علت و پیامد حمله داعش به زندان تحت‌ کنترل کردهای سوریه
سرویس جهان- حمله اخیر داعش به زندان صناعه در استان حسکه سوریه در شمال شرق سوریه نشان دهنده افزایش توانایی آن در بهره بردن از ضعف های امنیتی منطقه و انجام عملیات و حملات پیچیده تر است.

به گزارش کردپرس، داعش روز ۲۰ ژانویه سال جاری همزمان به زندانی در حسکه سوریه و مقر نظامی نیروهای عراقی حمله کرد. زندان صناعه در شمال شرق سوریه توسط نیروهای دموکراتیک سوریه کنترل می شود و مرکز تجمع بیشترین زندانیان عضو عضو داعش است که توسط نیروهای کرد عرب سوریه بازداشت شده اند.  گفته می شود که حدود ۳۵۰۰ تن از زندانیان داعشی در آن روز اقدام به شورش در برابر نیروهای کرد کردند و نیروهای کرد نیز برای پایان دادن به شورش تلاش نمودند. در طی ۶ روز پس از آن درگیری میان نیروهای کرد و داعش ادامه داشت که طی آن بیش از ۱۰۰ نفر کشته شدند و هزاران تن از ساکنان منطقه آواره شدند.

اگرچه احتمال هماهنگ بودن این دو عملیات کم است اما این دو حادثه آخرین تهدیدات امنیتی عمده داعش در منطقه محسوب می‌شود. در واقع، فقط در سال ۲۰۲۱ گروه های افراطی مدعی انجام بیش از هزار حمله در عراق و سیصد عملیات در شمال شرق سوریه شده‌اند.  از آنجایی که اقدام داعش برای شکستن زندان در حسکه سوریه پیچیده ترین عملیات این گروه از زمان شکست آن در سال ۲۰۱۹ محسوب می شود نگرانی زیادی ایجاد می‌کند. علاوه بر آن، این حمله امن بودن این زندان را زیر سوال میبرد. هزاران تن از زندانیان داعشی در زندان‌های با امنیت بالا نگهداری می شوند و همزمان خانواده های آنها در کمپ هایی در سراسر سوریه اسکان داده شده اند.

سالهاست آمریکا و نیروهای کرد سوریه از کشورهای خارجی خواسته اند اتباع زندانی خود را از این کمپ ها و زندان ها خارج و به کشورهای متبوع بازگردانند اما این درخواست ها نتیجه چندانی به همراه نداشته و ممکن است این افراد نیز به هسته های فعال داعش در منطقه بپیوندند. با توجه به وضعیت شکننده خاورمیانه چنین اقداماتی از سوی داعش یک تهدید جدی محسوب میشود.

نظر کارشناسان درباره حمله داعش و پیامدهای آن

چارلز لیستر پژوهشگر ارشد در امور مبارزه با تروریسم:

زندانیان داعشی بمب ساعتی منطقه تحت کنترل کردها

هیچ شکی وجود ندارد نیروهای دموکراتیک سوریه ثابت کردند شریکی وفادار و قابل در کمپین باز پس گیری مناطق تحت کنترل داعش از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ بودند، با این حال نیروهای دموکراتیک سوریه با چالشی فراتر از توان و امکانات خود روبرو بودند. ائتلاف مبارزه با داعش باید اقدامات بیشتری انجام دهد. از سالها قبل مشخص بود که رویکرد کنونی در برابر زندانیان داعشی و بدون هیچ گونه محاکمه، و نگهداری از آن ها توسط نیروهای با کمترین امکانات باعث ایجاد یک بمب ساعتی شده است. جامعه بین المللی مسئولیتی روشن در برابر ایجاد ناامنی توسط زندانیان داعشی دارد اما باید در مورد راه حلی طولانی درازمدت هم به صورت جدی اقدام نمود. در همان حال تبدیل شدن آن از یک کمپین نظامی از سال ۲۰۱۹ به نیرویی که اقدامات ضد تهاجمی و ضد تروریسم را با هم ترکیب کرده، پیچیدگی مأموریت آن را بیشتر نموده و نیازمند سرمایه گذاری عمیق منابع است. اما ائتلاف مبارزه با داعش حضور خود را کمتر کرده است و راه را برای نفوذ بیشتر داعش بازتر کرده و این موضوع اخیراً روشن شده است. 

سیلویا کارنز پژوهشگر موسسه مطالعات خاورمیانه در ایتالیا:

حمله به زندان ها استراتژی قدیمی داعش

حمله اخیر داعش به زندان صناعه در استان حسکه سوریه در شمال شرق سوریه نشان دهنده افزایش توانایی آن در بهره بردن از ضعف های امنیتی منطقه و عملیات انجام حملات پیچیده تر است. آنچه در زندان صناعه رخ داد با فاصله، مهم‌ترین حمله این گروه از سال ۲۰۱۹ بوده است. با این حال حملاتی مشابه نیز در سال‌های اخیر رخ داده است. در آوریل ۲۰۱۹ نیز حمله مشابهی به زندانی در المالکیه یا دیرک در استان حسکه صورت گرفت. همین نوامبر پیش نیز نیروهای دموکراتیک سوریه خنثی شدن حمله به زندان صناعه را گزارش کردند. داعش در حملات اخیر خود روی زندان ها و تلاش برای آزاد کردن شبه نظامیان خود تمرکز کرده است. این نوع حملات نه تنها در سوریه بلکه در دیگر مناطق جهان مانند حمله آگوست ۲۰۲۰ به زندان جلال آباد در افغانستان صورت گرفته است.

دارین خلیفه پژوهشگر ارشد سوریه در گروه بین‌المللی بحران:

حمله به زندان حسکه زنگ بیدار باش برای جامعه بین المللی

جامعه بین المللی باید بداند که رها کردن اتباعش، آنهم در شرایط سخت در کمپهای در سوریه و عراق، نه‌تنها نقض تعهدات بین المللی آنها است بلکه فشار بی حدی روی دوش کشورهایی قرار می دهد که امکانات ضعیف برای مقابله با چنین چالش هایی دارند. این مسئله باعث ایجاد تهدیدهای امنیتی چشمگیر و بزرگی در آینده خواهد شد. بسیار حیاتی است که جامعه بین المللی نیاز جدی برای در پیش گرفتن رویکردی برای تعامل با خانواده‌های وابسته به جنگجویان تروریست را درک کند و تمایل سیاسی خود را برای بازگرداندن اتباع کشورهای خارجی به ویژه کودکانی که مسئول اعمال مسئول اعمال والدینشان نیستند نشان دهد. باید برنامه جامع و کاملی، برخلاف برنامه کنونی، در پروژه بازگرداندن این افراد تهیه شود که در آن مسئله محاکمه، بازپروری و بازگرداندن این افراد به جامعه گنجانده شود و تیمی متشکل از فعالان اجتماعی، روانشناسان، پلیس و عوامل امنیتی و سایر کارشناسان در آن حضور داشته باشند.  همچنین اعضای جوامعی که قرار است این افراد در آنها حضور داشته باشند باید حضور یابند. ممکن است برخی از این افراد که بازگردانده می‌شوند خطر تهدید امنیتی داشته باشند اما باید کشورهایی که استرداد اعضای داعشی و خانواده‌های آنها را مدیریت می کنند. به این مسئله نیز رسیدگی کنند نه اینکه آنها را در کمپ هایی که احتمال فرار آنها وجود دارد رها کنند