سرویس ترکیه
آخرین خبرهای ترکیه
انتشار:  پنج‌شنبه 18 مرداد  ::  15:44

تلاش برای احیای مجازات اعدام در قانون کیفری ترکیه / مراد یتکین

سرویس ترکیه – اردوغان هیچ گاه موافق حذف مجازات اعدام از قوانین کیفری ترکیه نبوده و بارها از تمایل خود برای احیای آن در قانون اساسی خبر داده است. با توجه به حمایت آشکار MHP و حمایت ضمنی حزب خوب، به نظر می رسد اردوغان در صورتی که بخواهد می تواند امضایش را پای مصوبۀ پارلمان در خصوص احیای مجازات اعدام بگذارد.

صادقانه بگویم، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه هیچ گاه مبارز راستین حذف مجازات اعدام از قوانین ترکیه نبوده است. درست است که مجازات اعدام در سال 2004 و در دوران حکومت حزب عدالت و توسعه (AKP) که اردوغان نخست وزیر بود، برداشته شد. اما این اتفاق با تکمیل یک فرایند قانونی افتاد که از سال 1999 آغاز شد، پس از آن که عبدالله اوجالان رهبر حزب کارگران کردستان (PKK) توسط دادگاهی در ترکیه به مرگ محکوم شد. در نتیجۀ اقدامات بولنت اجویت نخست وزیر وقت، ترکیه در نشست سران اتحادیۀ اروپا در هلسینکی در سال 1999 به عنوان نامزد واجد شرایط عضویت در اتحادیه معرفی شد. آن زمان دولت باغچلی رهبر حزب حرکت ملی (MHP) عضو ائتلاف اجویت و معاون وی بود. در نتیجۀ اقدامات اردوغان و یک سلسله اصلاحات در قانون اساسی و تغییرات عمده در قوانین عادی (مانند قانون کیفری و قانون مدنی) در سال های 2003 و 2004، اتحادیۀ اروپا در سال 2004 با آغاز مذاکرات عضویت ترکیه موافقت کرد. این پیشرفت با همکاری حزب جمهوری خواه خلق (CHP) در پارلمان حاصل شد. در هیچ یک از کشورهای اتحادیۀ اروپا مجازات مرگ وجود ندارد، زیرا یکی از معیارهای توافقنامۀ کپنهاگ 1993 است.

این تصویر گویی متعلق به دوران های گذشته است، زیرا روابط ترکیه با اتحادیۀ اروپا از سال 2007 رو به کاهش گذاشته و روابط AKP با CHP از این نیز بدتر است.

اما حتی همان هنگام نیز اردوغان می گفت با حذف مجازات مرگ موافق نیست. وقتی در سال 2002 در این باره از وی سؤال شد، گفت تنها به شرطی از حذف مجارات مرگ حمایت می کند که جایگزین آن کمتر از حبس ابد مشدد نباشد و باید مشمول عفو نیز نشود. در سال 2012 نیز، حتی هنگامی که گفتگوی غیر مستقیم با PKK برای دست یابی به راه حلی برای مسألۀ کردها آغاز شده بود، اردوغان مجدداً و با قاطعیت گفت هیچ دلیلی برای خودداری از باز گرداندن مجازات اعدام به قانون ترکیه نمی بیند و ایالات متحده (برخی از ایالات های آن) و ژاپن را مثال زد. اما سال ها است که باغچلی و MHP تنها طرفی هستند که آشکارا و مداوم از باز گرداندن قانونی مجازات مرگ اعلام حمایت می کنند.

شب کودتای نافرجام 15 جولای 2016 شرایط تغییر کرد. وقتی اردوغان در اقدامی نمادین به نشانۀ به دست گرفتن کنترل امور، به فرودگاه آتاترک استانبول رسید، هواداران MHP نیز در میان جمعیتی بودند که برای حمایت از وی آمده بودند و بسیاری از آنها خواستار بازگشت مجازات اعدام شدند. وی با این درخواست اعلام موافقت کرد. اردوغان در مصاحبه ای که سه روز بعد از کودتا، 18 جولای، با شبکۀ CNN داشت، گفت اگر پارلمان به احیای مجازات اعدام رأی دهد، بی درنگ آن را امضا خواهد کرد. این دقیقاً همان چیزی بود که اردوغان روز 1 اوت امسال نیز مجدداً بر زبان آورد.

MHP از قبل موافق است. باغچه لی همواره می گوید اگر موضوع در پارلمان مطرح شود از بازگشت مجازات اعدام حمایت کامل خواهد کرد. حزب خوب به رهبری مرال آکشنر نیز احتمالاً حمایت خواهد کرد. مصطفی دستیجی رهبر حزب اسلام گرا – ملی گرای اتحاد بزرگ که به عنوان نمایندۀ AKP وارد پارلمان شده است، روز 5 اوت گفت حزبش با آغاز به کار پارلمان در ماه اکتبر طرحی برای بازگشت مجازات مرگ ارائه خواهد کرد.

حیاتی یازیچی رئیس فراکسیون نمایندگان AKP در پارلمان ترکیه در مصاحبۀ زندۀ تلویزیونی با NTV که روز 6 اوت پخش شد، در پاسخ به سؤالی در این خصوص چنین گفت:

  • «مجازات مرگ موضوعی با ابعاد مختلف است. ما به چیزی که رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر AKP در این باره گفته است احترام می گذاریم و با آن موافقیم. AKP اکثریت پارلمانی لازم برای بازگرداندن مجازت مرگ به قانون را ندارد. حتی برای همه پرسی ما به 360 رأی نیاز داریم.»
  • «ما می توانیم دربارۀ این موضوع بحث کنیم، اما ما از امضا کنندگان کنوانسیون حقوق بشر اروپا هستیم. کنوانسیون حقوق سیاسی ملل متحد نیز هست. همۀ این مسائل باید در نظر گرفته شود. اما البته قانون گذاری مسأله ای داخلی و ملی است... اگر چنین خواسته ای از جانب جامعه مطرح شود، سیاست نمی تواند نسبت به آن بی تفاوت باشد.»
  • «آنها [حزب اتحاد بزرگ] نمی توانند دست به چنین کاری بزنند. از این گذشته، برای طرح درخواست اصلاح قانون اساسی در پارلمان تعداد مشخصی امضا لازم است. من نمی دانم وی چرا چنین گفته است.» یازیجی در پاسخ به این سؤال که آیا AKP دربارۀ مجازات مرگ با CHP وارد گفتگو خواهد شد، گفت: «ما در این مقطع چنین مسأله ای نداریم. اگر این مسأله وارد دستور کار شد، می توان با همۀ طرف ها در مورد آن گفتگو کرد.»

همان گونه که مشاهده می شود، رئیس فراکسیون AKP بسیار محتاط است، زیرا ترکیه معاهدات بین المللی را امضا کرده است. اما او همزمان مراقب است با اردوغان مخالفت نکند. هنوز نمی دانیم آیا او در کنگرۀ 18 اوت بر سر مواضع خود خواهد بود، یا نه.

جدا از همۀ جنبه های انسانی مجازات مرگ، که بدان معنا است که فرصتی برای جبران اشتباه باقی نمی گذارد، باز گرداندن آن به قانون ترکیه ضربۀ بزرگی به روابط این کشور با اتحادیۀ اروپا خواهد زد و عواقب سیاسی و اقتصادی زیادی خواهد داشت. به نظر نمی رسد احیای مجازات مرگ فکر خوبی باشد.

 

منبع: حریت

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه

 

بیشتر بخوانید:

به بهانۀ روز خبرنگار: اینجا گل ها هم تروریست خوانده می شوند

معاملۀ به هم خوردۀ ترامپ و اردوغان / امبرین زمان

اردوغان وعدۀ آزادی اندیشه می دهد / مراد یتکین

اینجا جهنم است / نورجان بایسل*

تأثیر پیروزی اردوغان بر کردها و ثبات منطقه / کمال چومانی

آخرین شانس صلح از نگاه اوجالان (قسمت اول) / بیستون عباسی

آخرین شانس صلح از نگاه اوجالان (قسمت دوم) / بیستون عباسی

آخرین شانس صلح از نگاه اوجالان (قسمت سوم) / بیستون عباسی

آیا سیسه بینگول از کشیش برانسون سالم تر است؟ / سرکان دمیرتاش

ترکیه قصد ندارد از شمال سوریه خارج شود / ریجن

اعراب در اسرائیل، کردها در ترکیه / بیستون عباسی

اردوغان در شولای آتاتورک / ایلهان تانر*

دەنگ بێژ: هنرمند مقاومت در برابر از یاد ر فتگی / دویگو یلدیز