03:37 AM Tehran
شنبه 31 شهریور 1397
 خبر فوری:   کلاهبرداری 22 میلیارد تومانی در اخذ ارزش افزوده از مردم در 5 ماه اخیر
انتشار:  یک‌شنبه 27 خرداد  ::  13:10
رویگردانی کُردهای عراق از آمریکا و چرخش به سمت روسیه

سرویس جهان- کُردهای عراق به روسیه دست پیدا کرده اند و کاخ کرملین هم به سمت سیاست های آنها متمایل شده و اکنون معاملات در حوزه انرژی در حال رشد است.

 

نمایندگان حکومت اقلیم کردستان عراق و شرکت عظیم نفتی روسنفت روسیه در تاریخ 25 می، توافق جدیدی را برای توسعه زیرساخت گاز طبیعی اقلیم کردستان عراق امضا کردند. شر کت روسنفت بر اساس معامله ای که در نشست سال قبل امضا شده بود با قرار داد ساخت خط لوله گاز طبیعی اقلیم کردستان – ترکیه با ظرفیت صدور سالانه30 میلیارد مکعب گاز طبیعی موافقت کرد و این امر دسترسی مسکو به بخش انرژی خاورمیانه را به طور چشم گیری افزایش می دهد. ولادیمیر پوتین در سخنرانی خود در تاریخ 7 ژوئن تاکید کرد که قراردادها با اقلیم کردستان گسترده و امید بخش هستند.

کردهای عراق که به علت ضعف و پراکندگی تاثیرگذاری عمیق ندارند، با توجه به نبود سیاست های منسجم آمریکا در خاورمیانه به دنبال حامی جدیدی هستند. نیچروان بارزانی، نخست وزیر اقلیم کردستان عراق در تاریخ 9 می 2018 کمپین مبارزاتی برای انتخابات پارلمانی عراق را کنار گذاست و به دعوت ایگور سچین، مدیر عامل شرکت روسنفت روسیه که دوست نزدیک و قدرتمند پوتین است به مسکو رفت. مسعود بارزانی ، رییس پیشین اقلیم کردستان عراق قبلا در ماه نوامبر هشدار داده بود که شدیدا به دنبال بازنگری در روابط با ایالات متحده آمریکاست و کرملین هم بسیار مایل است در این تغییر رابطه به وی کمک کند. ممکن است مسعود بارزانی به دنبال بازسازی روابط تاریخی روسیه با کردهاست که در زمان پدرش ملا مصطفی بارزانی به اوج خود رسید.

روسیه و رفراندوم کردستان عراق

اقلیم کردستان عراق عمدتا به دلیل برگزاری نابهنگام رفراندوم استقلال در ضعیف ترین موقعیت خود از زمان تاسیس آن در سال 2003 می باشد. این منطقه که با مخالفت های منقطه ای و بین المللی با برگزاری رفراندوم مواجه شده بود تقریبا نیمی از قلمرو و تولید نفت خود را که از سال 2014 و بعد از ظهور داعش در عراق به آن دست یافته بود از دست داد. دوستان سنتی مسعود بارزانی در غرب از جمله آمریکا، در میان حرکت قدرتمندانه بغداد در مقابل اقلیم کردستان خود را کنار کشیدند.

روسیه موضع خنثی تری در مقابل رفراندوم گرفت و از ابتدا اعلام کرد که به آرزوهای میهنی کردها احترام می گذارد و معتقد است که مناقشات میان اربیل و بغداد را می توان از طریق گفتگوهای سازنده و مورد احترام برای دو طرف و با نگاه به فرمول قابل قبول همزیستی مسالمت آمیز در داخل عراق متحد حل کرد. اگرچه واشنگتن نیز چنین اظهاراتی را بیان کرد اما به صورتی فعالانه علیه رفراندوم اقدام کرد. در حالی که مسکو عموما موضع بی طرفانه ای گرفت. موضع روسیه به نفعش تمام شد و به آن انعطاف بیشتری در پیامدهای تنش آمیز بعد از رفراندوم داد.

بازگشت مسکو به عراق و اقلیم کردستان

دولت عراق در سال 2003 قراردادهای عمده انرژی را که در زمان صدام حسین، رییس رژیم سابق با شرکت های روسی امضا شده بود ملغی کرد اما شرکت های روسی از آن زمان در حال برقراری قرادادهای جدیدی در این حوزه در عراق بوده اند. لوک اویل و گازپروم در سال 2012 وارد بازار انرژی اقلیم کردستان شدند و متعاقبا برنده تعدادی قرار داد برای توسعه نفت و دیگر پروژه ها شده و زمینه سفر فوری بارزانی به مسکو را برای اولین بار بعد از این قراردادها فراهم کردند.

بعدا، شرکت های آمریکایی ماند اکسون موبیل و شورون و به دلیل نگرانی های امنیتی ناشی از ظهور داعش در کنار مشکلات قرارداد ها و ویژگیهای زمین شناختی پروژه های نفتی اقلیم کردستان، حضور خود را در این منطقه کاهش دادند. اقلیم کردستان عراق برای پر کردن جای خالی آنها، شرکت های روسی را که به دلیل مداخلات شدید دولت روسیه نسبت به شرکت های غربی کمتر تحت تاثیر ریسک های اقتصادی و سیاسی هستند، برای فعالیت در این منطقه دعوت کرد. از جمله این شرکتها روسنفت بود که علیرغم مورد تحریم قرار داشتن به دلیل حمله این کشور به اکراین، هم با دولت مرکزی عراق و هم با دولت محلی اقلیم کردستان عراق قرادادهایی را امضا کرد.

تصمیم روسیه از جنبه کاملا اقتصادی، عاقلانه به نظر نمی رسد تا این که بدانیم که معاملات حوزه انرژی از نگاه ولادیمیر پوتین ابزار سیاست خارجی محسوب می شوند. روسنفت از اکتبر 2017 حدود 3.5 میلیارد دلار به کردهای عراق داده، قراردادهایی را برای توسعه 5 میدان نفتی امضا کرده و در زیرساخت صادرات نفت و گاز اقلیم کردستان به خارج سرمایه گذاری کرده است. علاوه بر آن، گازپروم نفت نیز در حال حاضر در حال توسعه سه میدان نفتی در اقلیم کردستان عراق است. چنان دسترسی گسترده در حوزه انرژی، حداقل اهرم هایی را علیه اقلیم کردستان و احتمالا امورات منطقه ای در اختیار روسیه قرار خواهد داد.

همزمان که به نظر می رسد که مسکو از بغداد عبور کرده و به سمت اربیل می رود، باید به خاطر آورد که روابط آن با کردها به حدود 200 سال قبل باز می گردد. روسیه اهمیت کردها را در زمان کاترین کبیر دریافت و به عنوان حامی آنها اقدام کرد. در همان حال، از آنها در راستای منافعش استفاده کرد. ظاهرا این الگو در زمان پوتین نیز در حال تکرار شدن است.

سیاست خط لوله انتقال نفت و گاز

رهبران اقلیم کردستان عراق از صنعت نفت و گاز به عنوان مقدمه رسیدن به حاکمیت کامل، برای دست یابی به استقلال اقتصادی استفاده کرده اند. با این حال، آنها در این مسیر با چالش هایی از جمله بدهی به شرکت ها و فعالان نفتی مواجه شده اند. روسنفت در سال 2017 وارد گود شد و به آنها در حل یکی از مناقشات عمده شان با شرکت اماراتی داناگاز که شکایت آنها از اقلیم کردستان به قیمت میلیاردها دلار تمام شده و نیز ممکن بود میلیاردها دلار دیگر به آنها آسیب بزند کمک کرد.

علاوه بر آن، روسنفت، امروزه سهم عمده در صادرات نفت اقلیم کردستان به خارج دارد و قول داده است یک خط لوله را نیز برای انتقال گاز طبیعی به ترکیه در اقلیم کردستان احداث کند. این امر به روسیه کمک می کند خود را وارد رابطه اقلیم کردستان با آنکارا در حوزه انرژی این منطقه کند و به تقویت موقعیت ژئو استراتژیک مسکو در منطقه ای وسیع تر کمک کند. مسکو هم اکنون حداقل اهرم هایی را علیه ترکیه که به دنبال تبدیل شدن به گذرگاه اصلی انرژی بوده و قصد دارد خود را به عنوان جایگرین بلامنازع روسیه در بازار انرژی اروپا جابزند، در دست دارد.

مقامات عراق حق قانونی اقلیم کردستان عراق را برای صادرات نفت خام رد می کنند اما انتخاب های بغداد برای صدور نفت میدان های بزرگ نفتی شمال این کشور محدود است؛ بغداد یا باید نفت را از طریق خط لوله اقلیم کردستان صادر کند و یا نسبت به ترمیم خط لوله نفت کرکوک که در زمان داعش آسیب دیده اقدام کند. اکنون که روسنفت 60 درصد سهام این خط لوله را دارد، ممکن است به کردها کمک کند مانع انتخاب دوم عراق شوند که مستلزم هزینه و وقت زیادی است. ممکن است بارزانی برای این کار اقدام به حفظ مهم ترین میراث خود، صنعت نفت اقلیم کردستان در مقابل واگذاری تمام و کمال آن به دولت مرکزی کند.

به نظر می رسد که کردها با انجام معامله با روسیه، می خواهند به قدرت های همسایه تلنگر بزنند. روسنفت در خط مقدم جبهه توسعه نفوذ روسیه در صحنه وسیعتری از انرژی منطقه ای است و در این مسیر به ایران، الجزایر و مصر به عنوان شرکای بالقوه نگاه می کند. معامله با کردها همچنین به کردها کمک می کند در حالی که منافع آنها در ارتباط داشتن با ترکیه و آمریکا از بین رفته به تنوع بخشیدن به روابط خارجی خود دست بزنند. علاوه بر آن، حضور کردها در دولت عراق بعد از انتخابات عراق کاهش خواهد یافت بنابر این روسیه به کردها در امتیازگیری از بغداد کمک می کند.

خطرات قدم برداشتن کردها به سمت روسیه

ایالات متحده و ترکیه از مدت ها پیش شرکای حیاتی اقلیم کردستان عراق بوده اند. کردهای عراق به حمایت نظامی آمریکا و کمک مالی این کشور به نیروهای پیشمرگ خود متکی بوده اند و از نظر اقتصادی نیز برای صدور نفت خود با وجود مخالفت بغداد به کمک ترکیه نیاز داشته اند. اگرچه روسیه یک کرسی برای خود بر سر میز مذاکره با کردها ایجاد کرده است  اما باید مفید بودن آن را برای اقلیم کردستان باید به انتظار نشست.

کردستان عراق در سال های اخیر و در جهت جذب دولت های قدرتمند در مقابل بغداد روی صنعت نفت و گاز خود قمار کرده است. بنابر این، منطق کردها برای روی آوردن به روسیه جای تعجب ندارد زیرا برخی دیگر از متحدان آمریکا نیز مانند اسرائیل برای حل مشکلات خود به این کشور روی آورده اند. با توجه به مشغول شدن آمریکا به مسئله برجام، بحران سوریه و نیز مذاکره با کره شمالی، اقلیم کردستان عراق احساس کرده است که باید با روسیه که به طور فزاینده ای جسارت آن بیشتر می شود وارد معامله شود.

اما باید اربیل در انتخاب همراهانش در درازمدت دقت کند. روسیه همیشه از کردها برای رسیدن به مقاصدش استفاده کرده و نه به خاطر حمایت از استقلال آنها زیرا این مسئله می تواند تاثیر منفی روی دیگر اقلیت های در روسیه پس از فروپارشی اتحاد جماهیر شوروی داشته باشد. روسیه در سوریه به ترکیه اجازه داد به کردها در عفرین حمله کند و آنها را از این منطقه بیرون کند. این کشور ممکن است در عراق نیز از معامله با کردها برای گرفتن قراردادهای بهتر با بغداد استفاده کند. استقبال از شرکت های تحت تحریم بین المللی روسی همچنین برخلاف خواسته های رای دهندگان کرد است که خواهان برقراری حکمرانی بهتر در اقلیم کردستان و ایجاد اصلاحات هستند. علاوه بر آن، روسیه بر خلاف آمریکا، هیچ احترامی برای حاکمیت قانون و حقوق بشر قائل نیست بنابر این، حمایت آن از اقلیم کردستان ممکن است خبر بدی برای عامه مردم ردستان عراق باشد.

ممکن است برخی مقامات در واشنگتن با توجه به فروکش کردن مبارزه با داعش، به فکر دستی دوباره با کردها بویژه بعد از نادیده گرفتن اخطارهای آمریکا درباره برگزاری رفراندوم نباشند اما آنها باید بدانند که تا زمانی که استراتژی آمریکا در منطقه ناروشن است، کنشگران محلی بیشتری به دنبال دوستی با روسیه به عنوان جایگزینی برای آمریکا خواهند بود و به طور بالقوه به منافع درازمدت آمریکا آسیب وارد خواهد ساخت.

منبع: انستیتو خاورمیانه در واشنگتن

نویسندگان: آنا بورچوسکایا و بلال وهاب

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101

کليه حقوق اين پایگاه اطلاع‌رسانی متعلق به «خبرگزاری کردپرس» بوده و هرگونه استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

©2017 kurdpress. All rights reserved.
Designed & Powered By Atlas Samaneh - طراحی و توسعه توسط اطلس سامانه