تهدید ایران توسط اردوغان با فاکتور قومیت؛ هدف از این جنجال آفرینی چیست؟
سرویس ترکیه - اخیرا اردوغان به طور ضمنی ایران را با شمار شهروندان آذری آن تهدید کرد. هدف اردوغان از این جنجال آفرینی ها چیست؟

به گزارش کردپرس، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه، سه روز پیش در یک نشست خبری با بیان این که فکر نمی کند ایران به تنش با آذربایجان بپردازد گفت: «حکومت ایران خودش از شمار شهروندان آذری در کشورش با خبر است.» 

اردوغان روز پنجشنبه 21 اکتبر، در راه بازگشت از آفریقا در هواپیمای شخصی خود میزبان تعدادی از خبرنگاران بود و به پرسش های آنها پاسخ داد. او در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران درباره ادامه تنش بین ایران و آذربایجان گفت: «من شخصا فکر نمی کنم که ایران به دلیل این که آذربایجان با اسرائیل رابطه دارد، به تقابل با جمهوری آذربایجان بپردازد. زیرا امروز شمار آذری های ایران مشخص است. معلوم است که این موضوع (شمار آذری های ایران) آنها را به فکر وا می دارد. آنچه که رخ داده اشتباه است و من هم فکر نمی کنم که دولت جدید ایران به این اشتباه ادامه دهد.»

در این میان به نظر می رسید این جمله اردوغان بیش از این که تحلیل موضوع تنش ایران با آذربایجان باشد، واکنشی به رزمایش اخیر ایران در مرز نخجوان بود. اردوغان با این جمله به طور ضمنی ایران را با یادآوری شمار آذری های ساکن در این کشور تهدید کرد. 

اردوغان مدت هاست که دیگر در نشست های عمومی با حضور انبوه خبرنگاران شرکت نمی کند. او تنها با تعدادی گزینش شده از خبرنگاران رسانه ها نشست برگزار کرده و تنها به پرسش هایی پاسخ می دهد که از پیش تعیین شده اند. به عبارت دیگر این اردوغان و تیم رسانه ای او هستند که پرسش های مشخصی را به خبرنگاران گزینش شده می دهند و اردوغان تنها درباره موضوعاتی سخن می گوید که قرار است رسانه ای شوند و این پاسخ ها نیز حاوی پیام هایی مشخص برای دوستان، دشمنان و رقبای او هستند. اردوغان بسیار دانسته و سنجیده این سخنان را به زبان آورده است.  

این اولین بار نیست که ترکیه ایران را با آذری ها و آذربایجان تهدید می کند، یا شمار شهروندان ترک ساکن کشورهای دیگر را به عنوان سربازان بالقوه خود می بینید. او در 10 دسامبر سال گذشته نیز با خواندن شعری در باکو باعث رنجش خاطر ایران شد. اردوغان شعری را که در وصف جدایی مردم دو سوی ارس بود، با انضمام معنایی حاوی جدایی جمهوری آذربایجان از تکه ای از خود که در دل ایران است خواند. پس از این که محمد جواد ظریف وزیر خارجه وقت ایران به طور رسمی سخنان اردوغان را محکوم کرد، بسیاری از سیاسیون و نمایندگان مجلس ترکیه نیز از اردوغان برای ایجاد مشکلات و دردسر ها و سوء تفاهم های جدید بین ترکیه و همسایگانش انتقاد کردند. این بود که مولود چاووش اوغلو در تماسی با وزیر خارجه ایران گفت که اردوغان نمی دانسته معنای دقیق آن شعر چیست.

جدای از این که اردوغان با این تهدیدها که هر از گاهی نسبت به کشورهای همسایه اش از جمله ایران می کند، واکنش افکار عمومی خارجی را در قبل کارهایش می سنجد، هدف دیگر اردوغان از این کار، ایجاد ماجراهای خبری جدید برای پر کردن فضای رسانه های داخلی است. پول ملی ترکیه در هفته گذشته سیاه ترین روزهای خود را گذراند، و در نتیجه سقوط آزاد ارز این کشور، هر دلار آمریکا به نزدیک 10 لیر رسید. تمام نظرسنجی های اخیر نشان می دهند که حزب عدالت و توسعه (AKP) با شکستی جدی در انتخابات آتی رو به رو خواهد شد. اردوغان مجبور است که با ایجاد ماجراهای جدید هم برای خود زمان بخرد، هم بهانه ای برای توجیه وضعیت اقتصادی کشور بتراشد، و هم این که موضوعیت اقتصاد و معیشت را تا حدی از فضای رسانه ها خارج کند.

او با سیاست های خارجی تنش آفرین خود، به رهبری جنگ طلب در منطقه تبدیل شده است. اردوغان از یک سو با استفاده از سلاح شیمیایی در خاک اقلیم کردستان، جنگی را که از 23 آوریل سال جاری آغاز کرده است، ادامه می دهد، از سوی دیگر در حال لشکر کشی به کردستان سوریه است. با یونان بر سر جزایر مرزی درگیر است، و با مداخله در جزئی ترین موضوعات مانند اندازه کاخ ریاست جمهوری در قبرس، باعث خشم مردم آنجا شده است. او در حالی که در لیبی می جنگد لایحه تمدید ماموریت نیروهایی نظامی اش را در عراق، سوریه و لبنان تحویل مجلس می دهد. عذر سفرای کشورهای همپیمان خود را به دلیل درخواست برای تمکین به تصمیم اتحادیه اروپا می خواهد و آنها را «عنصر نامطلوب» معرفی می کند.

به راستی هدف اردوغان از این کارها چیست؟

زیرا او تنها و در لبه پرتگاه است. اردوغان یا باید با خرید زمان آرای از دست رفته خود را به دست بیاورد، یا این که با ایجاد هرج و مرج و جنگ، چه در داخل و چه در خارج از ترکیه، از زیر بار انتخابات در برود. تعداد بسیاری از اعضای AKP که بوی تغییر حکومت را استشمام کرده اند، در حال خارج کردن سرمایه خود به کشورهای دیگر و مهاجرت به غرب هستند. اپوزیسیون ترکیه در حال آماده کردن پرونده جنایت های اردوغان و حزب اوست تا در فردای انتخابات او را به پای میز محاکمه بکشاند. یک انتخابات قانونی در ترکیه که به شکست اردوغان و پیروزی هر گروه دیگری منجر شود، زمینه های دادگاهی شدن او و یارانش را در فردای انتخابات فراهم می کند. چنانکه رهبران اپوزیسیون در هفته ای که گذشت به بروکرات ها، قضات و دادستان ها هشدار دادند که دست از تمکین به دستورهای غیرقانونی حکومت بردارند و آینده خود را نجات دهند. بنابراین اردوغان با تمام وجود از هیچ فرصتی برای ایجاد جنجال فروگذار نمی کند. فرقی ندارد که این جنجال بر سر چه و در رابطه با کدام همسایه باشد.

 

زهرا کمیجانی