انتشار:  یک‌شنبه 20 مرداد 1398  ::  13:30   

منابع عظیم و دست نخورده گاز طبیعی در اقلیم کردستان عراق

سرویس جهان- تخمین های جدید در مورد ذخایر دو میدان گازی خورمور و چمچمال در اقلیم کردستان نشان می دهد که: اولا این دو میدان گازی اقلیم کردستان در کل بزرگترین میدان گازی دارای گاز حل نشده در نفت در عراق هستند و دوم این که بهره برداران بزرگ در اقلیم کردستان مانند شرکت روسنفت روسی همچنان منابع بسیار بزرگی را برای بهره برداری از آن در اقلیم کردستان، در اختیار خواهند داشت.

 

به گزارش کردپرس، هفته گذشته، شرکت خصوصی دانا گاز اعلام  کرد بر اساس تخمین جدید شرکت گافنی، میزان سهم دانا گاز از منابع کربنی کشف شده و احتمالی میادین گازی خورمور و چمچمال در منطقه اقلیم کردستان عراق به میزان 10 درصد افزایش یافته است.

این گزارش مستقل جدید بیان می دارد که میزان سهم 35 درصدی دانا گاز از خورمور و چمچمال برابر است با 4.4 تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی، 236 میلیون بشکه میعانات گازی، 13.3 میلیون تن گاز مایع و 18 میلیون بشکه نفت خام. این گزارش پس از امضای قرارداد 20 ساله در ماه مارس میان اقلیم کردستان و پرل پترولویم، همکار دانا گاز درباره تسهیل افزایش استخراج و تولید نفت و گاز در دو میدان یاد شده منتشر شده که امکان تولید روزانه بیشتر از این میادین را به میزان 250 میلیون فوت مکعب در روز فراهم می کند. بر اساس برنامه توسعه ارائه شده توسط پرل پترولیوم، میزان افزایش تولید تا سال 2020 به 650 میلیون فوت مکعب و تا سال 2023 به 900 میلیون فوت مکعب در روز خواهد رسید در حالی که میزان تولید روزانه فعلی 400 میلیون فوت مکعب است.

این امر بر دو عامل مهم تاکید می کند: اول این که دو میدان گازی فوق در کل بزرگترین میدان گازی حل نشده در نفت در عراق هستند و دوم این که بهره برداران بزرگ در اقلیم کردستان مانند شرکت روسنفت روسی همچنان منابع بسیار بزرگی را برای بهره برداری از آن در اقلیم کردستان، در اختیار خواهند داشت. همچنان که وزیر منافع طبیعی اقلیم کردستان عراق بیان داشته، میزان ذخایر اثبات شده گاز طبیعی در اقلیم کردستان حدود 25 تریلیون فوت مکعب بوده و با احتساب میادین و منابع کشف نشده گاز طبیعی، میزان آن در کل به حدود 198 تریلیون فوت مکعب می رسد که برابر است با 3 درصد کل ذخایر گاز طبیعی در جهان. با توجه به این که بر اساس برآوردهای سازمان زمین شناسی آمریکا، بیشتر منابع گازی کشف نشده در کمربند زاگرس قرار دارد که بیشتر آن در قلمرو اقلیم کردستان قرار داد و میزان آن حدود 54 تریلیون فوت مکعب است، این مسئله با ادعاهای مطرح شده تطابق دارد.عمده منابع گاز طبیعی در اقلیم کردستان، در مناطق مختلف آن و در میدان های بینا باوه، خورمور، خورملا، میران و چمچمال واقع شده که در همه آنها کاز طبیعی حل نشده در نفت وجود دارد.

با توجه به این که 60 درصد عملیات حفاری ( برای یافتن نفت) در اقلیم کردستان موفقیت آمیز بوده و این مسئله برای شرکت ها جهت سرمایه گذاری مساعد و مناسب بوده، تحلیلگران بر این باورند که این امر نیز برای یافتن گاز طبیعی مورد انتظار نیز صادق است. تحلیل گران مستقل، قبل از مناقشه چند سال قبل میان اقلیم کردستان و کنسرسیوم به رهبری پرل پترولیوم که به متوقف شدن موقت توسعه این میادین بویژه خور مور منجر شد، انتظار داشتند که  تولید گاز طبیعی در اقلیم کردستان تا پایان سال 2025 به 1300 میلیون متر مکعب در روز برسد که تا آن زمان مسیر انتقال گاز طبیعی از طریق ترکیه به اروپا کاملا عملیاتی می شد.

بر اساس توافق منعقد شده میان ترکیه و اقلیم کردستان در سال 2013، این مسیر صادرات گاز طبیعی، به اقلیم کردستان عراق اجازه می داد منابع طبیعی خود را به میزان ارز خارجی معادل بودجه کل عراق- که به عنوان منبع اصلی درآمد اربیل- از بغداد دریافت می کرد تبدیل کند. اگرچه فعلا تولیدات گاز طبیعی فقط در داخل اقلیم کردستان مصرف می شود اصل قرارداد مذکور پابرجاست و دولت اقلیم کر دستان عراق در ماه های اخیر تلاش کرده است آن را اجرایی کند.

میزان صادرات اولیه گاز طبیعی که قرار بود در سال 2017 و بر اساس زیرساخت های ساخته شده تدریجی صادر شود، سالانه 4 میلیارد متر مکعب بود. البته در این زمان تعیین شده، مضاف بر خط لوله ای که از طریق میدان چمچمال و خورمور به نیروگاه گازی بازیان ختم می شود و همچنین به نیروگاه گازی اربیل رسیده و نیز خط لوله کوتاهی که میدان سومیل را به نیروگاه گازی دهوک متصل می کند، می بایست در کنار آن تاسیسات و خطوط لوله انتقال گاز طبیعی داخلی به نیروگاه ها و نیز انتقال گاز طبیعی به ترکیه هم احداث می شد.

عدم وجود چنین زیرساخت هایی باعث عدم جذب سرمایه لازم می شد که پیامد آن متوقف شدن توسعه تعدادی از میادین از جمله میران و بناباوه شد که با هم حدود 12 تریلیون فوت مکعب گاز قابل استحصال دارند.

این مسائل باعث شد شرکت جنل انرژی اهمیت کمتری به گاز طبیعی در بازار بدهد و با وجود این که اخیرا اعلام کرده است با دولت اقلیم کردستان در حال گفتگو بر سر از سرگیری پروژه بناباوه است، توسعه این میدان گازی را متوقف کند. در آن زمان، علیرغم این که به دلیل نبود زیرساخت مناسب فرصتی برای صادرات وجود نداشت، بدبینی ها نسبت به بازارهای مالی درباره ارزش چنین دارایی هایی باعث شد ارزش سهام شرکت اویل هریتیج بعد از اعلام یافتن گاز طبیعی به جای نفت در میدان میران 2 در اقلیم کردستان حدود 30 درصد افت کند.

قبل از بحران سیاسی که اقلیم کردستان بعد از برگزاری رفراندوم استقلال در سال 2017 دچار آن شد، شرکت جنل انرژی نیروی محرک پروژه ایجاد زیرساخت مذکور بود. قرار بود جنل انرژی و شرکت تی ای سی که شاخه بین المللی شرکت نفتی دولتی ترکیه نیز جزء آن است، به طور مشترک پروژه را اجرا و اداره کنند. معامله جنل انرژی و تی ای سی نه تنها دو میدان میران و بناباوه را به هم متصل می کرد بلکه خط لوله ای را نیز احداث می کرد که این دو میدان را به ترکیه متصل می کرد.

شرکت جنل انرژی بر اساس متن قرارداد، در ازای تامین گاز طبیعی برای وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان به قیمت 78 سنت به ازای هر یک میلیون واحد گرمایی بریتانیا یا BTU ، فرایند انتقال گاز طبیعی اقلیم کردستان به ترکیه را در دست می گرفت. بر اساس این قرار داد، اقلیم کردستان روند صادرات گاز را با صدور سالانه 4 میلیارد فوت مکعب به ترکیه آغاز می کرد و سالانه به 10 میلیارد فوت مکعب افزایش پیدا می کرد تا این که در سال 2020 به سالانه 20 میلیارد فوت مکعب افزایش پیدا کند.

این نگاه منفی با تلاش اقلیم کردستان برای کاهش مقدار اولیه سود مشترک برای شرکت های بین المللی همزمان با معین شدن میزان منابع گازی همراه شد. یکی از اقدامات زیان آور در این زمینه داوری یک دادگاه بریتانیایی در مورد مناقشه هفت ساله داناگاز امارات و کرسنت پتورلیوم با اقلیم کردستان بر سر معامله 25 ساله برای توسعه میادین چمچمال و خومور بود. دادگاه بریتانیایی به اقلیم کردستان عراق دستور داد 1.98 میلیارد دلار به این کنسرسیوم بابت گاز مایع تولید شده و سایر محصولات استحصال شده از این میادین پرداخت کند.

اویل پرایس از منابع روسی و عراقی دریافته است که با وجود این که رفراندوم استقلال راه به جایی نبرده است اما دولت اقلیم کردستان عراق می خواهد به طور مستقل همچنان به دنبال تامین منابع مالی خود باشد. در نتیجه این احتمال وجود دارد شرکت روسی روسنفت همچنان سیاست مستحکم انرژی خود در اقلیم کردستان را دنبال کند. شرکت روسنفت، نایب سیاسی اصلی دولت روسیه در اقلیم کردستان است و طی معامله نوامبر سال 2017 خود با اقلیم کردستان، کنترل صنعت نفت این منطقه را در دست گرفته است و بنابراین حرکت این شرکت به سمت در دست گرفتن حوزه گاز طبیعی و توسعه آن در کنار صنعت نفت دور از انتظار نیست.

علاوه بر آن، با توجه به این که انتظار می رود کنترل یکجانبه شرکت گازپروم بر صدور گاز طبیعی روسیه در سال 2020 به پایان برسد و گازپروم تنها شرکت دارای قابلیت بالا در صنایع مختلف گاز است، شرکت روسنفت باید موقعیت خود را در حوزه گاز طبیعی بالا ببرد. علیرغم این که شرکت گازپروم از قبل موقعیت خود را در اقلیم کردستان توسعه داده است اما روسیه این شرکت را نیز بهترین وسیله برای کنترل صادرات گاز طبیعی از عراق به ترکیه و اروپا می داند.

منبع: اویل پرایس

نویسنده: سیمون واتکینز

ترجمه: خبرگزاری کردپرس- سرویس جهان

کد خبرنگار: 40101

برچسب‌ها:
#عراق
#اقلیم کردستان
#کردها
#نفت
#گاز
#روسیه
#روسنفت