03:08 AM Tehran
شنبه 25 آذر 1396
 خبر فوری:   دولت ترکیه 10 میلیون دلار وام بلاعوض به فلسطین می دهد
سرویس اقلیم کردستان
آخرین خبرهای اقلیم کردستان
انتشار:  دوشنبه 13 آذر  ::  01:15
پاریس امید کردهای عراق برای خروج از انزوا ! / حسن صالحی

کردپرس: فرانسه‌ اولین ایستگاه‌ سفر دیپلماتیک مقامات عالی اقلیم کردستان پس از برگزاری رفراندوم پرحاشیه‌ استقلال در 25 سپتمابر 2017 و تحولات روی داده‌ در 16 اکتبر گذشته‌ بود که‌ در آن، تنش های اربیل – بغداد جنبه‌ نظامی به‌ خود گرفت.

در 16 اکتبر گذشته‌ و روزهای پس از آن، تمامی مناطق مورد مناقشه‌ به‌ ویژه‌ استان نفت خیز کرکوک از کنترل کردها خارج شد. این مناطق از سال 2014 و پس از حمله‌ داعش به‌ عراق، راهبردی ترین دستاورد کردها در این جنگ و شاید بتوان گفت از آغاز مبارزات آن ها در تاریخ معاصر عراق بود که‌ پس از نا امیدی از اجرایی شدن ماده‌ 140 و حل مسئله‌ مناطق مورد مناقشه‌ به‌ صورت‌ قانونی و مسالمت آمیز که‌ می بایست تا پایان سال 2007 اجرایی می شد، دستاوردی بس بزرگ به‌ شمار می رفت و اراده‌ آن ها را برای ترسیم مرزهای کشوری که‌ برای تاسیس آن تلاش می کردند، دو چندان کرد.

‌اربیل پس از آغاز جنگ با داعش و نقش آفرینی کردها به‌ عنوان پیاده‌ نظام ائتلاف جهانی علیه‌ این گروه، درخشان ترین سال های دیپلماتیک خود را سپری می کرد و به‌ کانون هماهنگی های نظامی و دیپلماتیک در مقابله‌ با داعش به‌ ویژه‌ برای سفر مقامات نظامی و سیاسی اروپایی و آمریکایی تبدیل شده‌ بود.

پس از آن که‌ کردها در 25 سپتامبر 2017 علیرغم مخالفت های عراقی، منطقه‌ ای و جهانی خواست خود برای برگزاری رفراندوم را تحقق بخشیدند و با این اقدام تنش های سیاسی و نظامی با بغداد را به‌ اوج رساندند، آن چه‌ پس از رویدادهای 16 اکتبر قابل تامل بود، سکوت و یا جانبداری منطقه‌ ای و جهانی از بغداد در مقابل اربیل در مسئله‌ بازگشت نیروهای نظامی عراقی به‌ کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه‌ بود. این موضوع موجب ایجاد شوک بزرگی برای رهبری سیاسی اقلیم کردستان و بانیان رفراندوم و طرح استقلال بود که‌ آرزوی بزرگ خود یعنی جدایی و تشکیل کشور کردستان را بر باد رفته‌ می دیدند و این نیز ناشی از تعجیل و اشتباه‌ محاسباتی آن ها بود که‌ معتقد بودند تحولات سوریه‌ و عراق پایان سایکس – پیکو و آغاز بازترسیم مرزهای سیاسی و ملی این منطقه‌ است.

با آغاز انزوای سیاسی اقلیم کردستان در پی اقدامات تنبیهی بغداد در پاسخ به‌ برگزاری رفراندوم از جمله‌ عدم اجازه به‌ پروزهای خارجی از فرودگاه‌ های اقلیم کردستان، بسته‌ شدن بسیاری از گذرگاه های مرزی اقلیم کردستان از سوی کشورهای همسایه‌ بنا به‌ درخواست بغداد و خارج شدن 60 درصد از منابع نفتی از کنترل اربیل و اداره‌ دوباره‌ آن توسط بغداد و کاهش سهم اقلیم کردستان از بودجه‌ 2018 عراق با وجود بحران شدید اقتصادی در این اقلیم و عدم پاسخگوی در سطح جهانی به‌ درخواست های مقامات کرد برای میانجیگری و آغاز گفتگوهای اربیل – بغداد، سرانجام هیئتی عالی رتبه‌ از رهبران جوان اقلیم کردستان به‌ سرپرستی نیچروان بارزانی نخست وزیر و قباد طالبانی معاون وی بنا به‌ دعوت رسمی امانوئل ماکرون رئیس جمهور فرانسه روز جمعه‌ 10 آذر ماه‌ 1396 از طریق ترکیه‌ به‌ پاریس سفر کردند.

به‌ جرات می توان گفت طی 26 گذشته‌ و از ایجاد منطقه‌ پرواز ممنوع گرفته تا بحث استقلال در سال 2017 پاریس آشناترین و قابل اعتماد ترین پایتخت غربی برای کردهای عرق بود.

پیشینه‌ روابط کردهای عراق و فرانسه‌:

پس از شکست صدام حسین رئیس جمهور بعثی عراق در جنگ خلیج فارس، کردهاي این کشور با سازمان دادن قيامی فراگير در مارس 1991 مناطق کردنشين عراق از زاخو در مرز ترکيه تا کرکوک را از تسلط دولت مرکزی خارج و دولت محلی در آن تشکیل دادند؛ پاسخ دولت صدام به‌ کردها، بمباران هوایی و حمله‌ زمینی به‌ مناطق کردنشین بود و در پی این رویدادها نزدیک به 2 میلیون کرد از ترس تکرار حملات شيميايي و انفالی دیگر به طور دسته جمعی در اواخر اسفند 1369 راهي مرزهاي ايران و ترکيه شدند. آغاز روابط کردهای عراق با فرانسه‌ حمایت های این کشور از آن ها در جریان آوارگی در سال 1991 بود. در این سال، فرانسوا میتران رئیس جمهور وقت فرانسه‌ و برنارد کوشنر وزیر خارجه‌ وقت، نقش برجسته‌ ای در راضی کردن اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد برای صدور قطعنامه‌ 688 در 5 آوریل 1991 و اعلام منطقه پرواز ممنوع در شمال عراق ایفا نمودند که‌ این اقدام مانع حملات هوایی ارتش عراق به کردها شد و به کردها کمک های بشردوستانه ارائه‌ شد و جبهه‌ کردستانی پس از برگزاری انتخابات در 19 می 1991 و تشکیل پارلمان و دولت محلی، نهادهای دولتی ویژه‌ خود را برای اداره‌ این منطقه،‌ تاسیس نمود و به‌ دلیل مصونیتی که‌ در نتیجه‌ منطقه‌ پرواز ممنوع کسب کرده‌ بود تا سال 2003 و سقوط رژیم بعث پس از حمله‌ آمریکا و نیروهای ائتلاف از هر گونه‌ حمله‌ و تعرض بغداد، محفوظ ماند.

پاریس در سال 1992 میزبان مسعود بارزانی رهبر حزب دمکرات کردستان (پارتی) بود و این دیدار که‌ بنا به‌ دعوت رسمی فرانسوا میتران رئیس جمهور وقت این کشور و استقبال رسمی وی به عنوان یکی از قدرت های جهانی از رهبر یک حزب کردی در عراق انجام شد، دستاورد بزرگی برای کردها محسوب می شد. بنا به‌ اظهارات مقامات کرد عراقی و مستندات تاریخی، میتران در این دیدار خود را دوست کردها خطاب کرده‌ و اعلام کرده‌ است که‌ ملت فرانسه‌ نیز این دوستی را تداوم خواهند بخشید.

همچنین پس از آغاز جنگ داخلی میان حزب دمکرات و اتحادیه میهنی به‌ عنوان دو حزب حاکم اقلیم کردستان در سال 1994 فرانسه‌ نقش اساسی در تلاش های صورت گرفته‌ برای پایان دادن به‌ نزاع و بازگردندان آرامش و ثبات به‌ کردستان عراق ایفا کرد و چند دور از گفتگوهای میان دو حزب با سرپرستی و نظارت پاریس برگزار شد.

پس از سال 2003 و سقوط حکومت بعث در عراق و گسترش روابط دیپلماتیک کردهای این کشور در سطح جهانی به‌ ویژه‌ با کشورهای غربی، فرانسه‌ از جمله‌ کشورهایی بود که‌ بیشترین توجه‌ را معطوف گسترش و تعمیق روابط با کردها کرد تا این که‌ در ژوئن 2009 فرانسه اقدام به‌ گشایش کنسولگری در اربیل کرد.

همچنین مرکز اقلیم کردستان برای اولین بار در تاریخ سیاسی خود میزبان یک رئیس جمهور غربی بوده‌ است و آن هم فرانسوا اولاند می باشد که طی سه‌ ساله‌ جنگ با داعش دو بار به‌ اربیل سفر کرد. بار اول سپتامبر 2014 و پس از آن در نوامبر 2017.

پس از اعلام تصمیم جریان های حاکم اقلیم کردستان به‌ رهبری مسعود بارزانی رئیس وقت اقلیم کردستان نیز این فرانسه‌ بود که‌ مناسب ترین پیشنهاد را به‌ کردها داد تا از برگزاری رفراندوم صرفنظر کنند. امانول ماکرون میهمان جدید و جوان کاخ الیزه‌ که‌ بر مسند اولاند تکیه‌ زده‌ بود، تلاش بسیاری برای جلوگیری از افزایش تنش ها میان اربیل و بغداد به‌ دلیل رفراندوم صورت داد و حتی پیشنهاد کرد که‌ در مقابل عدم برگزاری رفراندوم، قانون اساسی عراق اصلاح و نظام سیاسی عراق به‌ کنفدرالی میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی تغییر یابد.

آن چه‌ که‌ در ارتباط با فرانسه‌، دوست دیرین کردهای عراق قابل توجه‌ بود تاکید پاریس، پیش و پس از برگزاری رفراندوم و در هنگام افزایش تنش های سیاسی و نظامی میان اربیل و بغداد بر حفظ یکپارچگی خاک عراق بود. از سوی دیگر پاریس اولین پایتختی بود بود که‌ برای میانجیگری میان طرفین اعلام آمادگی کرد.

در مرحله‌ پسارفراندوم و انزوای سیاسی اقلیم کردستان در عراق، منطقه‌ و جهان و درخواست اربیل برای گفتگو با بغداد و عقب نشینی در مواضع استقلال طلبانه‌ با اعلام احترام به‌ رای دادگاه‌ فدرالی عراق مبنی بر غیرقانونی بودن رفراندوم و لزوم انحلال نتایج آن، بار دیگر پاریس اولین ایستگاه‌ اقلیم کردستان برای برون رفت از این انزوا و اعمال فشار بر بغداد برای آغاز گفتگو با اربیل بود.  نیچروان بارزانی در کنفرانس خبری مشترک با امانوئل ماکرون بر "پایبندی به‌ یکپارچگی عراق"، "پایان مسئلە رفراندوم"، "احترام به رای دادگاه فدرال عراق"، "اعلام آمادگی برای آغاز گفتگوها و حل مشکلات در چارچوب قانون اساسی عراق"و " اعلام آمادگی برای ادارە مشترک گذرگاه های عراق با بغداد" تاکید کرد.

بدون شک اکثر موارد مورد تاکید در اظهارات نیچروان بارزانی ناشی از شرایط بحرانی اقلیم کردستان از لحاظ سیاسی و اقتصادی و همچنین فشارهای جهانی بر اربیل برای اعلام این مواضع به‌ منظور زمینه‌ سازیی برای آغاز گفتگو ها با بغداد است و این که‌ سازمان ملل و بازیگران منطقه‌ ای و غربی در معادلات عراق بتوانند برای آغاز مذاکرات با اقلیم کردستان به‌ بغداد فشار وارد کنند.

در طرف مقابل نیز بخشی از اظهارات رئیس جمهوری فرانسه‌ را می توان دستاورد بزرگی برای اربیل در مرحله‌ کنونی دانست. ماکرون در کنفرانس خبری، جدای از تکرار موضع فرانسه‌ مبنی بر حمایت از یکپارچگی عراق، همزمان به‌ دو مسئله‌ مهم اشاره‌ کرد، اولی؛ درخواست برای اجرایی کردن ماده‌ 140 قانون اساسی عراق که‌ کلید حل مناقشه‌ دیرینه‌ و پیچیده‌ ارضی میان کردها و اعراب محسوب می شود و از 31  دسامبر 2007 که‌ می بایست تا این تاریخ، مراحل سه‌ گانه‌ این ماده‌ شامل  عادی سازی، سرشماری و رفراندوم تعیین سرنوشت به‌ پایان می رسید، اما دولت های حاکم در بغداد هیچ اقدامی برای اجرایی کردن آن نکرده‌ اند و اراده‌ ای هم برای انجام این مهم در آن ها دیده‌ نمی شود. موضوع دوم نیز درخواست رئیس جمهور فرانسه‌ به‌ عنوان یکی از پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل برای انحلال همه‌ گروه‌ های شبه‌ نظامی و از جمله‌ حشد الشعبی است. این سازمان دارای وجهه‌ ای قانونی بر اساس مصوبه‌ مجلس نمایندگان عراق می باشد و در بودجه‌ سالانه‌ این کشور نیز برای آن ردیف بودجه‌ تخصیص داده‌ شده‌ است. برخی جریان های اقلیم کردستان به‌ ویژه‌ حزب دمکرات کردستان و بانیان طرح استقلال، این سازمان را تهدیدی برای کردها تلقی می کنند و در رویدادهای 16 اکتبر و بازگشت نیروهای عراقیبه کرکوک و دیگر مناطق مورد مناقشه، بیشترین تلاش سیاسی و دیپلماتیک و رسانه‌ ای خود را بر این امر معطوف ساختند که‌ رویدادها را به‌ عنوان حمله‌ حشد الشعبی به‌ کردها و موجودیت آن ها به‌ تصویر بکشند، اما در مواضع رسمی دولت آمریکا و اروپایی ها و حتی گزارشی که‌ یان کوبیچ نماینده‌ سازمان ملل متحد به‌ شورای امنیت این سازمان ارائه‌ داد،‌ اشاره‌ ای به‌ چنین مسئله‌ ای نشد و اظهارات جدید ماکرون مبنی بر درخواست برای انحلال حشد الشعبی، نزد کردها دستاورد بزرگی محسوب می شود. البته‌ این اظهارات را می توان در سطحی عالی تر به‌ تلاش های فرانسه‌ برای نقش آفرینی بیشتر در خاورمیانه‌ و نزدیکی به‌ دولت دونالد ترامپ تحلیل نمود. یک روز پس از دیدار با هیئت اقلیم کردستان در پاریس رئیس جمهور فرانسه در تماس تلفنی با حیدر العبادی نخست وزیر عراق، بر موضع ثابت کشورش برای حفظ تمامیت ارضی عراق و یکپارچگی این کشور و حمایت پاریس از بسط سلطه دولت فدرال بر تمامی سرزمین ها و مرزهای عراق و همچنین بر ضرورت حل مشکلات با دولت اقلیم کردستان از راه گفتگو و پایبندی به قانون اساسی و حفظ یکپارچگی عراق تاکید کرد.

از سوی دیگر، بغداد اظهارات ماکرون در خصوص حشد الشعبی را بی پاسخ نگذاشت و سعد الحدیثی سخنگوی دفتر رسانه ای نخست وزیر عراق تصریح کرد که سازمان حشد الشعبی بخشی از منظومه امنیتی عراق به شمار می رود و تاسیس این سازمان به تصویب مجلس نمایندگان عراق رسیده، لذا موضوع این سازمان، موضوعی صرفاً داخلی است و عراق فهم و درک اهمیت احترام به منافع ملی عراق  و استقلال این کشور در تصمیم گیری را  از سوی کشورهای مختلف خواستار است.

پاریس، آغاز خروج اقلیم کردستان از انزوای سیاسی در پسارفراندوم بود و باید به‌ انتظار نشست که‌ آیا بازگشت دوباره‌ اربیل به‌ روابط دیپلماتیک منطقه‌ ای و جهانی به‌ ویژه‌ در مقطعی که‌ پرونده‌ داعش بسته‌ شده‌ است، چگونه‌ و با دادن چه‌ هزینه‌ های دیگری خواهد بود و دو پرسش مهم نیز مطرح می باشد:

1- آیا پاریس اراده اعمال فشار بر بغداد و قدرت و ظرفیت اعمال فشاری مؤثر، به گونه ای که بغداد این میانجیگری را بپذیرد، دارد؟

2- موضع آمریکا در خصوص نقش آفرینی فرانسه  در روابط اربیل - بغداد (به عبارتی ورود اروپا به حوزه عراق) چیست؟

 

کليه حقوق اين پایگاه اطلاع‌رسانی متعلق به «خبرگزاری کردپرس» بوده و هرگونه استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

©2017 kurdpress. All rights reserved.
Designed & Powered By Atlas Samaneh - طراحی و توسعه توسط اطلس سامانه