انتشار:  یک‌شنبه 22 مهر  ::  08:30

محمود عثمان سیاستمدار کُرد عراقی در گفتگو با کردپرس:

کُردها به دوستی با عادل عبدالمهدی دل خوش نکنند / حزب دمکرات نمی تواند بدون اتحادیه میهنی دولت تشکیل دهد

سرویس عراق و اقلیم کردستان – محمود عثمان سیاستمدار کُرد عراقی در گفتگو با کردپرس، از سویی اتحاد میان کردها در بغداد را ضامن تحقق مطالبات آن ها دانست، نه دل خوش کردن به دوستی های پیشین با نخست وزیر جدید و از سوی دیگر، تشکیل دولت در اقلیم کردستان از سوی حزب دمکرات بدون حضور اتحادیه میهنی را ناممکن خواند.

کردپرس: آغاز تشکیل دولت جدید در عراق با انتخاب روسای پارلمانی و جمهوری و مامور کردن نخست وزیر جدید به اعلام کابینه ضمن این که آغاز مرحله سیاسی جدیدی در عراق است، همزمان آغاز دور جدیدی از اختلافات کُردی – کُردی می باشد و این موضوع، عرصه سیاسی اقلیم کردستان و روابط میان احزاب حاکم شامل دمکرات و اتحادیه میهنی را تحت تاثیر قرار داده است و بدون شک باید منتظر تنش های جدیدی در ارتباط با موضوع تشکیل دولت جدید اقلیم بود.

کردپرس در ادامه گفتگو با سیاستمداران عراقی در خصوص مسائل و تحولات این کشور و اقلیم کردستان در ارتباط با موارد مذکور و بررسی آن ها به سراغ دکتر محمود عثمان از سیاستمداران برجسته کرد عراقی و نماینده چند دوره مجلس این کشور رفته است. مشروح این گفتگو را در ادامه  می خوانید؛

کردپرس: ارزیابی شما از انتخاب دکتر برهم صالح به عنوان رئیس جمهور عراق چیست و آیا ایشان دراین منصب خواهند توانست جایگاه واقعی این پست آن گونه که در دوران جلال طالبانی شاهد آن بودیم را پر کند؟

محمود عثمان: منصب ریاست جمهوری عراق بر اساس اختیاراتی که در قانون اساسی این کشور برای آن تعیین شده است، در مقایسه با دیگر مناصب حاکمیتی، بیش از آن که از منصبی اجرایی و تاثیرگذار باشد، منصبی تشریفاتی است. اما باید به این نکته نیز اشاره کنم که قانون اساسی، برخی اختیارات و مسئولیت ها را برای رئیس جمهور مشخص کرده است و اگر رئیس جمهور توانایی داشته باشد و بخواهد از این اختیارات استفاده نماید بدون شک می تواند تاثیرگذار باشد. بر اساس مواد قانون اساسی عراق مربوط به اختیارات ریاست جمهوری و نخست وزیری، این دو مقام دارای اختیارات اجرایی هستند. بدون شک ریاست جمهوری دارای نقش خاص خود می باشد. رئیس جمهور حافظ و نگهبان قانون اساسی کشور است و برای این منظور نیز دارای اختیاراتی قانونی است.

در رابطه با سوال شما در خصوص بازیابی جایگاه ریاست جمهوری این مسئله به شخص رئیس جمهور منتخب و توانایی ها و ارتباطات وی بستگی دارد و این که آیا وی می تواند از اختیارات قانونی این منصب و ظرفیت های آن بهره ببرد. برای دوره کنونی نیز باید منتظر بود و دید که رئیس جمهور جدید چگونه عمل خواهد کرد، هم اکنون برای قضاوت زود است.

کردپرس: شما از نزدیک با دکتر برهم صالح ارتباط دارید و به خوبی از سابقه و کارنامه سیاسی ایشان مطلع هستید، با توجه به شناختی که از ایشان و همچنین ماهیت معادلات قدرت در عراق دارید، آیا در کسوت رئیس جمهوری خواهد توانست نقش برجسته ای در اجرای قانون اساسی و ایجاد ثبات سیاسی در عراق ایفا نماید؟

محمود عثمان: به عقیده من و با توجه به شناختی که از ایشان دارم، بله دکتر برهم صالح از لحاظ سیاسی و مدیریتی شخصیتی توانمند و قوی است. ایشان دارای سابقه سیاسی و مدیریتی در سطح عالی در بغداد و اقلیم کردستان و فعالیت در خارج از کشور هستند و تسلط خوبی بر زبان های عربی و انگلیسی دارند واین خود یک امتیاز ویژه محسب می شود. وی دارای روابط قوی و گسترده عراقی، کردستانی و جهانی است و با عادل عبدالمهدی نخست وزیر مکلف نیز دارای سابقه دوستی و همکاری دور و درازی است.

دولت جدید بیش از گذشته دارای انسجام و هماهنگی است. میان محمد الحلبوسی رئیس مجلس نمایندگان، برهم صالح رئیس جمهور و عادل عبدالمهدی نخست وزیر هماهنگی و انسجام خاصی وجود دارد و این نیز انجام امور را سهل و بدون مشکل خواهد کرد و بر روند سیاسی عراق تاثیرات مثبتی خواهد داشت.

بار دیگر تاکید می کنم برهم صالح شخصیتی توانا است و هماهنگی با دیگر سران قوا ظرفیتی  تکرار نشدنی است و این موضوع باقی می ماند که آیا ایشان طی چهار سال آینده از این توانایی و ظرفیت ها نهایت بهره را خواهد برد یا خیر، یا این که چه دیدگاه و برنامه ای برای آن دارد؛ باید منتظر بود. در این میان نباید این واقعیت که ایشان را یک حزب خاص و آن هم اتحادیه میهنی کردستان برای تصدی این پست نامزد کرد و وی را بر این کرسی نشاند از یاد برد  و شخص رئیس جمهور باید این را هم مد نظر داشته باشد و سیاست، مواضع و برنامه های حزب وی و دیگرانی که در مجلس به ریاست جمهوری وی رای مثبت دادند نیز تاثیرگذار خواهد بود.

کردپرس: در دوره کنونی تشکیل دولت برخلاف دوره های پیشین شاهد کشمکش سنگینی میان حزب دمکرات کردستان و اتحادیه میهنی بر سر تصدی منصب ریاست جمهوری عراق بودیم، به عقیده شما دلیل پافشاری حزب دمکرات در این دوره بر تصدی ریاست جمهوری چه بود؟

محمود عثمان: این به سیاست های حزب دمکرات کردستان مربوط می شود. به شخصه طی چند دوره گذشته واین دوره نیز بر این عقیده بوده ام که کردها برای تصدی ریاست جمهوری تلاش نکنند و دلیل آن نیز میزان اختیارات آن نسبت به نخست وزیری و ریاست مجلس نمایندگان می باشد.

بر این باورم بهتر آن بود که کردها منصب ریاست مجلس نمایندگان را درخواست و دریافت می کردند. به هر جهت اگر به سوال پاسخ دهم، حزب دمکرات کردستان اعلام کرده است که اتحادیه میهنی کردستان بدون مشورت و هماهنگی و توافق با این حزب، برهم صالح را نامزد تصدی ریاست جمهوری کرده است. این انتقادات وجود دارد و از سوی دیگر، اتحادیه میهنی کردستان منصب ریاست جمهوری عراق را سهم خود می داند و این نیز موجب بروز اختلافات شد. پیش تر میان دو حزب توافقنامه ای امضا شد و بر اساس آن ریاست جمهوری عراق به جلال طالبانی رهبر اتحادیه رسید و منصب ریاست اقلیم کردستان نیز که هم اکنون به حالت تعلیق درآمده است در اختیار مسعود بارزانی رئیس حزب دمکرات کردستان قرار گرفت. حزب دمکرات اعلام کرده است که این توافق باقی نمانده و از سوی دیگر، منصب ریاست اقلیم کردستان به حالت تعلیق در آمده است، این موضوع واقعیت دارد، اما باید به این مهم نیز اشاره کرد که اختیارات ریاست اقلیم کردستان همگی به نخست وزیر و شخص نیچروان بارزانی در این منصب رسیده است که از رهبران حزب دمکرات می باشد و اتحادیه میهنی هم بر همین موضوع تاکید دارد.

به عقیده اتحادیه میهنی، تقسیم قدرت بر اساس توافق های پیشین بدون تغییر باقی مانده است، اما حزب دمکرات کردستان تاکید دارد که این توافق و تقسیم قدرت دیگر محلی از اعراب ندارد. پارتی به دلیل شمار زیاد کرسی های خود در مجلس نمایندگان عراق نسبت به اتحادیه میهنی و دیگر احزاب کردستانی خود را محق تصدی منصب ریاست جمهوری می دانست. متاسفانه توافقی میان این دو حزب بر سر این منصب حاصل نشد و نتیجه آن نیز بروز اختلافات و مشکلات جدید است.

کردپرس: حزب دمکرات کردستان پس از انتخاب برهم صالح به عنوان رئیس جمهور، موضع رسمی خود را اعلام و تصریح کرد وی را نماینده کردها در این منصب نمی داند؛ آیا این موضوع و احتمال عدم همکاری و هماهنگی حزب دمکرات با رئیس جمهور منتخب بر عملکرد وی به ویژه در مسائل مربوط به اقلیم کردستان تاثیر خواهد داشت؟

محمود عثمان: صد البته تاثیرگذار خواهد بود، اما نظر شخصی من این است که نباید روابط این گونه باشد. هر چند نوع انتخاب رئیس جمهور در مجلس عراق دارای ایرادات و مشکلات جدی بود، اما چون در نهایت برهم صالح انتخاب شد بهتر آن بود که مسعود بارزانی به وی تبریک بگوید. برهم صالح همیشه و در همه مقاطع و نشست ها مسعود بارزانی را به عنوان برادر بزرگ خویش خطاب کرده است و مشکل و اختلاف نظری میان دو شخصیت نبوده است و هیچ گاه برهم صالح مخالفتی با مسعود بارزانی نداشته است. احتمالا مسائل دیگری در میان باشد. ما از جزئیات آن چه که در بغداد و نشست مجلس نمایندگان برای انتخاب رئیس جمهور اتفاق افتاد به ویژه توافق احتمالی میان دو حزب دمکرات و اتحادیه میهنی بی اطلاعیم و روایت های مختلفی وجود دارد.

در نهایت آن چه که اجتناب ناپذیر است ضرورت همکاری و هماهنگی میان دو حزب هم در اقلیم کردستان و هم در بغداد است.  زیرا هیچ یک از دو حزب قدرت نادیده گرفتن دیگری را ندارند و وجود اختلافات میان آن ها به زیان خود آن ها و در نهایت کردها در عراق تمام می شود.

کردپرس: به نخست وزیری عادل عبدالمهدی اشاره داشتید، ایشان طی مبارزات با دیکتاتوری صدام حسین و همچنین در دوران حاکمیت جدید به ویژه در زمان صدارت بر وزارت نفت دارای روابطی حسنه با کردها بوده است، به عقیده شما کردها طی چهار ساله آینده چگونه می توانند از این ظرفیت برای حل اختلافات اصلی با بغداد در زمینه های نفت، ماده 140 و پیشمرگ و سهم بودجه و دیگر موارد سود ببینند؟

محمود عثمان: به عقیده من روابط پیشین و روابط شخصی شاید مثمر ثمر و تاثیرگذار باشد، اما نمی تواند اساس حل اختلافات و مشکلات باشد. عادل عبدالمهدی در دوران صدارت بر وزارت نفت هیچ یک از مشکلات اقلیم کردستان در این حوزه را حل و فصل نکرد. همچنین در زمان صدارت بر وزارت دارایی نیز به همان نحو هیچ یک از مشکلات اقلیم کردستان در این زمینه را نیز حل و فصل نکرد. مواضع و دیدگاه های وی نیز همچون دیگر احزاب عراقی اعم از شیعه و سنی بود. به همین دلیل باز هم تاکید می کنم که نباید بر اساس روابط شخصی و مربوط به دوره ای متفاوت انتظار داشت و خوشبین بود. نوری المالکی نخست وزیر اسبق نیز به همان نحو در مقطعی دوست کردها و دفتر وی در زمان مبارزه با حکومت بعث در اقلیم کردستان بود. شرایط و وضعیت کنونی متفاوت از دوره قبل می باشد. دوستان دیروز کردها هم اکنون در حاکمیت و هرم قدرت عراق جای دارند و بر اساس سیاست و رویکرد احزاب و ائتلاف های سیاسی که به آن ها تعلق دارند عمل خواهند کرد و در این میان نیز عادل عبدالمهدی مستثنی نیست و بر اساس سیاست و رویکرد احزاب شیعی عمل خواهد کرد. در مرحله کنونی روابط و دوستی های پیشین اهمیتی در روابط فی مابین نخواهند داشت. اگر هم اکنون نیز جلال طالبانی در قید حیات بود و در عرصه سیاسی حضور داشت امکان تاثیرگذاری وی بر عادل عبدالمهدی بسیار بود، زیرا این دو شخصیت دارای روابطی عمیق و گسترده بودند و طالبانی در مقاطع بسیاری به عبدالمهدی یاری رساند، اما مطمئنا روابط نخست وزیر با دیگر کردها چنین نیست و نخواهد بود. 

کردپرس: سوال را این گونه مطرح کنم؛ کردها طی چهار سال آینده باید چه رویکرد و سیاستی را در پیش بگیرند که حداقل بخشی از موارد اختلافی با دولت مرکزی عراق را حل و از بروز مشکلات و تنش هایی که طی دوره های پیشین شاهد آن بودیم جلوگیری کند؟

محمود عثمان: قبل از هر چیز کردها باید اتحاد و انسجام داخلی را حفظ کنند. هم اکنون شاهد انشقاق و اختلاف جدی در صفوف کردها هستیم. نباید هر کدام از احزاب کردستانی به صورت مستقل و با بی اعتنایی به دیگر احزاب به بغداد سفر و با طرف های عراقی و به ویژه نخست وزیر مامور تشکیل دولت برای کسب وزارت و مناصب حاکمیتی در بغداد مذاکره و رایزنی کنند. باید کردها در یک صف واحد و در کنار هم باشند. پیش تر اتحادیه میهنی کردستان و حزب دمکرات کردستان اعلام کردند که در یک هیئت مشترک به بغداد خواهند رفت و دارای مواضع و سیاست مشترکی در چارچوب بسته 27 بندی شامل مطالبات کردها خواهند بود، اما شاهدیم که این چنین نبود و خبری هم از بسته جامع مطالبات نیست. مواضع مشترک و هماهنگی و همکاری میان کردها به ویژه در ارتباط با تشکیل دولت جدید و کسب مناصب و تحقق حقوق کردها در دولت جدید ضرورتی انکار ناپذیر است؛ نه تنها در گفتگوها با شخص نخست وزیر، بلکه با دیگر احزاب عراقی. زیرا احزاب و جریان های سیاسی نیز هر کدام نقش و تاثیرگذاری خود را دارند. این گونه وزن سیاسی کردها در بغداد افزایش خواهد یافت و راه بر حل مشکلات هموار خواهد بود، اما اگر خود را به کشمکش ها و دشمنی های داخلی مشغول کنند و همچون انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان دچار اختلاف باشند، مطمئنا تضعیف خواهند شد و دستاورد کمی خواهند داشت و اگر متحد نباشند چهار سال آینده دوره تضعیف بیشتر کردها در عرصه سیاسی عراق خواهد بود.

کردپرس: به انتخابات پارلمانی اقلیم کردستان اشاره کردید، با در نظر گفتن اختلافات میان احزاب به ویژه حزب دمکرات کردستان و اتحادیه میهنی و تاکید حزب دمکرات بر این که بر اساس وزن سیاسی و نتایج انتخاباتی اتحادیه میهنی با این حزب در دولت جدید تعامل خواهد داشت یعنی وی را در قدرت شریک نخواهد کرد، آینده و دورنمای تشکیل دولت جدید اقلیم کردستان را چگونه می بینید؟

محمود عثمان: حزب دمکرات کردستان به صورت شفاف و به ویژه از زبان نیچروان بارزانی نخست وزیر و معاون رهبر حزب اعلام کرده است که بر خلاف گذشته دولت اقلیم کردستان را بر اساس توافق با اتحادیه میهنی تشکیل نخواهند داد و با این حزب و دیگر احزاب هم بر اساس نتایج انتخاباتی و وزن سیاسی آن ها در حاکمیت تعامل خواهند داشت. در انتخابات پارلمانی 30 سپتامبر حزب دمکرات کردستان کرسی های خود در پارلمان را افزایش داد و اتحادیه میهنی در رده دوم ایستاده و دیگر احزاب هم کرسی های کمتری نسبت به دوره های پیشین کسب کرده اند و این نیز وزن و قدرت حزب دمکرات را برای چانه زنی در تشکیل دولت افزایش داده است.

دیگر احزاب از بروز تقلب می گویند و ادعا می کنند که در سطح وسیعی شناسنامه عراقی چاپ و از طریق آن ها برای طرف های خاصی رای جمع آوری شده است. در مجموع شاهد بروز مشکل و اختلاف جدیدی میان احزاب اقلیم کردستان این بار بر سر انتخابات پارلمانی کردستان هستیم. همان گونه که استحضار دارید متاسفانه در اقلیم کردستان و عراق انتخابات طی 15 سال اخیر هیچ گاه موفقیت آمیز نبوده است؛ عقلانیت حاکم بر عراق و کردستان عقلانیتی نظامی است و کشور شاهد وجود گروه های مسلح و تفکر سلاح می باشد و اصل و اساس در واقعیت سیاسی عراق، سلاح و وجود شاخه نظامی از سوی هر یک از احزاب و میزان قدرت دارایی این احزاب است. در چنین شرایط و اوضاعی نباید انتظار وجود انتخابات سالم و شفاف و بدون مشکل را داشت و به  همین دلیل شاهدیم پس از برگزاری هر انتخاباتی، کشور به این وضعیتی که می بینیم دچار می شود. هر کدام از احزاب که پیروز انتخابات باشند سکوت اختیار کرده و دیگر احزاب هم که با شکست مواجه شوند بر طبل وجود تقلب خواهند کوبید.

باید به این مهم نیز اشاره داشته باشم که تمامی اعضای کمیسیون عالی انتخابات اقلیم کردستان که انتخابات را سرپرستی و مدیریت می کند وابسته به خود احزاب هستند و شرایط موجود وضعیتی را به وجود آورده است که نمی توان در خصوص نتایج نهایی و این که چه زمانی اعلام خواهد شد و آیا نتایج تایید خواهد شد یا خیر، سخنی به میان آورد. در تمامی جهان، انتخابات موجب حل مشکلات است، اما نزد ما انتخابات، خود موجب بروز مشکلات و اختلافات جدید است.

کردپرس: احتمال تشکیل دولت از سوی حزب دمکرات کردستان بدون حضور اتحادیه میهنی کردستان با توجه به این که در نتایج اولیه اعلام شده این حزب نزدیک 45 کرسی از مجموع 111 کرسی پارلمان را کسب کرده است، چقدر قوی است؟

محمود عثمان: هر چند بر اساس نتایج اولیه حزب دمکرات 45 کرسی را کسب کرده است و در مقابل آن نیز اتحادیه میهنی نصف آن و نزدیک به 22 کرسی را کسب کرده است، اما تشکیل دولت از سوی حزب دمکرات بدون حضور اتحادیه میهنی ممکن نیست.  نباید فراموش کرد که نصف اقلیم کردستان در دست و تحت سلطه اتحادیه میهنی کردستان است و نصف دیگر آن در دست حزب دمکرات می باشد. حزب دمکرات نمی تواند بدون اتحادیه میهنی که نیمی از خاک اقلیم کردستان را در دست دارد، دولت تشکیل دهد، باید این موضوع مهم را در نظر داشته باشد. شمار کرسی ها و وزن انتخاباتی یک موضوع است و واقعیت میدانی در موازنه قوا موضوعی دیگرو بنابراین حزب دمکرات نخواهد توانست و بهتر آن است که دست به چنین اقدامی نزند و از ایجاد تنش و بحران جلوگیری کنند و با هم تعاملی سازنده داشته باشند. البته باید گفت که وجود اپوزیسیونی قدرتمند در پارلمان کردستان نیز به نفع پروسه سیاسی خوهد بود.

* مصاحبه: حسن صالحی / سرویس عراق و اقلیم کردستان - خبرگزاری کردپرس