انتشار:  سه‌شنبه 22 مرداد 1398  ::  11:46   

اختصاصی کردپرس:

واکاوی واقعیت تاریخی کرد – ترک در پیام اخیر عبدالله اوجالان

سرویس ترکیه - نقش کردها در فتوحات یاووز سلطان سلیم که برای تحکیم پایه های امپراتوری عثمانی و دوران اوج قدرت در زمان سلیمان قانونی نقش کلیدی را بازی می کرد بسیار حساس و حائز اهمیت بود.

دیدار اخیر عبدالله اوجالان رهبر دربند PKK با وکلایش در زندان امرالی از جنبه های مختلف قابل بررسی است. برگزاری چنین دیدار مهمی در چنین برهه زمانی حساسی که ترکیه در آستانه حمله نظامی به کردستان سوریه قرار دارد به خصوص بعد از رد ده ها درخواست وکلای اوجالان از سوی دستگاه قضایی ترکیه می تواند پیام های بسیار مختلفی داشته باشد. علاوه بر این، پیامی که از سوی اوجالان بعد از این دیدار صادر شده است یکی از مهمترین پیام هایی است که می تواند در صورت تغییر شرایط موجود به عنوان یک پیام تاریخی و نقطه برگشت ترکیه در سیاست و مسئله کردهای این کشور به حساب بیاید. اوجالان در بخشی از پیام خود با اشاره به موضوع تاریخی عنوان می کند: " فرقی نمی کند خود را کمالیست معرفی کنند یا نو عثمانی، هر کدام که باشند در خصوص تاریخ و روابط ترک – کرد باید بر اساس واقعیت های تاریخی نگاه کنند". در این یادداشت به این موضوع خواهیم پرداخت که واقعیت تاریخی که اوجالان از آن سخن می گوید چیست؟ 
با نگاه به متون و کتاب های تاریخی، سال 1071 میلادی به عنوان سال ورود ترک ها به آناتولی عنوان شده است. تاریخی که رومانوس چهارم دیوژن امپراتور بیزانس در آن سال در نبرد با سلجوقیان شکست خورده و از تخت به زیر کشیده شد. اگرچه رومانوس چهارم در ابتدای جنگ علیه سلجوقیان پیروزی های مهمی به دست آورد ولی در نبرد ملازگرد که در ۱۰۷۱ و در نزدیکی ملازگرد روی داد به ‌سختی از نیروهای آلپ ارسلان شکست خورد و اسیر گردید. با نگاه عمیق به تاریخ و این جنگ یکی از فاکتورهای مهم شکست رومانوس چهارم از لشکر آلپ ارسلان در این جنگ مروانیان بودند. مروانیان دودمانی کردتبار بودند که در شمال بین النهرین در حدود یک سده فرمانروایی داشتند. این طایفه در هنگام بروز جنگ ملازگرد در منطقه دیاربکر کنونی، موصل و حتی بغداد صاحب قدرت بودند. مروانیان در آن دوره مرکزیت خود را در سیلوان {شهری در استان دیاربکر کنونی} تاسیس کرده و آلپ ارسلان در این جنگ از نیروهای کرد مروانیان حمایت بسیار بزرگی کسب کرد. در واقع در کتاب های تاریخی از تاثیر حمایت طایفه های کرد از آلپ ارسلان در شکست بیزانس به صراحت یاد شده است. با در نظر گرفتن تاریخ ورود ترک ها به آناتولی و پیروزی آلپ ارسلان در برابر بیزانس در تحکیم این حضور اولین گام حضور ترک ها در آناتولی با حمایت کردها همراه بوده و کردها در یکی از مهمترین جنگ های تاریخ ترک ها در کنار آنان بودند. 
این همکاری تنها به اینجا ختم نمی شود و کرد – ترک در برهه های مختلفی از تاریخ در کنار یکدیگر دست در دست هم و دوشادوش همدیگر با دشمنان مشترک جنگیده و در راستای وطنی مشترک پیش رفته اند. تاریخ مهم دیگری که شاهد همکاری کامل کرد – ترک در تاریخ است به 1500 میلادی باز می گردد. زمانی که یاووز سلطان سلیم، از پادشاهان معروف عثمانی در این تاریخ با اشاعه گسترده کاپیتالیسم در اروپای روبه رو شد؛ دیگر به این باور رسیده بود که سیاست هایش به این شکل جلو نرفته و ادامه پیدا نخواهد کرد. این روند که با احساس خطر عثمانی ها از پادشاهان صفوی نیز همراه بود ترک ها را به یک توافق دیگر با کردها به خصوص کردهای سنی کشاند. یاووز سلطان سلیم با بیگ نشین های کرد سنی که در آن تاریخ قدرت قابل توجهی را نیز در دست داشتند توافقنامه ای امضا کرد. توافق بسیار مهمی که در کتب تاریخ از آن به عنوان توافق 1514 آماسیا یاد می شود و یک همکاری تنگاتنگ ترک ها و کردها با یکدیگر را به نمایش می گذارد. سلطان سلیم در این توافقنامه خودمختاری کردها در داخل دولت عثمانی را به رسمیت می شناسد و در برابر آن کردها به عنوان یک متفق عثمانی در هر نبردی که عثمانی ها با همسایگان خود وارد خواهند شد در حمایت از دولت عثمانی اقدام کرده و نیرو در اختیار خواهد گذاشت. بعد از این توافق بود که امپراتوری عثمانی توانست به خاورمیانه، قفقاز و عربستان دسترسی پیدا کرده و آنجاها را فتح کند. نقش کردها در این فتوحات یاووز سلطان سلیم که برای تحکیم پایه های امپراتوری عثمانی و دوران اوج قدرت در زمان سلیمان قانونی نقش کلیدی را بازی می کرد بسیار حساس و حائز اهمیت بود. 
مسئله تنها به سلجوقیان و عثمانی ها ختم نمی شود این همکاری در دوران نوین جمهوری ترکیه و جنگ های استقلال طلبانه ترکیه نیز پیگیری شد. کردها از 1919 میلادی تا 1922 برای استقلال وطن مشترک خود در کنار ترک ها در جنگ های یونان و ترکیه که یکی از مهمترین جنگ های استقلال ترکیه به حساب می آید با دشمن مشترک جنگیدند و رشادت های زیادی را از خود به نمایش گذاشتند. برخی اسناد محرمانه در ترکیه حتی از اعطای خودمختاری به کردستان توسط آتاتورک به پاس قدردانی از کردها برای حضور در این جنگ ها سخن می گوید (روزنامه جمهوریت، 21 آگوست 2009). آتاتورک در سال 1920 در یکی از مصاحبه های مطبوعاتی خود اعلام می کند: "ایجاد مرزبندی میان کردها و ترک ها امکان پذیر نیست. ما یک پروژه خودمختاری داریم". منظور وی از این پروژه، پروژه 1921 است که در اثنای تدوین قانون اساسی ترکیه تحت عنوان خودمختاری برای ترکیه در دستور کار قرار می گیرد. 
در پایان باید به کودتای نافرجام 15 جولای 2016 در ترکیه نیز اشاره کرد. علی رغم تمام فشارها، حملات نظامی، تهدیدات و سرکوب های مختلف در شب کودتا بعد از پیام تاریخی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه کردها در دیاربکر هم مانند ترک ها در استانبول و آنکارا به کوچه و خیابان ریخته و به قیمت جان خود هم بوده باشد از جمهوری ترکیه حمایت کردند. 
واقعیت تاریخی که اوجالان از آن سخن می گوید به طور خلاصه همین است.

 

خبرگزاری کردپرس/سرویس ترکیه

برچسب‌ها:
#ترکیه
#عبدالله اوجالان
#پ.ک.ک
#کردها