16:43 PM Tehran
سه‌شنبه 1 خرداد 1397
 خبر فوری:   آیا آمریکا در کنار کُردهای سوریه می ماند؟
انتشار:  چهارشنبه 26 اردیبهشت  ::  15:17
آیا اردوغان با شکست در انتخابات قدرت را رها خواهد کرد؟ / ابرو اردم آکچای*

سرویس ترکیه- بازنده شدن در انتخابات ریاست جمهوری ممکن است به معنای پایان اردوغان و حتی حزب عدالت و توسعه باشد. اگر AKP توانایی جهت دادن به ابزارها و ثروت کشور را برای منفعت حامیانش از دست بدهد، دیگر حفظ این حمایت بسیار سخت خواهد شد. AKP در حقیقت ائتلافی است از گروه های مختلف راست گرا و در صورت از دست دادن قدرت ممکن است با خطر فروپاشی روبرو شود. علاوه بر این شکست در این انتخابات ممکن است به روبرو شدن اردوغان و دیگر مقامات AKP با اتهام فساد مالی، محاکمه و شاید زندان ختم شود.

با گرم شدن بازار کمپین های انتخاباتی در آستانۀ انتخابات ر یاست جمهوری و پارلمانی 24 ژوئن، رجب طیب اردوغان رهبر ترکیه در 15 سال گذشته، هفتۀ گذشته اعلام کرد اگر ملت ترکیه بگوید "تمام" وی از قدرت کناره گیری خواهد کرد. پس از این اظهارات هزاران تن به شبکه های اجتماعی هجوم آوردند تا بگویند "تمام".

این که اردوغان با خود رأیی روز افزونش به کناره گرفتن از قدرت فکر می کند، برای بسیاری کورسویی از امید است. اما آیا امکان دارد او پای حرف خود بایستد؟

اگر تغییر حکومت ها دست کم یک بار به واسطۀ انتخابات آزاد و عادلانه انجام نشود، گذار به دموکراسی را ناقص می دانند. اما ترکیه در مسیر عکس قرار گرفته و از دموکراسی به سمت اقتدار گرایی پیش می رود. عکس العمل اردوغان در صورت پیروزی اپوزیسیون نشان خواهد داد که آیا گذار ترکیه از دموکراسی کامل شده است، یا خیر.

اردوغان که با طیفی از نامزدهای اپوزیسیون روبرو است، اینک در نظرسنجی ها در صدر است، اما حمایت از وی کمتر از 50 درصد به علاوۀ یک رأی است که برای برنده شدن در دور نخست انتخابات و جلوگیری از کشیده شدن انتخابات به دور دوم دو هفته پس از 24 ژوئن کافی است.

من آنقدر ساده اندیش نیستم که فکر کنم یک کمپین توئیتری مستقیماً به صورت رأی های واقعی در صندوق اپوزیسیون در می آید، اما کمپین "تمام" کاملاً بی اهمیت و بی ربط نیز نیست.

نخست، این مثال خوبی بود از این که اپوزیسیون قواعد بازی را تعیین می کند و حزب عدالت و توسعۀ (AKP) اردوغان را در حالت دفاعی قرار داده است.

دوم، در شرایطی که توئیت کردن به تعقیب و بازداشت منجر می شود، چنین مخالفت آشکاری دارای اهمیت است. دانستن این که دیگران نیز احساسی مشابه دارند، نقش مهمی در به دست آوردن انگیزۀ اعتراض و تغییر دارد.

بگذارید به گفته های اردوغان باز گردیم.

«آیا اپوزیسیونی که 16 سال در انتظار است به قدرت برسد، نباید آرمان های بزرگ تر و پروژه های بیشتری داشته باشد؟ اما ندارد. آنها تنها یک مشکل دارند و آن هم پایین کشیدن رجب طیب اردوغان از قدرت است. این ملت بود که ما را به شهرداری کلان شهر استانبول، به رهبری آک پارتی، نخست وزیری و ریاست جمهوری رساند. اگر ملت ما روزی بگوید "تمام"، تنها آن هنگام کنار می رویم. هر بار همراه با ملت در مقابل کسانی که سعی کردند ما را ناعادلانه و غیر قانونی پایین بکشند، از طرفداران قیمومت تا عاملان کودتا، ایستادگی کردیم. من فکر می کنم ان شاء الله در روز 24 ژوئن همراه با ملتمان، یک بار دیگر به تیم براندازی درسی خواهیم داد که سزاوار آنند.»

وقتی اردوغان به ملت اشاره می کند، منظور وی تنها کسانی هستند که به او رأی می دهند، یعنی حامیانش. اردوغان همیشه تنها حامیانش را «ملت» در نظر گرفته است. کمپین تمام تلاشی بود برای به چالش کشیدن اندیشۀ اردوغان مبنی بر کنار گذاشتن مخالفانش از «ملت».

پیشتر در مقاله ای از زبان تفرقه افکن و قطب بندی کنندۀ اردوغان نوشتم، از احترام و تمجیدش نسبت به هوادارانش به عنوان ملت و اتهام زنی و بدگویی علیه کل اپوزیسیون به عنوان خائن، آلت دست دشمن یا تروریست. وی در اظهارات مورد بحث نیز عین همین الگو را تکرار کرد. وی اپوزیسیون را «تیم براندازی» خواند که تنها هدفش پایین کشیدن او از قدرت است. وی هراس و اضطراب به دل هوادارانش افکند و سرنوشت آنها را به سرنوشت خودش گره زد، به طوری که آنها هرگز به وی نگویند "تمام".

اردوغان در خطاب قرار دادن تنها حامیانش به عنوان ملت اهمیت نمی دهد که میلیون ها تن که با او مخالفند، مانند 49 درصدی که در همه پرسی آوریل 2017 علیه نظام ریاستی مطلوب وی رأی دادند، می گویند "تمام". اگر ملت بگوید "تمام" اردوغان از قدرت کناره گیری خواهد کرد، اما ملت نمی تواند بگوید "تمام" زیرا هر کس بگوید "تمام" دیگر در میان ملت جای ندارد.

شرایط کمپین انتخاباتی نیز بسیار از قواعد زمین بازی دور است و اردوغان از هیچ فرصتی برای کنترل کامل بر دستگاه حکومت روی گردان نیست تا وی را قادر سازد به نتیجۀ دلخواهش برسد.

اما اگر یکی از نامزدهای اپوزیسیون چنان پیروزی قاطعی به دست آورد که همۀ تلاش های اردوغان به شکست ختم شوند چه؟ غیر ممکن نیست. مردم از همۀ طیف های سیاسی شکایت دارند، به ویژه به خاطر وخامت اوضاع اقتصادی. سازمان های مردمی دارند فعالانه به مردم یاد می دهند ناظر و مراقب صندوق های رأی باشند. همۀ احزاب اپوزیسیون نامزدهایی دارند که می توانند با پیروانشان ارتباط برقرار کنند و آنها را به شوق آورند. از این مهم تر، هم احزاب و هم مردم به شیوه ای استراتژیک عمل می کنند.

نهادهای انتخاباتی بر نحوۀ دگرگونی نظام حزبی تأثیر می گذارند. اتفاقی نیست که ایالات متحده با نظام انتخاباتی اکثریت گرا، دارای نظام دو حزبی است و موفقیت نامزدهای ثالث بسیار دشوار است. ترکیه برای نخستین بار است که به رئیس جمهوری با قدرت اجرایی کامل رأی می دهد و احزاب دارند با این سیستم انتخاباتی جدید سازگار می شوند.

احزاب سیاسی ترکیه در قالب دو ائتلاف صف آرایی کرده اند. رأی دهندگان اپوزیسیون بهترین استراتژی را برای پیروز شدن بر اردوغان میان خود به اشتراک می گذارند. رأی دادن به یک نامزد ریاست جمهوری و یک نامزد پارلمان که از دو حزب مختلف هستند، به عنوان یک استراتژی برای کمک به حزب دموکراتیک خلق ها (HDP) به منظور کسب حد نصاب 10 درصدی آرای ملی لازم برای ورود به پارلمان، مطرح شده است. اگر HDP نتواند حد نصاب 10 درصدی را کسب کند، بسیاری از کرسی های پارلمانی متعلق به مناطق کردنشین جنوب شرقی ترکیه به AKP خواهد رسید.

اگر اردوغان در رقابت ریاست جمهوری بازنده شود چه؟ آیا قدرت را رها خواهد کرد؟ من نمی توانم تصور کنم چنین کند. اردوغان و حزبش همه چیز را برای لحظه ای که وی به عنوان رئیس جمهور قدرت تام را به دست می گیرد، آماده کرده اند. آنها می خواهند چیزی را که کاشته اند درو کنند. من نمی توانم تصور کنم اردوغان و AKP ریاست جمهوری مقتدری را که خود خلق کرده اند به دیگری واگذار کنند.

از دست دادن ریاست جمهوری گزینۀ مطلوبی نیست زیرا هم اردوغان و هم AKP از آن بسیار متضرر خواهند شد. اگر AKP توانایی جهت دادن به ابزارها و ثروت کشور را برای منفعت حامیانش از دست بدهد، دیگر حفظ این حمایت بسیار سخت خواهد شد. AKP در حقیقت ائتلافی است از گروه های مختلف راست گرا و در صورت از دست دادن قدرت ممکن است با خطر فروپاشی روبرو شود.

از دست دادن قدرت ممکن است به معنای از دست دادن آزادی برای برخی از رهبران AKP، از جمله اردوغان نیز باشد، زیرا احتمالاً با اتهام فساد مالی مواجه خواهند شد. هفتۀ گذشته نامزد حزب اصلی اپوزیسیون در انتخابات ریاست جمهوری قول بازنشستگی توأم با آسایشی به اردوغان داد، اما واکنش هوادارانش نشان داد آنها خواهان عدالت هستند، اگر خواهان انتقام نباشند.

انتخابات 24 ژوئن برای اردوغان و AKP انتخاباتی حیاتی است. حتی اگر نتیجۀ این انتخابات قاطعانه به نفع اپوزیسیون باشد، من انتظار خروجی بی دردسر ندارم. باید به خاطر داشت که اردوغان در اظهاراتش به هوادارانش این وظیفه را محول کرد که مانع از به زیر کشیده شدن وی از قدرت شوند، مانند وقتی که برای ناکام گذاشتن کودتای جولای 2016 به خیابان ها آمدند.

اگر اردوغان از همان «ملت» بخواهد نتیجۀ انتخابات را نپذیرند، هواداران دو آتشۀ AKP که تا حد پارانویا نسبت به وجود یک توطئۀ بزرگ بین المللی برای برکنار کردن رئیس جمهور از قدرت دچار اضطراب شده اند، به احتمال زیاد احساس وظیفه خواهند کرد. اگر اردوغان بخواهد حامیانش را علیه نتیجۀ انتخابات تحریک کند، بدون تردید دموکراسی ترکیه ضربۀ نهایی را خواهد خورد. امیدوارم ترکیه به شیوه ای صلح آمیز و بدون تخریب بیشتر اعتقاد و اعتماد مردم به انتخابات، 24 ژوئن را پشت سر بگذارد. امیدوارم اگر چنان شد که گفتم، اردوغان ثابت کند نگرانی های من بی اساس بوده است.

 

* ابرو اردم آکچای دکترای علوم سیاسی از دانشگاه استنفورد و تا سال 2013 استادیار علوم سیاسی دانشگاه کالیفورنیا بوده است. سیاست قومی، برابری جنسیتی و اسلام سیاسی در ترکیه و دیگر جوامع مسلمان در کانون پژوهش های وی جای دارند.

منبع: پایگاه خبری احوال

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه

کليه حقوق اين پایگاه اطلاع‌رسانی متعلق به «خبرگزاری کردپرس» بوده و هرگونه استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

©2017 kurdpress. All rights reserved.
Designed & Powered By Atlas Samaneh - طراحی و توسعه توسط اطلس سامانه