انتشار:  سه‌شنبه 21 مرداد 1399  ::  11:14   

بیماریهای منتقله از طریق آب و غذا/ لیدا ستارنژاد

سرویس آذربایجان غربی- لیدا ستارنژاد، کارشناس پیشگیری و مبارزه با بیماریهای واگیر معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی از بيماری‌های منتقله از آب و غذا که سبب عوارض کم‌آبی و حتی مرگ انسان در طی مدت کوتاهی می شود، می نویسد و می گوید: باید این‌گونه بیماری‌ها را در همه افراد به خصوص در کودکان جدی گرفت.

 

بيماري‌هاي منتقله از آب و غذا بيماري‌هايي هستند كه از خوردن غذا و آشاميدن آب و نوشيدني آلوده ناشي مي‌شوند. این بیماریها به دلیل ایجاد اسهال می‌توانند موجب از دست رفتن آب و املاح بدن فرد بیمار شده و منجر به عوارض کم‌آبی و حتی مرگ انسان در طی مدت کوتاهی شود. از این رو باید این‌گونه بیماری‌ها را در همه افراد به خصوص در کودکان جدی گرفت.

بیماری‌های منتقله از طریق غذا در سرتاسر جهان در حال افزایش است؛ رشد شهرنشینی در جهان با افزایش تمایل شهرنشینان به مصرف غذاهای آماده (غذاهای فرآوری شده) که امکان دارد به طرز صحیح و سالم تهیه نشوند می‌تواند بروز بیماریها را افزایش دهند.

بیش از 200 نوع بیماری از طریق غذا منتقل می‌شود، بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، تخمین زده شده که سالانه نزدیک 500 هزار کودک بر اثر ابتلا به اسهال فوت می‌کنند و بیشتر این بیماری‌ها از طریق آلودگی‌های آب و غذا است که با تهیه درست و مناسب غذا، می‌توان از آن‌ها جلوگیری کرد.

همه افراد جامعه با هر شغلی در بهداشت مواد غذایی نقش مهمی دارند. آلودگی مواد غذایی می تواند در هر مرحله از مزرعه تا میز غذا خوری خانواده پیش آید. کشاورز، پرسنل کارخانه های فرآوری محصولات غذایی، فروشنده ها و مصرف کنندگان و هر فردی که در نگهداری و تحویل مواد غذایی نقشی دارد باید اقدامات بهداشتی را در زنجیره غذایی رعایت کند.

جزء حیاتی برای پیشگیری از شیوع بیماری‌ها رعایت بهداشت در خانه است و زنان به عنوان تهیه‌کنندگان وعده‌های غذای خانواده در بسیاری از جوامع بعنوان اهداف اصلی آموزش بهداشت مواد غذایی هستند.

نکات کلیدی برای دستیابی به غذای سالم‌تر و ایمن‌تر

بیشتر میکروب‌های موجود در محیط زیست بی‌خطر هستند اما با این وجود میکروب‌های زیان آور بسیاری نیز به طور گسترده در خاک، آب، بدن حیوانات و انسان یافت می‌شوند که از طریق دست‌ها و وسایل منتقل می‌شوند بنابراین باید دست های خود را قبل از تهیه غذا و در طول تهیه آن به تناوب با آب و صابون بشویید.

بعد از هر بار استفاده از توالت، دست‌های خود را با آب و صابون بشویید. تمامی سطوحی را که برای آشپزی و تهیه غذا استفاده می‌کنید، قبل از هر گونه پخت و پز، شسته و پاکیزه کنید. آشپزخانه و غذاها را از دسترس حشرات، آفات و حیوانات موذی دور نگاه دارید.

غذاهای خام را از پخته جدا کنید. زیرا مواد غذایی خام می‌توانند حاوی میکروارگانیسم های خطرناک باشند که مستقیماً با مصرف غذاهای نیمه پخته به انسان منتقل شوند و عدم رعایت جداسازی مواد غذایی پخته از مواد غذای خام چه در حین تهیه و یا به هنگام نگهداری، سبب آلودگی آنها می شوند که در انسان نهایت می تواند منجر به  بروز بیماری شود بنابراین:

از کارد و تخته آشپزی مجزا برای مواد خام استفاده نمایید و این وسایل را در طول پختن و بعد از طبخ غذا بکار نبرید مگر بعد از شسته شو با آب و مایع پاک کننده.

غذاها را خوب بپزید و از مصرف غذاهای خام یا نیم پز، خود داری نمایید. مطالعات نشان داده است که رساندن دمای غذا به 70 درجه سانتی گراد می‌تواند به ما اطمینان دهد که غذا سالم است.

 بنابراین؛ تمامی غذاها خصوصاً گوشت، ماکیان ، تخم مرغ و غذاهای دریایی را خوب بپزید. مطمئن شوید که دمای غذاهای نظیر سوپ و خورشت از 70 درجه سانتی گراد که میکروب‌ها از بین می روند، گذشته است.

غذاها را در دمای مناسب و سالم نگهداری کنید. میکروارگانیسم‌ها خیلی سریع دردمای اتاق رشد می‌کنند اما در دمای کمتر از 5 درجه سانتی گراد و بیش از 60 درجه قادر به ادامه حیات نبوده و یا رشد آن‌ها کند یا متوقف می‌شود؛ اما تعداد اندکی از میکروارگانیسم‌های خطرناک،  در دمای کمتر از 5 درجه سانتی گراد نیز قابلیت رشد دارند بنابراین سعی کنید غذاهای پخته را بیش از 2 ساعت در دمای اتاق نگهداری نکنید.

هرگونه مواد غذایی پخته شده و فاسد شدنی را در یخچال قرار دهید. غذاهای پخته شده را برای مصرف دوباره، در دمای بیش از 60 درجه گرم کنید و ترجیحاً به دمای جوش برسانید.

مواد غذایی را برای زمان طولانی حتی در یخچال نگهداری نکنید. همیشه از آب سالم و مواد خام سالم برای تهیه غذا استفاده کنید.

مواد غذایی خام ،آب و یخ ممکن است به میکروارگانیسم‌های زیان‌آور و مواد شیمیایی آلوده شده باشند؛ دقت در انتخاب مواد خام و استفاده از راههای ساده ای نظیر شستن، پوست گرفتن، به حد قابل ملاحظه ای از مخاطرات سلامت را کاهش می دهد.

به یاد داشته باشید؛ همیشه از آب و یخ سالم استفاده کنید و یا با روش های سالم سازی آب نظیر جوشاندن و استفاده از کلر،آب را سالم نمایید. همواره از مواد غذایی تازه و سالم استفاده نمایید. از مصرف غذاهای دست خورده اجتناب کنید و در پایان تا حد امکان از غذاهای فرایند شده بهداشتی نظیر شیر پاستوریزه مصرف کنید.

منبع؛ دانشگاه علوم پزشکی آذربایجان غربی