به گزارش کردپرس، تصرف سریع مناطقی در شمال و شمال‌شرق سوریه که سال‌ها تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) به رهبری کردها بود، حاصل مجموعه‌ای از نشست‌های محرمانه و پرمخاطره در دمشق، پاریس و عراق در اوایل ماه جاری میلادی است؛ نشست‌هایی که بنا به گفته ۹ منبع مطلع، مسیر را برای تغییر بنیادین موازنه قدرت در سوریه هموار کرد.

این منابع که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، به رویترز گفته‌اند ایالات متحده مانعی جدی در برابر عملیات نظامی دولت سوریه ایجاد نکرد؛ عملیاتی که به قیمت از دست رفتن نفوذ یکی از متحدان قدیمی واشنگتن، یعنی کردهای سوریه، انجام شد.

بر اساس این گزارش، این دیدارها دو دستاورد بزرگ برای احمد الشرع، رئیس‌جمهور جدید سوریه، به همراه داشت:

نخست، پیشبرد وعده او برای یکپارچه‌سازی تمام خاک سوریه تحت حاکمیت یک دولت مرکزی؛ و دوم، تبدیل شدن به شریک ترجیحی دولت آمریکا به رهبری دونالد ترامپ در سوریه.

این عملیات عملاً به موجودیت منطقه خودگردانی که کردها امیدوار بودند در شمال‌شرق سوریه حفظ کنند، پایان داد و در عین حال، مرزهای حمایت آمریکا از الشرع را – که سابقه رهبری شاخه محلی القاعده را در کارنامه خود دارد – به آزمون گذاشت. با این حال، الشرع از این آزمون سربلند بیرون آمد.

تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، اعلام کرد واشنگتن اکنون می‌تواند مستقیماً با دولت سوریه همکاری کند و علاقه‌ای به حفظ نقش مستقل نیروهای دموکراتیک سوریه ندارد.

یک منبع آمریکایی مطلع از موضع واشنگتن در قبال سوریه گفت: «به نظر می‌رسد الشرع یک استراتژیست تمام‌عیار است.»

طرح عملیات از هفته‌ها پیش روی میز بود

ایالات متحده از سال ۲۰۱۵، یعنی از زمان شکل‌گیری نیروهای دموکراتیک سوریه با هدف شکست داعش در شمال‌شرق سوریه، از این نیروها حمایت می‌کرد. SDF پس از شکست خلافت داعش، از این مناطق برای ایجاد یک ساختار خودگردان با نهادهای نظامی و مدنی مستقل استفاده کرد.

اما در اواخر سال ۲۰۲۴، نیروهای تحت رهبری احمد الشرع، بشار اسد را سرنگون کردند و دولت جدید سوریه اعلام کرد که قصد دارد تمام خاک کشور، از جمله مناطق تحت کنترل SDF، را تحت حاکمیت خود درآورد.

با وجود ماه‌ها مذاکره در طول سال ۲۰۲۵، مهلت تعیین‌شده در پایان سال برای ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در ساختار دولت دمشق، بدون پیشرفت ملموس به پایان رسید. از همین مقطع بود که زمینه برای گزینه نظامی فراهم شد.

در چهارم ژانویه، نشستی در دمشق میان مقامات سوری و نمایندگان SDF درباره ادغام، به‌طور ناگهانی از سوی یک وزیر سوریه خاتمه داده شد؛ موضوعی که سه مقام کرد آن را تأیید کرده‌اند.

یک روز بعد، هیأتی از دولت سوریه برای گفت‌وگوهای امنیتی با اسرائیل – با میانجی‌گری آمریکا – راهی پاریس شد.

به گفته دو منبع سوری مطلع، مقامات دمشق در این دیدار، اسرائیل را متهم کردند که کردها را به تعویق در روند ادغام تشویق می‌کند و از تل‌آویو خواستند این رویکرد را متوقف کند. هم‌زمان، سوری‌ها پیشنهاد یک عملیات محدود برای بازپس‌گیری بخشی از مناطق تحت کنترل SDF را مطرح کردند و با مخالفتی مواجه نشدند.

وزارتخانه‌های اطلاع‌رسانی و خارجه سوریه به پرسش‌های رویترز درباره این دیدار پاسخی ندادند. وزارت خارجه آمریکا نیز به بیانیه تام باراک ارجاع داد که در آن، SDF به ادغام فراخوانده شده و تأکید شده بود آمریکا علاقه‌ای به حضور نظامی بلندمدت در سوریه ندارد.

در همین حال، دولت سوریه پیامی جداگانه از ترکیه دریافت کرد مبنی بر اینکه واشنگتن در صورت حفاظت از غیرنظامیان کرد، با عملیات علیه SDF مخالفتی نخواهد داشت. ترکیه بارها نیروهای دموکراتیک سوریه را به ارتباط با حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) متهم کرده و علیه آنها در سوریه عملیات نظامی انجام داده است.

هدیه یوسف، مقام سیاسی کرد، گفت: «توافق پاریس، چراغ سبز این جنگ بود.»

کردها: آمریکا به ما خیانت کرد

حدود دو هفته بعد، عملیات نظامی آغاز شد و به گفته منابع آمریکایی و سوری، واشنگتن به‌تدریج به SDF پیام داد که حمایت دیرینه خود را پس می‌گیرد.

در ۱۷ ژانویه، تام باراک در اقلیم کردستان عراق با مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، دیدار کرد و به او گفت که منافع آمریکا اکنون با احمد الشرع همسو است، نه با SDF. سه منبع این روایت را تأیید کرده‌اند، هرچند یک مقام SDF آن را رد کرده است.

بر اساس گفته‌های یک مقام نظامی آمریکا و دو مقام کرد، واشنگتن به SDF اطمینان داده بود در صورتی که عملیات دولت سوریه به غیرنظامیان کرد آسیب بزند یا امنیت زندان‌های محل نگهداری هزاران عضو داعش را به خطر اندازد، مداخله خواهد کرد.

با این حال، زمانی که نیروهای سوری از محدوده اولیه عملیات فراتر رفتند، اقدامات آمریکا به درخواست توقف پیشروی و شلیک منورهای هشداردهنده از سوی جنگنده‌های ائتلاف محدود شد؛ اقداماتی که بسیار کمتر از انتظار کردها بود.

هدیه یوسف در واکنش گفت: «آنچه نیروهای ائتلاف و مقامات آمریکایی انجام می‌دهند قابل قبول نیست. آیا تا این حد فاقد اصول هستید که به این راحتی به متحدان خود خیانت می‌کنید؟»

الشرع تا آستانه زیاده‌روی پیش رفت

به گفته منابع آمریکایی، احمد الشرع در مرحله پایانی عملیات، نزدیک بود بیش از حد پیش برود. نیروهای او به‌سرعت مناطق عرب‌نشین را بازپس گرفتند و تا ۱۹ ژانویه، با وجود اعلام آتش‌بس، در آستانه محاصره آخرین شهرهای کردنشین در شمال‌شرق سوریه قرار گرفتند.

این موضوع خشم واشنگتن را برانگیخت. مقام‌های آمریکایی نگران وقوع خشونت گسترده علیه غیرنظامیان کرد بودند و برخی نمایندگان کنگره حتی بحث بازگرداندن تحریم‌ها علیه سوریه را مطرح کردند.

یک مقام کاخ سفید به رویترز گفت آمریکا تحولات سوریه را «با نگرانی جدی» دنبال می‌کند و از همه طرف‌ها خواست حفاظت از غیرنظامیان و اقلیت‌ها را در اولویت قرار دهند.

در نهایت، درست زمانی که نیروهای سوری به آخرین مواضع کردها نزدیک می‌شدند، احمد الشرع به‌طور ناگهانی آتش‌بس جدیدی اعلام کرد و گفت اگر SDF تا پایان هفته طرحی برای ادغام ارائه دهد، پیشروی متوقف خواهد شد.

سه منبع آمریکایی گفتند این اقدام، رضایت واشنگتن را جلب کرد و الشرع عملاً «از خطر عبور کرد». دقایقی بعد، تام باراک بیانیه خود را منتشر کرد.

او اعلام کرد مأموریت اصلی نیروهای دموکراتیک سوریه در مبارزه با داعش «تا حد زیادی پایان یافته» و بهترین فرصت پیش روی کردها، مشارکت در چارچوب دولت جدید احمد الشرع است