به گزارش کردپرس، تحولات ژئوپلیتیکی اخیر در منطقه، بار دیگر موقعیت راهبردی سوریه را در معادلات انرژی برجسته کرده است. بر اساس گزارشی که نشریه المجله در لندن منتشر کرده، همزمان با اختلال در مسیرهای دریایی انتقال نفت و گاز، واشنگتن در حال بررسی سناریویی است که بر اساس آن سوریه به گذرگاه زمینی جدیدی برای انتقال انرژی میان خلیج فارس، عراق، ترکیه و اروپا تبدیل شود.
این گزارش می‌گوید بسته شدن گذرگاه‌های مهم دریایی و افزایش ناامنی در مسیرهای سنتی صادرات انرژی، کشورهای مصرف‌کننده و بازیگران غربی را به جست‌وجوی مسیرهای جایگزین واداشته است. در این چارچوب، سوریه به دلیل دسترسی به مدیترانه و قرار گرفتن در چهارراه اتصال عراق، خلیج فارس، ترکیه و اروپا، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است.
پس از تغییرات سیاسی در دمشق و آغاز روند بازسازی ساختار اقتصادی، دولت سوریه تلاش برای احیای بخش نفت و گاز را سرعت بخشیده است. بازگشت دسترسی بانکی، اصلاحات قانونی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و احیای شرکت ملی نفت سوریه از جمله اقداماتی است که برای جلب شرکت‌های بین‌المللی انجام شده است.
همچنین بخش عمده‌ای از میادین نفتی شمال و شمال‌شرق سوریه که در سال‌های گذشته خارج از کنترل دولت مرکزی بود، دوباره تحت مدیریت دمشق قرار گرفته است. این میادین شامل مهم‌ترین منابع نفت و گاز کشور هستند و بازپس‌گیری آنها می‌تواند درآمدهای دولت سوریه را به شکل محسوسی افزایش دهد.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، سوریه دارای میلیاردها بشکه ذخایر نفتی قابل برداشت و منابع قابل توجه گاز طبیعی است، اما سال‌ها جنگ و تخریب زیرساخت‌ها موجب سقوط شدید تولید، فرسودگی خطوط لوله، کاهش ظرفیت پالایش و آسیب گسترده به شبکه برق شده است.
در طرح مورد بحث، بازسازی صنعت انرژی سوریه در سه مرحله پیش‌بینی شده است. مرحله نخست شامل تعمیر چاه‌ها و زیرساخت‌های ضروری برای افزایش سریع تولید است. در مرحله دوم، نوسازی خطوط لوله، ارتقای پالایشگاه‌ها و ساخت پالایشگاه جدید دنبال می‌شود. مرحله سوم نیز توسعه کامل میادین، اکتشافات فراساحلی و ایجاد خطوط صادرات گاز به سمت ترکیه و اروپا را در بر می‌گیرد.
چهار پروژه کلیدی در این چارچوب مطرح شده است:
نخست، احیای خط لوله کرکوک-بانیاس برای انتقال نفت عراق به مدیترانه از مسیر سوریه. این پروژه می‌تواند برای دمشق درآمد ترانزیتی قابل توجهی ایجاد کند.
دوم، احیای ایده خط لوله گاز قطر به ترکیه از طریق اردن و سوریه که در نهایت به بازار اروپا متصل شود؛ پروژه‌ای که سال‌ها پیش به دلایل سیاسی متوقف شده بود.
سوم، توسعه خط انتقال گاز از ترکیه به شمال سوریه که هم‌اکنون بخشی از نیاز برق مناطق شمالی را تأمین می‌کند.
چهارم، فعال‌سازی مجدد بخش سوری خط لوله گاز عربی که مصر، اردن، سوریه و ترکیه را به هم متصل می‌کند.
با وجود این، کارشناسان موانع مهمی را پیش‌روی این طرح‌ها می‌بینند. ناامنی داخلی، تهدید گروه‌های مسلح، شکنندگی ساختار حکمرانی، رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، ضعف نظام مالی و بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران از جمله چالش‌های اصلی است.
در کنار این مسائل، بازار جهانی انرژی نیز در حال تغییر است. رشد صادرات گاز طبیعی مایع (LNG)، انعطاف‌پذیری بیشتر تجارت دریایی و حرکت تدریجی جهان به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر، جذابیت اقتصادی خطوط لوله بلندمدت را کاهش داده است.
با این حال، طرفداران این سناریو معتقدند در شرایط بحران و ناامنی دریایی، مسیرهای زمینی می‌توانند اهمیت راهبردی پیدا کنند؛ حتی اگر از نظر تجاری در شرایط عادی چندان مقرون‌به‌صرفه نباشند.
به این ترتیب، سوریه که سال‌ها صحنه جنگ و بحران بود، اکنون بار دیگر در مرکز رقابت‌های ژئوپلیتیکی انرژی قرار گرفته است؛ رقابتی که موفقیت آن بیش از هر چیز به ثبات سیاسی و امنیتی این کشور وابسته خواهد بود.