 2015ه‌وه‌ نزیک به‌ له‌سه‌دا 60- له‌ ناوچه‌ ژێر کۆنتڕۆڵه‌کانی خۆی له‌ ده‌ست داوه‌ و ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ش درێژه‌ی هه‌یه‌. بۆشایی ده‌سه‌ڵات که‌ به‌ بۆنه‌ی ڕووخانی مووسڵه‌وه‌ کێبه‌رکێی چڕی نێوان ئه‌و لایه‌نانه‌ی لێکه‌وته‌وه‌ که‌ له‌ شه‌ڕدا به‌شدار بوون. به‌م شێوازه‌ش ململانێ له‌ ناوچه‌که‌دا که‌ مه‌ترسیی هاوبه‌شی داعش که‌مڕه‌نگی کردبووه‌وه‌ جارێکی‌تر خۆی نیشان دا.
به‌شی وتار/تورکیا- "ینسن" ئاماژه‌ به‌ کارێکی دڕندانه‌ ده‌کات که‌ به‌و هۆیه‌وه‌ ده‌یان هه‌زار که‌س له‌ خه‌ڵکی تورکیا به‌ بۆنه‌ی دابه‌زاندنی به‌رنامه‌ی مه‌سێنجێری وات ساپ به‌ ناوی بایلۆک زیندان کراون.
۱۳۹۶/۵/۲۹
11 : 41
۱۳۹۶/۵/۲۸
14 : 31
۱۳۹۶/۵/۱۹
14 : 43
۱۳۹۶/۵/۱۷
9 : 20
۱۳۹۶/۵/۱۶
9 : 35
۱۳۹۶/۵/۷
9 : 24
۱۳۹۶/۵/۷
13 : 53
۱۳۹۶/۵/۵
13 : 19
۱۳۹۶/۵/۵
13 : 35
۱۳۹۶/۵/۴
13 : 26
۱۳۹۶/۵/۲
10 : 10
۱۳۹۶/۵/۱
12 : 30
۱۳۹۶/۵/۱
9 : 14
۱۳۹۶/۴/۲۸
13 : 15
۱۳۹۶/۴/۲۵
13 : 52
هه‌واڵه‌ هه‌ڵبژارده‌کانی ماڵپه‌ر
به‌شی یادداشت/ کوردستان- پاش 4 خولی چالاکی شۆراکان ئێستاکه‌ ده‌رفه‌تێکی گونجاوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی کارنامه‌ی شۆراکان هه‌ڵبسه‌نگێندرێت و وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ بدرێته‌وه‌ که‌ بۆچی ڕێژه‌ی ڕه‌زامه‌ندیی هاووڵاتییان له‌ شۆراکانی شار و گوند تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ له‌خواره‌وه‌یه‌.
بەشی کوردستان- یووسف نادری پسپۆڕی بێوەیی لە وەزارەتی کار لەم یادداشتەدا نەبوونی خاڵە بێوەییەکان لە شوێنە بازرگانییەکانی کوردستانی شی‌کردۆتەوە.
به‌شی یادداشت/ کوردستان- ئه‌فشین عه‌زیزی ئه‌ندامی شۆرای شاری سه‌قز به‌ ناردنی یادداشتێک بۆ کوردپرێس پێویستییه‌کان و ڕه‌وته‌ ئیجابییه‌کانی بودجه‌نووسیی شاری سه‌قزی لێکداوه‌ته‌وه‌.
به‌شی وتار، تورکیا- گوایه‌ زه‌وین ئه‌و حزبه‌ی هه‌ڵلووشیوه‌ که‌ ده‌نگی چه‌ندین میلیۆن کورد و دیموکراتی وه‌ده‌ست هێناوه‌. میدیایه‌کی فه‌رمی که‌ تاکوو دوێنێ ئه‌ردۆغانی به‌ دوژمن ناو ده‌برد، به‌ ئامانجی هێرشه‌کانی خۆیان دایانده‌نا، له‌ هیچ یه‌ک له‌ هه‌واڵه‌کان، گفتوگۆ و به‌رنامه‌کانی خۆیان، وته‌بێژی HDP به‌شداری ناده‌ن.
بەشی ئێران/ کوردستان- فەردین کەمانگەر ڕۆژنامەوانی کوردستانی لە یادداشتێکدا کە بۆ کوردپرێسی ناردووە، کاریگەرییەکانی کردنەوەی هەمیشەیی ڕێڕەوە سنوورییەکانی لەسەر گەشە و ئاسایشی بەردەوام، لێکداوەتەوە.
به‌شی جیهان، هه‌واڵده‌ریی کوردپرێس- سایکس- پیکۆ بۆ هه‌ندێ که‌س له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناڤین نیعمه‌تێکی گه‌وره‌ بوو.
به‌شی جیهان- چاکسازییه‌کانی حه‌یده‌ر عه‌بادی سه‌رۆک وه‌زیرانی عێراق هه‌ستی یه‌کده‌نگییه‌کی له‌ نێوان کورده‌کان دروست کردووه‌ که‌ له ماوه‌ی‌ چه‌ندین ساڵی ڕابردوو نموونه‌ی ئه‌و شتانه‌ له‌ئاردا نه‌بووه‌.
به‌شی هه‌ڵبژاردن- هه‌ڵبژاردن و به‌شداری خه‌ڵک له‌م کاره‌ گرینگه‌ له‌ کۆماری ئیسلامی ئێران گرینگایه‌تییه‌کی تایبه‌تی هه‌یه‌ که‌ هه‌موو داموده‌زگا حکوومی و ناحکوومییه‌کان بۆ به‌ڕێوه‌چوونی شکۆمەندانەتری هه‌ڵبژاردنه‌کان هه‌وڵ ده‌ده‌ن.
حاوانەوە جوانترین خووخدە و تایبەتمەندیی مرۆییە، و لە راستیدا بابەتی ئاوڕدانەوە لە زمانی گەلان و چۆنیەتیی لێکدانەوەیان تەنیا تایبەتی وڵاتی ئێمە نییە، بەڵکوو ئامادەبوونی ئیتنیکەکانی دیکەی وەک فارس، ئازەری، کورد، لۆر، عەرەب، بەلووچ، تورکەمان و گەلانی دیکە لە پەنای یەک، نیشاندەری فرەچەشنیی فەرهەنگی و ئیتنیکیی وڵاتی ئێرانە و هەر بەم هۆیەیە کە وەک کۆمەڵگایەکی فرە ئیتنیکی ناوی لێ دەبرێت.
بزووتنەوە کوردییەکانی دژی پەکەکە لە ساڵی 2005 لە ژێر چەتری "بزووتنەوەی یەکگرتووی نەتەوەیی کورد" (TEVKURD) پێکەوە ئیئتیلافێکیان ساز دا و بۆ ماوەی 7 ساڵ تا ساڵی 2012 خزمەتێکی زۆریان ئاراستەی کۆمەڵگای کوردەکانی تورکیا کرد، بەڵام بە چەندین هۆکار ئەم بزووتنەوەش نەیتوانی بەردەوام بێت و لە بەر یەک هەڵوەشاوە.
ئیمکانات