کردپرس

تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه طی سال‌های اخیر، ناظران بین‌المللی را با ابعاد جدیدی از جنگ‌های نوین و استراتژیک روبرو کرده است. در این میان، هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های دانشگاهی، آزمایشگاه‌های مرز دانش و ترور هدفمند نخبگان علمی ایران از سوی اسرائیل، نشان‌دهنده یک چرخش راهبردی از «جنگ سخت نظامی» به سمت «تخریب ساختاری قدرت نرم و بومی» است.

گزارش‌های اخیر اندیشکده‌های امنیتی اسرائیل، به‌ویژه مؤسسه مطالعات امنیت ملی این رژیم (INSS)، پرده از یک هراس عمیق‌تر برمی‌دارد؛ هراس از پیوند علمی میان دانشگاه‌های تراز اول ایران و مراکز تحقیقاتی چین در حوزه‌های پیشرفته دفاعی، هوش مصنوعی و علوم مختلف. واشنگتن و تل‌آویو امروزه به این واقعیت پی برده‌اند که فرمول‌های بازدارندگی ایران، نه در انبارهای تسلیحاتی، بلکه در مغز نخبگان و قلب آزمایشگاه‌های بومی کشور فرموله می‌شوند.

«دلشاد مجید» نویسنده و تحلیل‌گر تحولات منطقه، در یادداشتی آماری در صفحه فیس‌بوک خود، به کالبدشکافی این نبرد علمی-امنیتی پرداخته و گستره جغرافیایی و استراتژیک حملات اخیر به دانشگاه‌های ایران را ترسیم کرده است؛ یادداشتی که در ادامه از نظر می‌گذرد:

• ایران دارای بیش از ۲۵۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی است.

• اسرائیل (۳۰) دانشگاه، مؤسسه و آزمایشگاه ایرانی را بمباران کرده است.

• اسرائیل ۱۵ استاد تراز اول با تخصص‌های بالای جهانی را ترور کرده است (۱۰ استاد در جنگ ۱۲ روزه و ۵ استاد در جنگ رمضان)؛ همچنین ۶۰ دانشجوی دانشگاه‌های علمی-تخصصی را به شهادت رسانده است.

• اسرائیل برای از بین بردن روابط علمی میان دانشگاه‌های ایران و چین فشار می‌آورد!

هراس اسرائیل از روابط و هماهنگی‌های پژوهشی-علمی میان چین و ایران

مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) در یک پژوهش، به بررسی روابط علمی میان دانشگاه‌های چین و ایران پرداخته است که در حال حاضر (۲۰,۸۷۵) پژوهش مشترک انجام داده‌اند. از این تعداد، (۶۵۳) پژوهش در سطح تحقیقات اولیه برای توسعه صنایع دفاعی-نظامی است. همچنین در این میان، (۱۵) پژوهش مشخص را شناسایی کرده‌اند که در حوزه‌های مهندسی هسته‌ای، توسعه موتور موشک‌های بالستیک، پهپادها، فناوری زیردریایی‌ها و قایق‌های تندروی انتحاری کاربرد دارد.

از همین رو، اسرائیل با قصد اعمال تحریم علیه دانشگاه‌های چینی، تلاش می‌کند تا این هماهنگی‌ها میان دانشگاه‌های چین و ایران متوقف شود. افزون بر این، اسرائیل تلاش گسترده‌ای به کار بسته تا از طریق ترور دانشمندان و بمباران دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی ایران، آن برنامه علمی را که دانشگاه‌های علمی و صنعتی ایران برای تقویت سیستم دفاعی کشور در پیش گرفته‌اند، منحل و نابود ساخته یا دست‌کم به تأخیر بیندازد.

دانشگاه‌هایی که بمباران شده‌اند

گستره جغرافیایی حملات اسرائیل:

تاکنون حملات علیه ۳۰ دانشگاه و مؤسسه تحقیقاتی صورت گرفته است؛ مرزهای جغرافیایی این حملات از تهران آغاز شده و تا اصفهان، بوشهر، ارومیه، ایلام، ملایر، اهواز/دزفول (جندی‌شاپور) و مراکز علوم دریایی در چابهار و خرمشهر را در بر گرفته است.

مراکز اصلی آسیب‌دیده:

دانشگاه‌های شریف، شهید بهشتی، علم و صنعت، امام حسین (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی، انستیتو پاستور، پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری و شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان.

• هدف‌گیری صنایع هوافضا و هسته‌ای: در هفته دوم جنگ، مرکز تحقیقات فضایی ایران در تهران با هدف فلج کردن پروژه‌های توسعه موشک‌های بالستیک و اجرام فضایی مورد حمله قرار گرفت. همچنین در تاریخ ۲۸ مارس، آزمایشگاه پلاسما و لیزر در دانشگاه شهید بهشتی (که با برنامه هسته‌ای مرتبط است) و مرکز آموزشی دانشگاه علم و صنعت بمباران شدند؛ این اقدام تلاشی برای ایجاد نقصان و پدید آوردن بن‌بست در دانش و قدرت دفاع فیزیکی پیشرفته ایران است.

• هدف‌گیری دانشگاه صنعتی شریف: هدف قرار دادن دانشگاه صنعتی شریف (به‌ویژه دانشکده‌های مهندسی، مرکز نانوفناوری، هوش مصنوعی، علوم محیط زیست و سیستم‌های پیچیده فنی و کامپیوتری)، استراتژیی برای جلوگیری از جهش ایران به مرحله نوین صنعتی است؛ به خصوص با توجه به حجم تخریب فیزیکی تجهیزات آزمایشگاهی و زیرساخت‌های پژوهشی که در سایه سخت‌ترین تحریم‌های بین‌المللی و با هزینه‌های کلان بومی بنیان نهاده شده بودند.

• حمله به انستیتو پاستور: حمله ۲ آوریل امسال به انستیتو پاستور تهران (به گفته رسمی دکتر احسان مصطفوی و دکتر شاهین آخوندزاده)، حمله‌ای به قلب تحقیقات پزشکی و زیست‌شناسی کشور بود.

• حمله به دانشگاه امام حسین (ع): در تاریخ ۷ مارس، دانشگاه امام حسین (ع) هدف حمله قرار گرفت و ساختمان‌های آموزشی و استراتژیک آن به شدت بمباران شد؛ این اقدام با هدف ضربه زدن به روند تربیت نیروی علمی-نظامی نیروهای مسلح انجام گرفت.

• بمباران خوابگاه‌ها: بمباران خوابگاه‌های دانشجویی دانشگاه خلیج فارس در بوشهر با هدف ایجاد شوک روانی در میان دانشجویان و متوقف کردن فرآیند تحصیل صورت گرفت.

دانشگاه‌های ایران؛ بخش حیاتی از استراتژی بقا

از این رویکرد درمی‌یابیم که دانشگاه‌های ایران، پایگاه اصلی در استراتژی بقای جمهوری اسلامی و حفظ امنیت ملی ایران هستند؛ چرا که به منبعی حیاتی برای صنایع نظامی، پزشکی، فناوری و راه‌اندازی صدها کارخانه صنعتی تبدیل شده‌اند. بنابراین تعجب‌آور نیست وقتی به ایران سفر می‌کنید، بر روی همه کالاها عبارت «ساخت ایران» نوشته شده است.

دقیقاً به همین دلیل است که واشنگتن و تل‌آویو به این قناعت رسیده‌اند که سرچشمه اصلی قدرت و حفظ موازنه استراتژیک از سوی ایران، «دانش بومی» است؛ زیرا فرمول‌های علمی در ذهن نخبگان و در عمق آزمایشگاه‌های مدرن نهفته است.

همین امر موجب شده تا حملات هوایی از بمباران پایگاه‌های نظامی به «ترور فیزیکی دانشمندان» و «تخریب و فروپاشی ساختاری دانشگاه‌ها» تغییر یابد، تا از این طریق بتوانند مفاصل قدرت نرم (Soft power) ایران را در معادله قدرت منطقه‌ای قطع کنند.

اما پرسش اینجاست: آیا با کشتن دانشمندان و ویران کردن دانشگاه‌ها، عقلانیت علمی ایران که سالانه هزاران متخصص، دانشمند و کادر جدید پرورش می‌دهد، نابود خواهد شد؟ و آیا اساساً می‌توانند دست چینی‌ها را از دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران کوتاه کنند؟

نویسنده: دلشاد مجید (Dilshad Majeed)

تصویر: لیست دانشگاه‌های علمی ایران که بمباران شده‌اند.

فیلم کوتاه درباره شش دانشگاه ایرانی در رتبه‌بندی شانگهای ۲۰۲۵.