انتشار:  سه‌شنبه 17 اردیبهشت 1398  ::  15:54   

پایان انزوای اوجالان؛ تلاش ترکیه برای توافق با کردهای سوریه

سرویس ترکیه – صدور مجوز دیدار اوجالان با وکلایش پس از هشت سال به گمانه زنی های مختلف دربارۀ انگیزه های حکومت ترکیه از این اقدام دامن زده است. گرچه برخی تحلیل گران این اقدام را به انتخابات مجدد شهرداری استانبول و نگرانی حکومت ترکیه از اعتصاب غذا مرتبط می دانند، اما به نظر می رسد وضعیت کردستان سوریه و نفوذ اوجالان در فرماندهان کرد سوریه موضوعی کلیدی تر در این تصمیم است.

عبدالله اوجالان هبر دربند حزب کارگران کردستان (PKK) از ارتش دموکراتیک سوریه خواست از درگیری با ترکیه خودداری کرده و به آنچه خود «حساسیت های ترکیه» نامید، توجه کند. رهبر 70 سالۀ گریلاهای کرد درخواست خود را از طریق وکلایش که برای نخستین بار پس از هشت سال اجازۀ دیدار با او را یافتند، مطرح کرد.

تصمیم مقامات ترکیه برای پایان دادن به انزوای اوجالان به گمانه زنی دربارۀ احتمال از سر گیری مذاکرات صلح که این بار توافقی دربارۀ سوریه را نیز شامل می شود، دامن زد. برخی می گویند این اقدام بخشی از نقشۀ رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه برای رها شدن از شرکای ملی گرای خود و به دست آوردن حمایت کردها، که ثابت شده است در پیروزی اپوزیسیون نقشی کلیدی داشته است، در آستانۀ برگزاری انتخابات مجدد شهرداری استانبول است. شورای عالی انتخابات ترکیه روز گذشته مطابق درخواست اردوغان به تکرار انتخابات شهرداری استانبول رأی داد.

با وجود این، به نظر می رسد هدف اولیۀ این اقدام استفاده از نفوذ و رهبری بلا منازع اوجالان بر PKK برای تشویق هزاران زندانی به پایان دادن به اعتصاب غذایی است که در اعتراض به انزوای اوجالان به آن دست زده اند.

اوجالان در بیانیه ای که از طریق وکلایش در یک کنفرانس مطبوعاتی منتشر شد، خواستار «مذاکرۀ دموکراتیک» میان ترکیه و کردها و استفاده از قدرت نرم به جای «ابزارهای خشونت فیزیکی» شد. وی گفت: «ما معتقدیم ارتش دموکراتیک سوریه و همۀ طرف های دیگر باید با کنار گذاشتن فرهنگ درگیری و پذیرش دموکراسی محلی در چارچوب قانون اساسی در چارچوب یک سوریۀ متحد، برای حل مسائل عمدۀ این کشور تلاش کنند.»

علاوه بر این، اوجالان از اعتصاب کنندگان نیز خواست اقدام خود را به جایی نرسانند که سلامتی آنها را تهدید کند یا به مرگ آنها منجر شود. انجمن حقوق بشر ترکیه روز 22 آوریل اعلام کرد دست کم سه هزار زندانی در 92 زندان این کشور در اعتصاب غذا به سر می برند.

در ماه مارس هفت تن از اعتصاب کنندگان در عرض یک هفته به زندگی خود پایان دادند. یک تن دیگر نیز روز 21 فوریه در آلمان دست به خود کشی زد.

ابراهیم بیلمز یکی از چهار وکیلی بود که درخواست کرده بود با اوجالان دیدار کند اما به او اجازه داده نشد در این دیدار شرکت کند. بیلمز گفت: «ما معتقدیم حکومت به خاطر ترس از اعتصاب غذا سرانجام پس از رد 810 درخواست به ما اجازه داد به موکل خود دسترسی پیدا کنیم. جان هزاران تن در خطر است.» وی به المانیتور گفت نگرانی حکومت از واکنش عمومی از تدفین شتابزدۀ هفت زندانی که تا کنون جان خود را از دست داده اند، هویدا بود. «اجساد این افراد در ساعات نیمه شب و تنها با حضور خویشاوندان درجه یک آنها به خاک سپرده شد.»

بیلمز افزود هنوز زود است که نتیجه بگیریم این دیدار نشانۀ برعکس شدن روند سرکوب شدید جنبش سیاسی کردها است که تا کنون شاهد زندانی شدن هزاران تن، از جمله نمایندگان و شهرداران منتخب مردم با اتهام بی اساس و بی مدرک ترور بوده است. وزیر دادگستری هنوز به درخواست نمایندگان و مهمت اوجالان برادر عبدالله اوجالان که پس از دیدار روز 2 می مطرح شده اند، پاسخی نداده است. گیران اوزجان نمایندۀ حزب دموکراتیک خلق ها [HDP] در واشنگتن به المانیتور گفت: «این [دیدار] ممکن است تنها همین یک بار باشد و اگر چنین باشد احتمالاً اعتصاب کنندگان تصمیم بگیرند به اعتصاب غذای خود ادامه دهند. اینک توپ در زمین حکومت است.»

اما منابع مطلع از دوسیۀ کردها در حکومت ترکیه می گویند این دیدار ارتباط تنگاتنگی دارد با تلاشی گسترده تر برای حصول توافق با PKK بر سر وضعیت شمال سوریه، که گروه تحت حمایت ایالات متحده و رکن اصلی ارتش دموکراتیک سوریه موسوم به یگان های مدافع خلق (YPG) کنترل آن را به دست دارد. یکی از این منابع که به خاطر ماهیت حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود در گفتگو با المانیتور ادعا کرد اخیراً مقاماتی از آژانس اطلاعات ملی ترکیه (میت) با مظلوم کوبانی فرماندۀ کل ارتش دموکراتیک سوریه و از چهره های نزدیم به اوجالان در شمال سوریه دیدار کرده اند.

این منبع گفت: «نخستین دیدار 10 روز پیش اتفاق افتاد و دیدار بعدی یک هفته پیش. آنها بعد از دیدار با شاهین، در جزیره [امرالی] با اوجالان دیدار کردند و بعد مجدداً با شاهین دیدار و گفتگو کردند.» این شخص در این گفتگو از نام اصلی مظلوم کوبانی، یعنی فرهاد عبدی شاهین استفاده کرد. کوبانی به خاطر سال های حضورش در صفوف PKK به نام شاهین چلو نیز شناخته می شود. منبع مذکور در ادامه افزود: «دیدارها با وساطت ایالات متحده از یک ماه پیش آغاز شدند. مطمئناً اینک همه این دیدرها را انکار می کنند. در واقع دیدار زندان [امرالی] ارتباطی به انتخابات ندارد. کردها در انتخابات مجدد استانبول همچنان از اپوزیسون حمایت خواهند کرد.»

اینک دسترسی به مقامات ارتش دموکراتیک سوریه برای اظهار نظر در این باره ممکن نیست. اما اگر چنین دیداری اتفاق افتاده باشد، برای نخستین بار نبوده است. کوبانی در ماه مارس در مصاحبه ای به المانیتور گفت در دورانی که هنوز مذاکرات صلح میان اوجالان و حکومت ترکیه در جریان بود، در سوریه با مقامات میت دیدار کرده است.

کوبانی هفتۀ گذشته نیز در یک نشست عمومی تأیید کرد که «تماس های غیر مستقیم» میان ترکیه و ارتش دموکراتیک سوریه «از طریق واسطه ها» وجود داشته است. جیم جفری نمایندۀ ایالات متحده در امور سوریه از سال گذشته با رفت و آمد مکرر میان ترکیه و شمال سوریه برای حصول توافقی میان ترکیه و کوبانی بر سر طرح منطقۀ امن تلاش می کند.

روزی که دیدار اوجالان با وکلایش انجام شد جفری در ترکیه بود. اما کوبانی گفته است توافق تنها در صورتی میسر است که ترکیه نیروهایش را از منطقۀ محصور عمدتاً کرد نشین عفرین، که در هفته های اخیر در آنجا نیروهای آزادی بخش عفرین وابسته به PKK حملات خود را علیه ارتش ترکیه و شورشان عرب تحت حمایت ترکیه افزایش داده اند، خارج کند.

اما با توجه به این که ترکیه همچنان بر خواستۀ خود مبنی بر کنترل منطقۀ امن 40 کیلومتری در عمق منطقۀ تحت کنترل کردها توسط نیروهای نظامی خود پافشاری می کند و YPG نیز هر گونه طرحی را با دخالت ترکیه نمی پذیرد، عملاً پیشرفت چندانی در این طرح حاصل نشده است.

یک منبع دوم با اطلاع دقیق از روند گفتگوها مدعی است یک فرمول مصالحه که گفته می شود کوبانی آن را رد نکرده است از این قرار است که نیروهای وابسته به YPG از شهر عمدتاً عرب نشین تل ابیض خارج شوند، به همان شیوه که در منبج اتفاق افتاد.

با وجود این، چنان که اوزجان می گوید، آزمون واقعی هر گونه پیشرفت در این مسأله این است که آیا اوجالان اجازه می یابد به ارتباط خود با وکلایش و جهان خارج ادامه دهد یا نه، که باید منتظر بود و دید.

 

نویسنده: امبرین زمان

منبع: المانیتور

ترجمه: خبرگزاری کردپرس – سرویس ترکیه

برچسب‌ها:
#ترکیه
#عبدالله اوجالان