به گزارش کردپرس به نقل از مجله اویل پرایس، در پی اختلال گسترده در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، صادرات نفت عراق با افتی شدید مواجه شده و بغداد ناچار شده برای حفظ جریان فروش نفت، به مسیرهای زمینی از طریق سوریه متوسل شود؛ راهکاری پرهزینه و موقت که کارشناسان آن را جایگزینی پایدار برای صادرات دریایی نمی‌دانند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد صادرات نفت عراق در هفته‌های اخیر تا ۸۰ درصد کاهش یافته و تولید این کشور به حدود ۱.۲ تا ۱.۳ میلیون بشکه در روز رسیده است. این وضعیت برای اقتصادی که حدود ۹۵ درصد درآمد بودجه فدرال آن به نفت وابسته است، بحرانی جدی به شمار می‌رود.

برخلاف ایران که برای صادرات نفت خود از ناوگان گسترده‌تری استفاده می‌کند، عراق فاقد ناوگان ملی کافی است و برای حمل نفت به شرکت‌های ثالث وابسته مانده است. همچنین افزایش شدید هزینه بیمه جنگی برای عبور از خلیج فارس، صادرات از مسیر دریایی را برای بغداد تا حد زیادی غیراقتصادی کرده است.

در همین شرایط، بازگشایی گذرگاه مرزی «ربیعه–یعربیه» میان عراق و سوریه، روزنه‌ای تازه برای صادرات نفت عراق ایجاد کرده است. این گذرگاه پس از ۱۳ سال تعطیلی، اکنون بار دیگر فعال شده و امکان انتقال سوخت و فرآورده‌های نفتی از طریق کامیون به بنادر مدیترانه را فراهم می‌کند.

این مرز نخستین‌بار در سال ۲۰۱۱ و هم‌زمان با آغاز جنگ داخلی سوریه بسته شد و در سال ۲۰۱۴ نیز به تصرف داعش درآمد، اما بعدها توسط نیروهای کرد عراقی بازپس گرفته شد.

با بازگشایی این مسیر، اکنون هر سه گذرگاه اصلی میان عراق و سوریه فعال شده‌اند. گذرگاه‌های «القائم–البوکمال» و «الولید–التنف» نیز پیش‌تر بازگشایی شده بودند. مسیر الولید–التنف از ماه مارس انتقال نفت خام عراق به پالایشگاه بانیاس سوریه را آغاز کرده و گذرگاه القائم–البوکمال نیز از ژوئن ۲۰۲۵ برای تردد مسافر و کامیون فعال شده است.

با این حال، کارشناسان معتقدند حمل زمینی نفت از طریق سوریه صرفاً راهکاری اضطراری است. طبق برآوردها، روزانه حدود ۷۰۰ کامیون نفتکش با ظرفیت تقریبی ۳۰ تن در این مسیر تردد می‌کنند؛ رقمی که از ظرفیت بهینه زیرساخت‌ها فراتر رفته و موجب ازدحام و تأخیر در مرزها شده است.

هزینه بالاتر حمل‌ونقل جاده‌ای، محدودیت‌های لجستیکی، کمبود ظرفیت ذخیره‌سازی در مقصد و روند طولانی اخذ مجوزها، از جمله موانع جدی این مسیر عنوان می‌شود. به گفته مسئولان حوزه انرژی، حفظ جریان روزانه ۶۰۰ تا ۷۰۰ کامیون نیز در بلندمدت دشوار خواهد بود.

افزون بر این، نگرانی‌های امنیتی همچنان پابرجاست. مناطق نینوا در عراق و حومه حسکه در سوریه سابقه درگیری‌های نظامی، حضور داعش، حملات پهپادی و گلوله‌باران را داشته‌اند؛ مسائلی که پایداری عملیات انتقال نفت را تهدید می‌کند.

در همین حال، تنش‌ها میان آمریکا و ایران درباره تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. ایران اخیراً اعلام کرده بود این آبراه «به‌طور کامل باز» شده است، اما یک روز بعد موضع خود را تغییر داد و اعلام کرد عبور کشتی‌ها باید تحت نظارت تهران و از مسیرهای تعیین‌شده انجام شود.

نوسان مداوم مواضع تهران و واشنگتن، بازار جهانی نفت را نیز تحت تأثیر قرار داده و قیمت نفت برنت بار دیگر به نزدیکی ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است.

در مجموع، تحلیلگران معتقدند برای کشورهایی مانند عراق، کویت و قطر که بیشترین آسیب را از محدودیت‌های هرمز دیده‌اند، بازگشایی کامل این تنگه همچنان تنها راه‌حل واقعی و پایدار به شمار می‌رود.