انتشار:  سه‌شنبه 25 دی 1397  ::  12:44

سرویس کردستان

در گفتگوی تفصیلی کرد پرس با دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر مطرح شد

«گل» نوجوانان را تهدید می کند/ وضعیت سفید استان در مقایسه با سایر استان ها است نه وضعیت قبلی استان/ نیازمند هماهنگی بیشتر دستگاه ها و فرهنگ سازی عمیق هستیم

سرویس کردستان- شیوع مصرف مواد مخدر در کشور و به تبع در استان کردستان یکی از معضلات و آسیب های جدی اجتماعی است. تغییر الگوی مصرف و کاهش سن مصرف و موادهای جدید نوجوانان را هدف گرفته و نیازمند عزم جدی تر برای مقابله و مهمتر از آن پیشگیری است.

دکتر رحمان حریری که به تازگی به عنوان دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر فعالیتش را آغاز کرده از خطرات و زنگ هشدار جدی مواد مخدر صنعتی جدید و شیوع مصرف این مواد در میان نوجوانان در مناطق مرفه شهرهای استان می گوید و اینکه سرپوش گذاشتن بر این واقعیت ها دردی از جامعه دوا نمی کند. او در گفت و گویی تفصیلی با کردپرس خانواده ها و نهادهای فرهنگی را به کمک فرا می خواند و معتقد است، احیای فرهنگ و تقویت آن است که می تواند سدی در برابر این آسیب ها باشد:

 

شنیده ها حاکی از رواج مصرف ماده مخدر «گُل»  در میان  نوجونان است، آیا این مورد تایید شما است؟

بله «گل» در میان نوجوانان ما رواج پیدا کرده است. اما نهادهای مربوطه در این باره سکوت اختیار کرده اند و معتقدند که چنین مسائلی اگر بازگو شود شیوع بیشتری پیدا می کند. در حالی که سرپوش گذاشتن راه حل درستی نیست و باید اگر مسئله ای وجود دارد آن را باور کرد و برای پیشگیری از گسترش آن به سطح گسترده ای از جامعه اقدام کرد. متاسفانه فرهنگ پیشگیری در جامعه ما ضعیف است منتظر بحران می مانیم و وقتی بحران رخ داد به دنبال راهکار می رویم.

همانگونه که تکنولوژی هایی مانند موبایل، اینترنت، فضای مجازی و .... زمانی که وارد کشور شد بدون آنکه پیش از آن فرهنگسازی شود، عامل بسیاری از آسیب ها شد، در زمینه مواد مخدر هم همین مسئله وجود دارد. مافیای موادمخدر زمانی «شیشه» را به عنوان درمان تریاک وارد جامعه کرد و تا وجود آن را در جامعه پذیرفتیم و خواستیم مبارزه کنیم دیدیم که بخش بزرگی از جامعه را آلوده کرده است و با یکبار مصرف آن یک میلیون سلول مغز تخریب می شود.

در حال حاضر  ماده مخدر گل هم که می خواهیم بر آن سرپوش بگذاریم در یکبار مصرف، صدهزار سلول مغز را تخریب می کند. مافیای مواد مخدر این بار هم اینگونه آن را در جامعه رواج داده که این همان ماری جوانا است که در کشورهای اروپایی مصرف آن آزاد است در حالیکه این ماری حوانا هم نیست و تغییر زنتیکی داده شده و 10 برابر آن برای مغز ضرر دارد. باعث اختلال حافظه می شود و عواقب جبران ناپذیری برای نوجوانان به دنبال دارد.

برگشت نوجوانان معتاد به زندگی عادی و فاصله گرفتن از اعتیاد امکانپذیر است؟

افرادی که در سنین پایین به سمت اعتیاد روی بیاورند به سختی می توانند درمان شوند و تنها 5درصد احتمال برگشت وجود دارد و 95 درصد برای همیشه معتاد می مانند. در واقع در مواد مخدر سنتی احتمال بازگشت 10 درصد و در صنعتی 2 تا 3 درصد است.

متاسفانه والدین هم در بسیاری مواقع اعتیاد فرزندشان را انکار می کنند. به عنوان مثال مراجعه کننده ای دارم 16 ساله که در خانواده ای مرفه زندگی می کند و اعتیاد به گل دارد اما پدر و مادر او این مسئله را انکار می کنند و نمی خواهند باور کنند که فرزندشان اعتیاد دارد. این نوجوان تاکنون هفت گوشی موبایل برای مصرف مواد فروخته در حالیکه والدین او فکر می کنند این گوشی ها را گم کرده است. این فرد همچنین بی پروا رانندگی کرده و تصادف کرده است و پدر و مادرش فکر می کنند این نوع رانندگی به خاطر جوان بودن او است در حالی که مصرف گل انسان را در رانندگی بی پروا می کند.

برنامه ستاد مبارزه با مواد مخدر در کردستان این است که این تلنگر را وارد کند. علائمی مانند منزوی شدن، اختلال حافظه، افت تحصیلی و عصبی بودن و مهربان شدن یکباره را باید والدین در نظر بگیرند.

هماهنگی دستگاه های متولی باید افزایش یابد

استاندار کردستان در جلسه ای از نبود هماهنگی در حوزه مبارزه با مواد مخدر  انتقاد کرد، توضیح شما در این باره چیست؟

منظور استاندار این بود که نوعی موازی کاری در استان در میان دستگاه های مختلف حاکم است. در حوزه مواد مخدر هم هر نهادی که اعتباری در این زمینه در اختیار دارد بدون چشم انداز و استراتژی به صورت جزیره ای عمل می کند بنابراین منتج به نتیجه نمی شود.

به عنوان مثال بر روی مناطق حاشیه ای مانند نایسر، ننله، عباس آباد، فرجه و ... تمرکز می شود اما از سایر مناطق غفلت می شود و مورد رصد قرار نمی گیرد. سنندج از نظر حاشیه نشینی در صدر شهرهای  کشور است که نایسر با جمعیت 80 هزار نفری در سطح ملی مطرح است و به دلیل اینکه حاشیه نشینی و فقر عامل آسیب است سبب حساسیت نهادها در این مناطق شده و از سایر مناطق سطح شهر غفلت شده است. خوشبختانه  به عنوان اولین مصوبه مقرر شده یک گروه کاری متشکل از تمام دستگاه هایی که در زمینه مبارزه با مواد مخدر اعتباری در اختیار دارند، تشکیل شده و  در این کمیته به وسعت آسیب و جمعیت ناحیه تقسیم کار صورت می گیرد و آمایش و عدالت سرزمینی رعایت می شود. تمامی نهادها در این کمیته بر اقدامات همدیگر نظارت می کنند که در صورت موفقیت و نتیجه بخش بودن اقدام، حمایت شده و در صورت عدم خروجی، رویکرد باید تغییر کند.

موازی کاری در کمیته مقابله باز هم وجود دارد؟

کمیته مقابله یکی از بهترین کمیته ها در زمینه هماهنگی است و موازی کاری کمتر است چرا که دستگاه های امنیتی منسجم تر هستند اما مشکلی که در این کمیته وجود دارد این است که اطلاعات محرمانه به سختی بین نهادها رد و بدل می شود و سعی بر این است  این روند را تسهیل کنیم.

کردستان سفید است اما نه نسبت به گذشته خود

کردستان به عنوان یک استان پاک در زمینه مواد مخدر در سطح ملی مطرح است اما شواهد چیز دیگری نشان می دهد. علت این تناقض چه می تواند باشد؟

اعلام وضعیت سفید کردستان در زمینه مواد مخدر در مقایسه با استان های پرمصرفی مانند کرمان، کرمانشاه، سیستان و بلوچستان و ... صورت گرفته است. در حالیکه به نظر من باید استان را با گذشته خود مقایسه کرد نه اینکه با استان های مرزی مورد مقایسه قرار داد . اینکه آیا 10 سال پیش تعداد معتادان در استان به اندازه حال حاضر بوده است؟ به عنوان مثال شهرستان دهگلان در سال های گذشته معتاد نداشته اما در حال حاضر آمارش بسیار بالا رفته است. در استان کردستان نسبت به گذشته وضعیت نگران کننده ای وجود دارد و آمار معتادان رو به افزایش است. بنابراین این پاک بودن استان باید مورد مطالعه و رصد قرار گیرد و در این زمینه پژوهش هایی صورت گیرد تا بتوان به طور قطع وضعیت سفید کردستان را در زمینه مواد مخدر اعلام کرد. اطلاق عنوان استان پاک برای کردستان سبب شده که متاسفانه نیرو و بودجه کمتری هم برای مبارزه با مواد مخدر در اختیار استان قرار گیرد که خود مشکلاتی را به دنبال دارد.

درمان اجباری می تواند اعتیاد را در کردستان کاهش دهد؟

درمان در حوزه وظایف علوم پزشکی است و وظیفه ستاد مبارزه با مواد مخدر نظارت بر روند آن است. در واقع استراتژی ستاد بر پیشگیری و اجتماعی کردن است. درمان لازم است اما نمی توان جواب قطعی گرفت تا زمانی که فرهنگسازی نشود. باید مهارت نه گفتن و تصمیم گیری را تقویت کرد. استراتژی ستاد بر این است که بخش مشارکتی را تقویت کند. کمیته های مختلفی در امر مبارزه با مواد مخدر وجود دارد که یکی از آنها کمیته مشارکت ها و سازمان های مردم نهاد است. در این کمیته اعتقاد بر این است که با سیستم اداری و برخورد نمی توان از گسترش مواد مخدر جلوگیری کرد و درمان هم فایده ای ندارد چرا که در این روش تنها درصد کمی امکان بازگشت دارند و هزینه یک نفر برای درمان می تواند هزینه 100 نفر در پیشگیری باشد.

شیوه های درمانی باید اصلاح شود

چرا معتادان پس از درمان در کمپ های ترک اعتیاد باز هم سراغ مصرف مواد می روند؟

شیوه درمانی در کشور کاملا اشتباه است. در کمپ ها تنها سم زدایی صورت می گیرد که این تنها 10 درصد از درمان است. پس از سم زدایی، معتادان نیاز به روان درمانی، خانواده درمانی، مددکاری احتماعی و اشتغال زایی دارند در حالیکه در کشور ما به این مسئله توجه نمی شود و باز هم معتادان وارد جامعه شده و دوباره آلوده می شوند و چرخه ای باطل صورت می گیرد.

ایجاد شرایط اشتغال برای معتادان بهبود یافته یکی از سیاست های کلی ستاد مبارزه با موادمخدر است. چه تدابیری برای این حوزه اندیشیده شده است؟

بله برنامه ستاد برای حمایت از معتادان بهبود یافته این است که در صورت به کارگیری از سوی کارفرماها، بیمه آنها از سوی ستاد به صورت کامل پرداخت شود و کارفرماها هیچ نگرانی بابت این مسئله نداشته باشند. اما آمار قابل توجهی در این زمینه در استان کردستان نداریم و شاید میزان اشتغال در میان آنها تاکنون به تعداد200 نفر هم نرسیده است. کارفرماها به فرد معتاد اعتماد ندارند اما در حال زمینه سازی برای این مسئله هستیم که اعتیاد در صورتی که معتاد بهبود یافته باشد در استخدامی ها سوء پیشینه محسوب نشود که بتوانیم شرایط ایجاد اشتغال آنان را تسهیل کنیم.

رویکرد کمپ های درمان اجباری در کردستان چگونه است؟ چند کمپ ترک اعتیاد در استان وجود دارد؟

سه کمپ ماده 16 تبصره 2 که کمپ اجباری ویژه معتادان متجاهر است در کردستان وجود دارد که دو تا در سنندج و یکی در شهر سقز قرار گرفته است. روند کار در اینگونه کمپ ها به این صورت است که به دستور قضایی معتادان معرفی شده باید سه ماه و نهایت تا 6 ماه بستری شوند. در واقع این کمپ ها هم مقطعی هستند و نمی توانند به صورت دائم به یک نفر خدمات ارائه دهند. این مراکز خصوصی هستند و وقتی سیستم قضایی یک فرد معتاد را به کمپ ماده 16 معرفی می کند هزینه نگهداری را بهزیستی و دادگستری تقبل می کند اما پس از یکبار بازگشت باید خود فرد هزینه را تقبل کند که از عهده آن بر نمی آید و مرکز هم قبول نمی کند.

اما در سایر شهرستان های استان تنها در ایام تعطیلات عید نوروز این نوع کمپ اجباری فعالیت دارد. 15 کمپ ماده 15 هم در سطح استان وجود دارد در اینو ع کمپ، فرد معتاد به صورت اختیاری به آنجا مراجعه می کند و سم زدایی می شود. اما در زمان عید به دلیل اینکه خانواده ها به مسافرت می روند و احتمال دزدی بالاتر می رود برای تضمین امنیت خانواده ها، تمامی کمپ های سطح استان اجباری می شوند و با صدور دستور قضایی معتادان دستگیر و به کمپ برده می شوند. هزینه کمپ های ماده 15، 720 هزار تومان است اما در استان کردستان به دلیل فقر اقتصادی این  مبلغ به 550 هزار تومان کاهش پیدا کرده است. البته بهزیستی هم یارانه برگ می دهد و ستاد مبارزه با موادمخدر هم کمک هایی را ارائه می دهد در صورتیکه فردی از عهده پرداخت هزینه ها برنیاید می تواند بدون هزینه بستری شود.

علاوه بر این کمپ ها، مراکز کاهش آسیب و شلتر هم در سطح استان وجود دارد. در مراکز کاهش آسیب بیشتر متادون در اختیار معتادان قرار می گیرد تا بتوانند کم کم ماده پرخطر مصرفی را کنار بگذارند همچنین در اینگونه مراکز ،  خدمات بهداشتی به معتادان به منظور کنترل و جلوگیری از گسترش بیماری ایدز ارائه می شود. مراکز شلتر(سرپناه) هم در استان کردستان وجود دارد که یک وعده غذایی گرم در اختیار معتادان قرار می دهند.

6 درصد معتادان استان را زنان تشکیل می دهند

وضعیت کمپ بانوان در سطح استان چگونه است و چند درصد از معتادان از میان بانوان هستند؟

در سطح استان یک کمپ بانوان وجود دارد اما متاسفانه کسی به آن مراجعه نمی کند. در بازدیدی که اخیرا از آن داشتم تنها دو نفر در آن بستری بودند که این نگران کننده است. چرا که زنان معتاد به جای مراجعه به اینگونه مراکز به تن فروشی رضایت می دهند. در استان کردستان 20 هزار معتاد شناسایی شده که از این تعداد، 6 درصد را بانوان تشکیل می دهند.

مردم نسبت به بی توجهی در جمع آوری معتادان از سطح شهر معترض هستند. چرا معتادان متجاهر از سطح شهر جمع آوری نمی شوند؟

زندان های ما دیگر گنجایش پذیرش ندارد و اینکار بسیار هزینه بر است اما به طور کلی معتاد هم مجرم شناخته نمی شود بلکه بیمار است بنابراین نیاز به درمان دارد . 80 درصد خرده فروشان مواد مخدر، خود معتاد هستند و به دلیل داشتن اعتیاد خرده فروشی می کنند تا هزینه های مواد خود را تامین کنند. بنابراین این افراد هم نیاز به درمان دارند و تا زمانی که سیستم درمانی اصلاح نشود درمانی هم صورت نمی گیرد. اما قطعا در صورت وجود گزارشات مردمی، برخورد می شود که در حال حاضر گزارشات مردمی کمی به دست ما می رسد و مردم همچون گذشته همکاری نمی کنند.

ثبت گزارش های مردمی از چه طریق صورت می گیرد؟

دو راهکار برای ساماندهی این موضوع وجود دارد: یکی سامانه سجام قوه قضاییه است که فرد گزارش دهنده با عضویت در این سامانه یک کد ضابط قضایی دریافت می کند و تصویر مربوطه را ثبت کرده و به صورت آنلاین به دست بالاترین مرجع قضایی استان می رسد.  سپس گزارش دریافتی به صورت آنلاین برای پلیس مبارزه با مواد مخدر ارسال می شود و مداخله پلیس صورت می گیرد. در این سامانه به هیچ وجه هویت فرد گزارش دهنده فاش نمی شود و هیچ نگرانی در این زمینه وجود ندارد.

همچنین سامانه گویا 128 به صورت شبانه روری در اختیار مردم است و هرگونه گزارشی به سرعت بررسی می شود.

هزینه های مصرف مواد یک فرد معتاد چقدر می تواند باشد؟

بر اساس یک آورد میانگین هزینه 30 هزار تومانی برای هر معتاد در روز  می توان گفت روزانه 600 میلیون تومان مواد توسط معتادان در سطح استان مصرف می شود که این رقم در سال به 219 میلیارد تومان می رسد. در واقع هر یک نفر به طور میانگین حداقل 30 هزار تومان در روز مصرف می کند که بستگی به نوع ماده مصرفی و شرایط فیزیکی این رقم می تواند کم یا زیاد شود.به عنوان مثال یک فرد معتاد به کوکائین روزانه یک میلیون تومان مواد مصرف می کند.

رواج مواد مخدر در روستا را باید حدی گرفت

اعتیاد در روستاها نگران کننده است آیا ستاد تدابیری برای مبارزه با این وضعیت دارد؟

اعتیاد در روستاها به بخشی از فرهنگ آنها تبدیل شده است و منقل و مواد جزء لاینفک بسیاری از مهمانی ها و عروسی ها شده است اما برنامه منسجمی برای مبارزه با این مسئله وجود ندارد. فروش و مصرف مواد مخدر در روستاها راحت تر و کنترل آن هم سخت است. کمیته های پیشگیری در شهرستان ها هم غیرفعال است بنابراین روستاها نادیده گرفته شده اند و این یک تهدید جدی است. اما یکی از برنامه های ستاد این است که از ظرفیت امامان جمعه در روستاها برای فرهنگسازی در این زمینه استفاده کند.

چرا افراد به مواد مخدر روی می آورند؟ رویکرد شما برای مبارزه با مواد مخدر چیست؟

ویژگی های فردی، خانوادگی، گروه دوستان، در دسترس بودن مواد و ... می تواند دلیلی برای گرایش افراد به سمت مواد مخدر باشد. انسان بر اساس خصوصیات فردی ذاتا کنجکاو است و در واقع هر چیزی که ممنوع شود کنجکاوی را تحریک می کند. همچنین انجام کارهای سخت مانند رانندگی ماشین سنگین، اختلالات روانی، مشکلات عاطفی، شکست عشقی و ... می تواند عواملی برای گرایش به اعتیاد باشد. برای جلوگیری از گرایش فرد به اعتیاد، باید کنجکاوی کودکان را به سمت تحقیق، پژوهش، مطالعه و اختراع سوق داد و تفریحات سالم برای او ایجاد کرد به جای اینکه برای ایجاد لذت کاذب، فرد به سمت مواد مخدر،  قلیان و دنیای مجازی برود.

همچنین خانواده در گرایش افراد به مواد مخدر بسیار مهم است و خانواده های گسسته و آشفته بستر رشد آسیب های اجتماعی می شود. 80 درصد از شخصیت فرد زیر هشت سال شکل می گیرد که اگر الگوی خوبی در خانواده وجود داشته و والدین و  اطرافیان معتاد نباشند می توان 80 درصد از آسیب ها را به راحتی کنترل کرد.

گروه دوستان هم یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در گرایش افراد به اعتیاد است که در برخی مواقع با وجود خانواده خوب، فرد در گروه دوستان به سوی مصرف مواد مخدر سوق پیدا کرده است. بنابراین باید دوستان فرزندانمان را زیرنظر گرفته و کنترل کنیم.

موارد دیگری هم مانند در دسترس بودن مواد، نبود مراکز تفریحات سالم، فقر اقتصادی و .... باعث رواج اعتیاد در جامعه می شود بنابراین آگاه سازی خانواده ها یکی از مهمترین اقداماتی است که باید برای پیشگیری از آسیب انجام داد.

از هر راهی برای آگاه سازی باید استفاده کنیم خانواده ها را آگاه کنیم. خانواده ها باید بدانند که قلیان صد برابر سیگار ضرر دارد. خانواده ها گونه های مختلف مخدر را بشناسند. بدانند که در سیگار 400 ماده سرطان زا وجود دارد. قلیان سرطان زا است و تنباکوی میوه ای بدتر از تنباکوی عادی است باید آگاه شوند که با یکبار مصرف اعتیاد روی می دهد و تمام کسانی که اعتیاد داشته به این مسئله اعتراف کرده اند که «من باور نمی کردم با یک بار مصرف معتاد شوم.»

دومین استراتژی ما برای پیشگیری از روی آوردن افراد به مصرف مواد مخدر، فرهنگسازی است. در کشوری مانند مالزی بسیاری از مواد آزاد است اما آمار آسیب های اجتماعی بسیار پایین است چرا که در این زمینه فرهنگسازی شده است و با وجود اینکه در جامعه وجود دارد فرد سراغ آن نمی رود. با سرکوب و برخورد تنها می توان  20 درصد از رواج موادمخدر جلوگیری کرد و در نهایت باید به سمت شریان های اصلی فرهنگ رفت. رسانه، گروه های مرجع، دانشگاه، آموزش و پرورش و ... مسیر شریان های فرهنگی هستند که باید در زمینه فرهنگسازی تلاش کنند.

تا زمانی که فرهنگسازی نشود نمی توان مانع رواج مواد مخدر شد تا دیروز تنها ماده مخدر تریاک بود اما حالا هر روز یک گونه جدید به وجود می آید: گل، کروکودیل، دستمال، نخ، آدامس و ....فکر اگر بیمار باشد از هرچیزی برای ایجاد لذت کاذب استفاده می کند. معتادانی را دیده ام که چسب موکت یا حتی گچ مصرف کرده اند بنابراین تا فرهنگ اصلاح نشود و مهارت های فرد تقویت نشود که خود به طور ارادی به سمت آن نرود، تمام برخوردها به شکست منجر می شود.

گفتگو/ زیبا هوشمند