به گزارش کرد پرس، همزمان با تداوم درگیری های نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، برخی گزارش ها و زمزمه ها درباره تلاش احتمالی گروه های مسلح برای سوءاستفاده از شرایط جنگی و ورود به داخل کشور مطرح شده است؛ موضوعی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران سیاسی می تواند پیامدهایی فراتر از یک تهدید امنیتی داشته و حتی بنیان های همبستگی ملی و الزامات دولت – ملت را تحت تأثیر قرار دهد؛ در چنین شرایطی، حفظ انسجام داخلی، تقویت اعتماد میان حاکمیت و جامعه و پرهیز از هرگونه رویکرد خشونت آمیز از جمله مؤلفه هایی است که کارشناسان بر آن تأکید دارند.

خبرنگار کرد پرس در همین ارتباط، در گفت وگویی اختصاصی با حسین الماسی فعال سیاسی باسابقه در کردستان، ابعاد مختلف این مسئله، ریشه های گرایش برخی جریان ها به فعالیت مسلحانه و الزامات تقویت همبستگی ملی در شرایط حساس کنونی را بررسی کرده است که مشروح آن را در ادامه می خوانید.

کرد پرس، در شرایط جنگی کنونی، مطرح شدن موضوع فعالیت گروه های مسلح در داخل کشور چه پیامدهایی می تواند داشته باشد؟

الماسی: هرگونه فعالیت مسلحانه در چنین شرایطی، تهدیدی جدی برای یکپارچگی ملی محسوب می شود. در دوره ای که کشور با یک جنگ خارجی مواجه است، کشاندن منازعه به داخل مرزها می تواند شرایط را پیچیده تر و خطرناک تر کند. طبیعی است که مردم بیش از هر چیز از حضور گروهک های مسلح در داخل کشور هراس دارند و نگران آینده و امنیت جامعه هستند.

البته دستگاه های مسئول با محافظت از مرزها تلاش می کنند از ورود چنین گروه هایی جلوگیری کنند، اما احتمال سوءاستفاده از شرایط جنگی یا حتی خیانت برخی عناصر داخلی موضوعی است که همواره مورد توجه نهادهای امنیتی قرار داشته و دارد.

کرد پرس: شما در تحلیل خود به مفهوم دولت – ملت اشاره کرده اید. این مفهوم چه ارتباطی با شرایط امروز دارد؟

الماسی: شکل گیری مفهوم «دولت – ملت» پس از پیمان وستفالیا در سال ۱۶۴۸ میلادی و تکامل آن در قالب سازمان ملل متحد، یکی از مهم ترین دستاوردهای بشر در حوزه حکمرانی مدرن است. امروز حضور نمایندگان بیش از ۲۰۰ دولت – ملت در مجامع بین المللی نشان می دهد که این ساختار تا چه اندازه اهمیت دارد.

دولت – ملت صرفاً یک مرزبندی جغرافیایی نیست؛ بلکه کلیتی همبسته از مردمی است که بر بستر تاریخ، فرهنگ مشترک و روح ملی واحد در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. حفظ این موجودیت تاریخی نیازمند پایبندی متقابل «حاکمیت» و «ملت» به مجموعه ای از الزامات است و هرگونه عدول از این الزامات می تواند کیان یک سرزمین را با خطرات جدی روبه رو کند.

کرد پرس: یکی از مباحثی که مطرح می کنید، جایگزینی همبستگی ملی به جای همبستگی های دیگر است. منظور شما چیست؟

الماسی: یکی از بنیادی ترین الزامات شکل گیری یک جامعه مدنی پویا، جایگزینی «همبستگی مبتنی بر هم وطنی» به جای «همبستگی مبتنی بر هم کیشی» است. به این معنا که همه افراد جامعه، فارغ از عقیده، آیین یا گرایش های مختلف، باید در جایگاه «شهروند» با حقوق برابر دیده شوند، نه در جایگاه «رعیت».

در چنین چارچوبی، فعالیت احزاب سیاسی و نهادهای مدنی نه تنها یک حق بلکه از ضروریات بقای دولت – ملت به شمار می رود.

کرد پرس: با این حال برخی گروه ها به سمت اقدامات مسلحانه حرکت می کنند. ریشه این تغییر رویکرد را در چه می دانید؟

الماسی: پاسخ این پرسش را غالباً باید در پدیده ای به نام «انسداد سیاسی» جست وجو کرد. زمانی که مسیرهای قانونی برای مشارکت سیاسی و مدنی محدود یا مسدود شود، گرایش به رادیکالیسم در بخشی از جامعه افزایش می یابد.

از این رو، بر حاکمان فرض است که با پایبندی به قواعد دموکراسی و حرکت از دموکراسی حداقلی به سمت دموکراسی حداکثری، زمینه فعالیت مدنی و قانونی را فراهم کنند. در عین حال، گروه های سیاسی نیز باید به فعالیت های صرفاً مدنی پایبند بمانند، زیرا روی آوردن به سلاح پیامدهای بسیار خطرناکی در پی خواهد داشت.

کرد پرس: این پیامدهای خطرناک که به آن اشاره می کنید، شامل چه مواردی است؟

الماسی: نخستین پیامد آن این است که جنگ چریکی راه را برای دخالت بیگانگان باز می کند. قدرت های خارجی که از چنین جریان هایی حمایت می کنند، در پی منافع ملی ما نیستند؛ بلکه اهداف راهبردی خود را دنبال می کنند و حتی در صورت پیروزی نیز صرفاً در جهت منافع خود عمل خواهند کرد.

از سوی دیگر در درگیری های داخلی، اساساً برنده واقعی وجود ندارد؛ زیرا کشته شدگان از هر دو سو، فرزندان یک ملت واحد هستند. در چنین شرایطی منابع مادی کشور از بین می رود، یکپارچگی سرزمینی در معرض خطر قرار می گیرد و قدرت تأثیرگذاری کشور در سطح منطقه و جهان کاهش می یابد. اسلحه و موشک هرگز راه حل مسائل سیاسی نبوده اند و نتیجه آن ها چیزی جز برادرکشی و فراهم شدن زمینه تجزیه کشور نخواهد بود.

کرد پرس: در نهایت چه راهکاری برای عبور از چنین تهدیدهایی پیشنهاد می کنید؟

الماسی: صیانت از ایران کهن با قدمتی به بلندای تاریخ بشر، نیازمند هوشیاری و میهن دوستی مضاعف است. حاکمیت باید با پرهیز از فرصت سوزی، مسیر گفت وگو، مصالحه و فعالیت جامعه مدنی را تقویت کرده و هر عاملی را که به انسداد سیاسی منجر می شود، از میان بردارد.

در مقابل، نیروهای سیاسی نیز باید با تقویت حس وطن دوستی اجازه ندهند به ابزار دست بیگانگان تبدیل شوند. همه باید بپذیریم که راه سعادت جامعه از مسیر صندوق های رأی، گفت وگو و التزام به حقوق شهروندی می گذرد.