انتشار:  پنج‌شنبه 17 آبان  ::  01:00

جبار یاور دبیر کل وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان در گفتگوی اختصاصی با کردپرس تشریح کرد:

عوامل افزایش تحرکات داعش در شمال عراق / جزئیات کمک مالی آمریکا به‌ نیروی پیشمرگ

سرویس عراق و اقلیم کردستان – دبیر کل وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان عراق در مصاحبه با کردپرس، ضمن تشریح عوامل افزایش تحرکات داعش در مناطق و استان های شمالی عراق به‌ جزئیات کمک های مالی آمریکا به‌ نیروی پیشمرگ نیز اشاره‌ کرد.

کردپرس: علیرغم گذشت یک سال از اعلام پایان جنگ با داعش در عراق از سوی حیدر العبادی نخست وزیر این کشور، در جغرافیای گسترده‌ ای از این کشور به‌ ویژه‌ استان های مناطق مشمول ماده‌ 140 قانون اساسی موسوم به‌ مناطق مورد مناقشه‌ تحرکات عناصر مسلح این گروه‌ چنان افزایش یافته‌ است که‌ برخی سیاسیون و ناظران تحولات عراق این موضوع را تهدیدی امنیتی جدی توصیف می کنند.

آن چه‌ در این موضوع قابل توجه‌ و تامل است، مناطق و استان هایی است که‌ عناصر این گروه‌ تحرکات در آن ها را افزایش داده‌ اند؛ تامین امنیت استان های مشمول ماده‌ 140 به‌ ویژه‌ کرکوک، دیالی، نینوا و صلاح الدین تا پیش از سال 2014 و حمله‌ داعش به‌ عراق، به‌ صورت مشترک توسط نیروهای ارتش عراق و پیشمرگ اقلیم کردستان و حضور نیروهای آمریکایی انجام می شد. با حمله‌ داعش این مناطق به‌ طور کامل از نیروهای وابسته‌ به‌ ارتش عراق خالی و طی نبرد با داعش به‌ کنترل کامل نیروهای پیشمرگ درآمد، اما وقایع 16 اکتبر 2017 موجب کنترل دوباره‌ مناطق مورد مناقشه‌ از سوی ارتش و نیروهای وابسته‌ به‌ آن شد و این بار نیروهای پیشمرگ بودند که‌ این مناطق را ترک کردند. علرغم تاکید مقامات عراقی به‌ تامین امنیت کامل این مناطق اما اخبار و گزارش های رسانه‌ ای بر متزلزل بودن امنیت و افزایش تحرکات داعش تاکید دارد. مقامات سیاسی و نظامی اقلیم کردستان ضمن متهم کردن طرف عراقی به‌ عاجز ماندن در تامین امنیت کامل مناطق مورد مناقشه،‌ مکررا درخواست بازگشت نیروهای پیشمرگ به‌ این مناطق و تامین امنیت آن به‌ صورت مشترک با نیروهای عراقی را مطرح کرده‌ اند، درخواست هایی که‌ بی جواب مانده‌ اند.

خبرگزاری کردپرس برای بررسی موضوع افزایش تحرکات و تهدیدات داعش در مناطق مورد مناقشه‌ شمال عراق و همچنین مباحث مربوط به‌ بودجه‌ نیروهای پیشمرگ و جزئیات کمک های نظامی آمریکا به‌ این نیرو، گفتگویی تفصیلی با سرلشکر جبار یاور دبیر کل نیروهای  پیشمرگ اقلیم کردستان عراق انجام داده‌ است که‌ در ادامه‌ می خوانید.

کردپرس: عوامل افزایش تحرکات عناصر مسلح داعش در استان های شمالی عراق به ویژه مناطق موسوم به مناطق مورد مناقشه و همچنین مناطق مرزی عراق و سوریه در مقطع کنونی چیست؟

جبار یاور: چندین عامل در افزایش تحرکات عناصر مسلح داعش در استان ها و مناطق مختلف عراق به ویژه مناطق مشمول ماده 140 و همچنین مرزهای عراق با سوریه دخیل می باشند. اولین عامل را می توان نبود هیچ گونه هماهنگی و همکاری میان نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان و نیروهای ارتش عراق در مناطق مورد اشاره عنوان کرد. هم اکنون هیچ نوع هماهنگی و همکاریی میان نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان و ارتش عراق برای انجام دادن عملیات مشترک نظامی علیه عناصر تروریستی داعش وجود ندارد. این عامل از عوامل اصلی است. قبل از سال 2014 نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان و ارتش عراق دارای همکاری های همه جانبه و مکانیزم های مشخص در راستای همکاری علیه تروریست ها و هر نوع تهدیدی در مناطق مشمول ماده 140 موسوم به مناطق مورد مناقشه در استان های دیالی، صلاح الدین، کرکوک، نینوا و نزدیک اربیل بودند. سال 2009 تا سال 2014 میان نیروهای پیشمرگ و ارتش عراق عملیات های مشترک برگزار می شد، ایست های بازرسی های مشترک ایجاد شده بودند، مرکز هماهنگی مشترک وجود داشت و گشت زنی های مشترک نیز انجام می شد و از سوی دیگر نیز میان وزارت دفاع عراق و وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان هیئت اقدام مشترک و هیئت عالی مشترک تشکیل شده و فعالیت می کردند، اما  پس از سال 2014 تمامی همکاری و هماهنگی ها و فعالیت های مشترک به حالت تعلیق درآمده و متوقف شده اند. این اقدام یعنی پایان دادن به همکاری های مشترک، از سوی دولت مرکزی عراق انجام شده است. دولت اقلیم کردستان بارها درخواست شروع مجدد همکاری ها و اقدامات مشترک و فعال شدن کمیته های مشترک نظامی را مطرح کرده است، اما دولت مرکزی عراق هیچ اقدامی برای احیاء همکاری های دو جانبه و فعال کردن توافق های پیشین انجام نداده است.

عامل دوم که موجب آغاز مجدد و افزایش تحرکات داعش شده است، وجود خلا امنیتی میان نیروهای پیشمرگ و نیروهای عراقی است. چنان که در حد فاصل مناطق دیالی و نزدیک به مرزهای جمهوری اسلامی ایران تا ربیعه که نزدیک به مرزهای عراق با سوریه است‌، میان محورهای استقرار نیروهای عراقی و پیشمرگ خلائی ایجاد شده است و این فاصله میان نیروهای پیشمرگ و عراقی در برخی مناطق یک کیلومتر و در برخی دیگر به بیش از پنج کیلومتر می رسد. این مناطق نه در کنترل نیروهای پیشمرگ قرار دارند و نه در کنترل نیروهای ارتش عراق؛ این مسئله نیز موجب شده است که داعش این فرصت را به دست آورد که به آسانی و بدون هیچ ممانعتی اقدام به ایجاد مقر و پناهگاه نماید و یا تحرکاتی داشته باشند و عملیات تروریستی انجام دهند.  

عامل سوم که برای افزایش تحرکات و عملایت های تروریستی داعش در عراق می توانم به آن اشاره کنم این است که نیروهای ارتش عراق به تنهایی و بدون نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان تاکنون نتوانسته اند این مناطق را به نحو احسن و شایسته کنترل کنند؛ به ویژه از تامین امنیت و ثبات شهرها و روستاها و مناطق مختلف عاجز مانده اند.

وضعیت میدانی جنگ در منطقه دیرالزور در سوریه را می توان عامل دیگری در وضعیت به وجود آمده در عراق در ارتباط با افزایش تحرکات داعش دانست. هم اکنون شاهد جنگ و درگیری شدیدی در دیرالزور میان نیروهای سوریه دمکرات با پشتیبانی ائتلاف جهانی با تروریست های داعش هستیم. مناطقی که از سوی نیروهای سوریه دمکرات آزاد می گردند عناصر داعش با خروج از مناطق آزاد شده وارد خاک عراق می شوند و به مناطقی که اشاره کردم و حضور نیروهای عراقی در آن ها کم رنگ می باشد و یا اصلا وجود ندارد و همچنین نیروی پیشمرگ نیز در آن ها مستقر نیستند، نفوذ می کنند و اقدامات تروریستی انجام می دهند.

کردپرس: نبود هماهنگی و همکاری میان نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان و نیروهای ارتش عراق را به عنوان عامل اول بازگشت و افزایش تحرکات عناصر مسلح داعش در شمال عراق ذکر کردید، علیرغم عادی سازیی روابط میان دولت اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق پس از پشت سر گذاشتن دوره ای از تنش و با توجه به مشارکت فعال کردها در تشکیل دولت جدید عراق در بغداد؛ دلایل عدم ایجاد هماهنگی و همکاری نظامی چیست؟

جبار یاور: تاکنون هیچ نوع نشست و مذاکرات رسمی میان هیئت های دولت مرکزی عراق و دولت اقیم کردستان در ارتباط با مسئله تامین امنیت مناطق مشمول ماده 140 موسوم به مناطق مورد مناقشه و مشکلاتی که نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان با آن ها دست به گریبان هستند، انجام نشده است. تاکنون هیچ نشست رسمی در این رابطه میان طرفین به ویژه وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان و وزارت دفاع عراق و همچنین وزارت داخلی اقلیم کردستان و وزارت کشور عراق انجام نشده است تا ما بتوانیم در رابطه با این مشکلات گفتگو کنیم و وضعیت و همکاری ها را به قبل از سال 2014 بازگردانیم.

کردپرس: دلیل این امر چیست و چه کسی و یا کدام یک از طرفین عراقی و کردستانی مسئول عدم پرداخت به چنین مسئله مهمی هستند؟

جبار یاور: عدم توجه به این مسئله بیشتر از سوی دولت مرکزی عراق می باشد. زیرا دولت اقلیم کردستان در اکثر گفتگوهای صورت گرفته میان طرفین، به ویژه در سفرهای رسمی هیئت های دولتی به بغداد و یا در سفر طرف مقابل به اقلیم کردستان برای گفتگو بر سر مسائل مالی و گمرک ها و دیگر مسائل، به این موضوعات اشاره و آن ها را مطرح کرده است، اما تاکنون دولت فدرال عراق هیچ اقدامی برای احیاء توافق ها و هماهنگی های پیشین میان نیروهای نظامی دو طرف و یا حل و فصل مشکلات و مسائل پیش آمده انجام نداده است.

تاکید می کنم که دولت اقلیم کردستان به ویژه وزارت پیشمرگ، آمادگی خود را برای انجام مذاکرات جدی اعلام کرده است، اما دولت فدرال عراق اهتمامی به این موضوع نداده است.

کردپرس: با توجه به روابط کنونی میان اربیل و بغداد به ویژه در حوزه نظامی و امنیتی آن گونه که شما شرح دادید، آیا امیدی به توافق میان طرفین بر سر بازگشت نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان به مناطق مورد مناقشه و همکاری و هماهنگی میان طرفین در تامین امنیت این مناطق همچون قبل از سال 2014 وجود دارد؟

جبار یاور: این امید وجود دارد که پس از آغاز به کار رسمی دولت جدید عراق به ریاست دکتر عادل عبدالمهدی، سردی روابط و تنش های پیش آمده میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق پایان یابد. هیئت های دولت مرکزی و دولت اقلیم کردستان برای آغاز مذاکرات فی مابین تشکیل و گفتگوها بار دیگر از سر گرفته شوند و تمامی مشکلات و اختلافاتی که میان اربیل و بغداد وجود دارند حل و فصل شوند. به ویژه مشکل مناطق مشمول ماده 140 یعنی مناطق کردستانی خارج از اداره اقلیم کردستان، مشکلات و اختلافات بر سر کشف و استخراج و فروش نفت کردستان و همچنین سهم اقلیم کردستان از بودجه سالانه عراق که پیش تر 17 درصد از کل بودجه بود، اما هم اکنون به 12 درصد کاهش یافته است. همچنین مشکلات مربوط به دروازه های مرزی، گمرک و فرودگاه های اقلیم کردستان ، بودجه نیروهای پیشمرگ و نیازمندی های آن و دیگر مسائل مربوط به این نیروی عراقی. امید بزرگی به این دولت و حل مشکلات مورد اشاره در این دولت داریم. 

کردپرس: لایحه بودجه 2019 عراق از سوی دولت، تقدیم مجلس نمایندگان شد، سهم نیروهای پیشمرگ در این لایحه چگونه است و ارزیابی شما از آن چیست؟

جبار یاور: این بار نیز سهم نیروهای نظامی و امنیتی اقلیم کردستان در بودجه سالانه عراق تغییری نکرده است. مسئله سهم بودجه ای نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان از بودجه سالانه عراق یکی از مسائل  اصلی میان اربیل و بغداد است. ما از سال 2007 تاکنون که به سال 2019 نزدیک می شویم هر گاه‌ در خصوص لایحه بودجه سالانه عراق سخن به میان آمده است، درخواست کرده ایم سهم بودجه ای که برای نیروهای پیشمرگ تعیین می شود، به عنوان بخشی از بودجه حاکمیتی تعریف شود و نه خارج از آن. دلیل این امر نیز آن است که نیروهای پیشمرگ و دیگر نیروهای نظامی اقلیم کردستان جزو منظومه دفاعی عراق هستند و از خاک اقلیم کردستان به عنوان بخشی از خاک عراق محافظت و دفاع می کنند و در حال نبرد با تروریست ها هستند.  این کار همانی است که برای نیروهای ارتش و دیگر نیروهای نظامی عراق تعریف و تعیین شده است. متاسفانه تاکنون در تدوین لایحه بودجه سالانه عراق هیچ ردیفی برای نیروهای پیشمرگ از بودجه حاکمیتی نیروهای نظامی و امنیتی عراق فدرال تعیین نشده است. این در حالی است که نیرویی مثل حشد الشعبی که پس از آغاز جنگ با داعش تاسیس شد، در بودجه سالانه عراق ردیف بودجه تعریف شده دارد که سالیانه‌ بیش از 2 تریلیون دینار می باشد و این سوای از تامین سلاح و مهمات و تجهیزات نظامی و همه ملزومات از سوی دولت فدرال عراق برای این نیرو می باشد. متاسفانه تاکنون هیچ بودجه ای از بودجه حاکمیتی برای نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان تعریف نشده است. در لایحه بودجه جدید عراق 8 تریلیون دینار برای نیروهای نظامی عراق اختصاص یافته است. در مقابل برای نیروی پیشمرگ بودجه ای ماهیانه تعریف کرده اند که میزان آن 37 میلیارد دینار می باشد. این میزان برای تمامی سال 2019 نزیک 440 میلیارد دینار خواهد بود، این میزان کفاف 10 درصد پرداخت حقوق ماهیانه نیروهای پیشمرگ را نخواهد کرد.

بر اساس برآوردهای ما، برای تامین بودجه اقلیم کردستان سالیانه نیازمند 2 تریلیون و نیم تا 3 تریلیون دینار هستیم. با این بودجه می توانیم حقوق کامل نیروی پیشمرگ را پرداخت کنیم و تمامی نیازمندی های نیروهای پیشمرگ را نیز تامین نماییم.

کردپرس: اختلاف بودجه تامین شده برای نیروی پیشمرگ و آن چه شما به عنوان نیاز به آن اشاره کردید، بسیار زیاد است، شما این کسری را چگونه جبران و تامین می کنید؟

جبار یاور: به عنوان وزارت پیشمرگ اقلیم کردستان مجبور هستیم از بودجه دیگر وزارتخانه ها یعنی بودجه اختصاص یافته به وزارتخانه های خدماتی و عمرانی استفاده کنیم، یعنی بخشی از بودجه این وزارتخانه ها را به وزارت پیشمرگ پرداخت می کنند، اما این مقدار هم فقط کفاف پرداخت بودجه را می کند. باید اشاره کنم که حقوق نیروهای پیشمرگ هم به طور کامل پرداخت نمی شود، زیرا این نیرو نیز همچون دیگر وزارتخانه ها مشمول سیستم پس انداز اجباری حقوق است. میزان پس انداز اجباری برای نیروهای پیشمرگ 5 تا 50 درصد حقوق دریافتی آن ها است.

باید اشاره کنم که به جز بودجه تامین حقوق نیروهای وزارت پیشمرگ به شیوه ای که شرح آن رفت، هیچ بودجه دیگری برای آموزش نظامی، خرید سلاح و مهمات و ادوات نظامی و تهیه البسه نظامی نیروها و تامین غذا به وزارت پیشمرگ اختصاص نیافته است و تنها بر حمایت های مالی ائتلاف تکیه کرده ایم.

کردپرس: به حمایت های مالی ائتلاف از نیروی پیشمرگ اشاره کردید. سال گذشته آمریکا در همین چارچوب بودجه ای را به نیروی پیشمرگ اختصاص داد، آیا این کمک های مالی ادامه دارد؟

جبار یاور: بله ادامه دارد، این کمک تنها برای اقلیم کردستان، بلکه برای کل عراق و در چارچوب مبارزه با داعش است. این کمک برای کل کشور، نزدیک به یک میلیارد دلار است. بخشی از این کمک که نزدیک به 290 میلیون دلار است به اقلیم کردستان و نیروهای پیشمرگ اختصاص یافته است. این میزان کمک نسبت به هزینه های نیروهای پیشمرگ بسیار کم است و تنها کفاف پرداخت حقوق 32 تا 33 هزار پیشمرگ را می کند، با این بودجه نمی توان حقوق همه نیروهای پیشمرگ را پرداخت کرد.

پرداخت این کمک به نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان از سوی آمریکا، از کانال بغداد و با رضایت دولت مرکزی عراق صورت می گیرد.

* مصاحبه ‌: حسن صالحی – سرویس عراق و اقلیم کردستان / خبرگزاری کردپرس