کردپرس
در یک گفتوگوی اختصاصی با شبکه خبری «رووداو» در واشنگتن، هوشیار زیباری، عضو دفتر اجرایی دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان و وزیر پیشین امور خارجه عراق، بر نتایج دیدارها و نشستهای خود با مقامات ارشد دولت دونالد ترامپ در کاخ سفید، شورای امنیت ملی، وزارتخانههای خارجه و خزانهداری، کنگره و مراکز پژوهشی آمریکا تمرکز کرد.
زیباری در این گفتگو، سطح و مرحله روابط میان آمریکا و اقلیم کردستان را در شرایط حساس و پیچیده خاورمیانه بررسی کرد. وی همچنین به وضعیت سیاسی داخلی عراق، مسئله تشکیل کابینه جدید دولت عراق به رهبری علی زیدی و چالشهای پیشروی توافق میان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی برای تشکیل دولت اقلیم کردستان پس از گذشت ۱۸ ماه از انتخابات پرداخت.
متن گفتوگو
رووداو: سلام و وقتبخیر. خاورمیانه و منطقه از شرایطی حساس عبور میکنند؛ شرایطی پیچیده با پرسشهای بسیاری که نیاز به پاسخ دارند. طبیعتاً این وضعیت بر عراق، کردستان عراق، کردستان ایران و سایر بخشهای کردستان تأثیرگذار است. من دیار کورده هستم از استودیوی رووداو در واشنگتن. برای دریافت بخشی از پاسخ این پرسشها، میزبان آقای هوشیار زیباری، عضو دفتر اجرایی دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان و وزیر پیشین امور خارجه عراق هستم. خوش آمدید کاک هوشیار.
هوشیار زیباری: سلام و درود کاک دیار، از دیدن شما در واشنگتن بسیار خوشحالم.
رووداو: بسیار سپاسگزارم. میخواهم با این موضوع شروع کنم که مدتی است در واشنگتن حضور دارید و دیدارهای بسیاری با مقامات فعلی، سابق و مراکز پژوهشی داشتهاید. به اعتقاد شما، روابط میان آمریکا و کردستان عراق، یا دقیقتر بگویم حکومت اقلیم کردستان، چگونه است و در چه مرحلهای قرار دارد؟
هوشیار زیباری: بسیار ممنونم. بله، درست است، تقریباً دو هفته است که در واشنگتن هستیم. دیدارهای متعددی با مقامات این دولت (دولت ترامپ) داشتهایم. مقامات وزارت خارجه، کاخ سفید، شورای امنیت ملی، وزارت خزانهداری، کنگره و نزدیک به هفت یا هشت مرکز پژوهشی مهم را دیدهایم، علاوه بر دوستان قدیمی و جدیدمان در آمریکا. تمام هدف این بود که وضعیت کردستان را مستقیماً برای آنها روشن کنیم، نه از طریق رسانهها و پیامهای دیگر. تاکنون، حقیقتاً آنچه احساس کردهایم این است که این دولت، تعهدات خود را نسبت به اقلیم کردستان و روابطش با آن تبیین میکند. آنها مایلند اقلیم کردستان، اقلیمی قوی در چارچوب یک عراق قوی باشد. آنها قدرتمند شدن اقلیم کردستان را به عنوان منافع خود شناسایی میکنند. البته منطقه، همانطور که اشاره کردید، در وضعیتی غیرعادی به سر میبرد؛ به دلیل این جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران که تا این لحظه مشخص نیست به کجا ختم میشود. از دیدگاه ما، دیر یا زود مشخص خواهد شد که آیا جنگ تکرار میشود یا شاهد صلح موقت خواهیم بود.
رووداو: به موضوع جنگ ایران و آمریکا خواهم پرداخت، اما فعلاً بحث را روی کردستان عراق نگه داریم. آمریکا دوست کُردهاست، اما نگرانیهای بسیاری هم دارد، بهویژه در این اواخر. آمریکا مدت زیادی منتظر ماند که اقلیم کردستان نیروهای پیشمرگه را متحد کند، منتظر فعال شدن پارلمان ماند، و منتظر بود که حکومتی کارآمد و متحد داشته باشد. اگر به من بگویید، در این نشستها آیا نگرانیهایی به شما منتقل شده است؟ آن نگرانیها چیست؟
هوشیار زیباری: بله، بهعنوان دوست، قطعاً نگرانیها را ابراز میکنند و انتقاد هم دارند. شاید ما هم به همین شکل باشیم. آنها حقیقتاً از تشکیل نشدن دولت اقلیم کردستان پس از ۱۸ ماه از انتخابات نگرانند. به طور طبیعی برای آنها مهم نیست چه کسی مقصر است یا چه کسی مانع میشود؛ آنها اینگونه فکر میکنند. هرچند ما واقعیتها را برایشان روشن کردیم که ما به عنوان حزب دموکرات تمام تلاش خود را کردهایم و انعطاف نشان دادیم تا دولت تشکیل شود و نهادهای اقلیم مشروعیت خود را بازیابند و فعال شوند، اما تاکنون موفق نشدهایم. این واقعیت است، اما ناامید هم نیستیم. اکنون هم پارتی و هم یکیتی در یک دولت پیشبرد امور در برخی زمینههای مشترک با هم کار میکنند، اما نتوانستهایم آن را کامل کنیم. درباره نیروی پیشمرگه و اصلاحات آن، درست است که پیشرفتهایی حاصل شده، اما به سطحی که تبدیل به یک ارتش واحد شود، نرسیده است. ما اینجا در کنگره کمپین بزرگی به راه انداختیم تا حقوق مالی که قبلاً آمریکا به پیشمرگه میداد و این بار به صورت عمومی مطرح نشده بود، دوباره برقرار شود و واقعاً کار زیادی کردیم که این کمکها ادامه یابد.
رووداو: درباره پیشمرگه یادداشت تفاهمی بین حکومت اقلیم و وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) وجود دارد. مهلت این یادداشت تفاهم در ماه نهم (سپتامبر) به پایان میرسد. طبق اطلاعات من، تاکنون آمریکا راضی نشده آن را تمدید کند. آیا این عدم رضایت به عنوان فشاری است که میخواهند اقلیم کردستان پیشمرگه را متحد کند؟ بە اعتقاد شما چرا آمریکا کمکهای پیشمرگه را در لایحه بودجه سال آینده مشخص نکرده، اما کمک به عراق را مشخص کرده است؟
هوشیار زیباری: ما پیگیریهای زیادی کردیم و ارتباطات بسیاری درباره این مشکل داشتیم. امیدواریم بتوانیم دوباره آن حقوق پیشمرگه را در بودجه بگنجانیم. بخش دیگر پرسش شما درباره یادداشت تفاهم درست است، مهلت آن رو به پایان است. آنچه ما از مقامات آمریکایی شنیدهایم این است که آنها احترام بسیاری برای نیروی پیشمرگه به عنوان یک متحد قائلند که در میدان خود را ثابت کرده و متحدی بینظیر است. حتی یکی دو روز پیش در کنگره، معاون وزیر دفاع آمریکا سخنان خوبی درباره پیشمرگه گفت. این بخشی از لابیگری و کار تیمی ما در واشنگتن بود که این پرسشها را از آنها مطرح کردیم. امید وجود دارد؛ میدانیم کل منطقه به سمت شرایطی نامعلوم پیش میرود و همهچیز به هم پیوسته است. فراموش نکنید حضور نیروهای آمریکایی که قرار است در پایان ماه نهم عملیات «عزم راسخ» برای نابودی داعش به پایان برسد، مهم است. این نقطه اصلی گفتگوهای ما بود که حضور و تداوم آنها در این زمان بسیار مهم است، چرا که دیگر هیچ جایی جز کردستان برای استقرار نیروهای آمریکا نمانده است. خواسته ایران نیز این است که نیروها و پایگاههای آمریکا در کل منطقه، در غرب آسیا باقی نمانند. این یکی از نکاتی است که فکر میکنم روی آن متمرکز شده و کار کردهایم.
رووداو: کاک هوشیار، درباره آمریکا و منطقه؛ روابط آمریکا و دولت جدید عراق. دونالد ترامپ ابتدا از اینکه چه کسی نامزد شود بسیار ناراضی بود، اما بعداً گفت این شخص را من انتخاب کردهام و فردی قوی است و قصد دارد او را به کاخ سفید دعوت کند. آیا آمریکا تا این حد از دولت عراق راضی است که ترامپ اینگونه درباره نخستوزیر جدید عراق صحبت میکند؟
هوشیار زیباری: نخستوزیر جدید عراق، علی زیدی، نزد ما در کردستان آمد، نزد جناب رئیس بارزانی آمد و مذاکرات باز، مثبت و دوستانهای با او انجام شد. او همهچیزهای خوب گفت. درخواست کرد جناب رئیس، حکم میان بغداد و اربیل شود. مشکلات اقلیم کردستان حقوق و استحقاقات مالی آن است که او آن را با سیاست در هم نمیآمیزد. مشکلات فنی را حل خواهد کرد. او مایل است روابط عادی شود.
رووداو: شما علی زیدی را از نزدیک میشناسید؟
هوشیار زیباری: من در آن نشست بودم، یک بار او را دیدهام اما نه از نزدیک. او تاجر است و از بیرون سیستم سیاسی آمده است.
رووداو: آیا این برای کُردها خوب است که کسی غیرسیاسی باشد؟
هوشیار زیباری: اینجا تجربه رئیس ترامپ را هم دارید، همان تجربه است.
رووداو: اما رئیس ترامپ قدرت دارد.
هوشیار زیباری: میدانم.
رووداو: آیا علی زیدی آن قدرت را دارد؟
هوشیار زیباری: منظورم به عنوان یک پدیده است؛ او هم تاجر است و از خارج از سیستم سیاسی رایج آمده است. از آن جهت میگویم، وگرنه قدرت او را میشناسیم.
رووداو: به او خوشبین هستید؟
هوشیار زیباری: اجازه بده تا حرفم را تمام کنم، عجله نکن. حرفهای خوبی میزند کاک دیار، جهتگیریاش خوب است، حسننیت دارد، اما ما افراد دیگری را هم دیدهایم که قول دادهاند و نیتشان خوب بوده، اما پایبند نبودهاند. ما نسبت به او حسننیت داریم و حمایتش هم کردهایم. اقلیم کردستان و جناب نخستوزیر (اقلیم) در بغداد هستند تا این روابط ادامه یابد. اینجا آمریکا حمایت میکند. همانطور که ترامپ گفت: «ما حمایت میکنیم». پریروز با او صحبت کرده و دعوتش کرده است به اینجا بیاید. اما آمریکا درباره چند مشکل در عراق نگران است، بهویژه مشکل شبهنظامیان مسلح؛ چه آنهایی که وابسته به حشد شعبی هستند و چه مستقلها. اینها تهدیدی نه تنها برای آمریکا، بلکه برای کل منطقه، علیه کشورهای خلیج [فارس] و اردن، با موشک و پهپاد شدهاند. حتی آن شخصی که در ترکیه دستگیر شد، برای آمریکا مانند زنگ خطر بود که افرادی در خاک آنها مشغول فعالیتهای تروریستی هستند. از این موارد بسیار نگرانند. فکر میکنم حمایتی که آمریکا از دولت عراق میکند، میتواند بسیار کمککننده باشد، بهویژه از جنبه اقتصادی و مالی، اما این حمایت مطلق نخواهد بود.
رووداو: یعنی مشروط و محدود است؟
هوشیار زیباری: به ظاهر باید باشد، اما به او فرصت میدهند. قطعاً ما نیز در این دیدارها کل وضعیت عراق و دولت جدید را برای دوستان آمریکایی و مقامات روشن کردیم. گفتیم ما هم حمایت میکنیم تا موفق شود و خلاء قانونی در عراق ایجاد نشود. وضعیت عراق ضعیف است و موضع مشخصی ندارد و حقیقتاً کسی حساب بزرگی روی آن باز نمیکند.
رووداو: نخستوزیر اقلیم کردستان در بغداد دیدارهایی داشته است. مدتی پیش هم رئیس اقلیم در بغداد بود. حزب دموکرات در بغداد حضور ندارد؛ دلیل این امر چیست؟
هوشیار زیباری: در دوره گذشته، رهبری پارتی، رئیس بارزانی و دفتر سیاسی احساس کردند رویدادهای امسال در بغداد نشانههای مثبتی برای پارتی نداشت. به همین دلیل بازنگری داخلی صورت گرفت و به نتایجی رسیدیم. بله، پارتی باید حضور بیشتری در بغداد داشته باشد.
رووداو: یعنی میگویید حضور نداشتند؟
هوشیار زیباری: بله، بله.. این نظر مردم ما بود. کسانی که در بغداد کار کردهاند، چه در حال و چه در گذشته، این نقص را شناسایی کردند. حتی اینجا در آمریکا هم...
رووداو: در واشنگتن هم نیستید؟
هوشیار زیباری: نه نه، تو خیلی عجله میکنی.. اینجا هم از ما گله داشتند که حضورمان در بغداد در آن سطح و با آن قدرت نیست. این موضوعی ضروری است و حل خواهد شد. همانطور که اشاره کردی، مدتی پیش کاک نیچروان آنجا بود و امروز جناب کاک مسرور رفته است تا مذاکراتی با علی زیدی و مقامات جدید عراق انجام دهد. پس از عید هم قرار است کابینه خود را تکمیل کند و مشغول کار شود.
رووداو: با وزیر پارتی هم؟
هوشیار زیباری: انشاءالله.. بله.
رووداو: پس چرا وزیر پارتی انتخاب نشد؟ یا شما از چه کسی گله دارید؟
هوشیار زیباری: ائتلافی علیه پارتی وجود داشت، نه تنها علیه پارتی، بلکه علیه مالکی و علیه مثنی سامرایی هم بود. قرار بود کل کابینه علی زیدی یعنی هر ۱۹ وزیر رای اعتماد بگیرند، اما آن ائتلاف واقعاً در حق نمایندگان سایر جریانها بیمعرفتی کرد.
رووداو: بسیار خوب. مشکل اربیل و بغداد، قبلاً مسئله ماده ۱۴۰ و مجموعهای از موضوعات بسیار بزرگتر بود، اما اکنون به مسئله حقوق رسیده است. چه زمانی این پایان مییابد؟ سیاست روشن اقلیم کردستان چیست؟
هوشیار زیباری: نه، مشکلات اقلیم کردستان سر جای خود باقی است. ما در چارچوب آن بازنگری، تمام مشکلات اقلیم و بغداد را یک به یک شناسایی کرده و به آنها ارائه دادهایم. تمام مشکلات پیشمرگه، ماده ۱۴۰، قانون نفت و گاز، قانون انتخابات، دادگاه فدرال، اصلاحات قضایی؛ همه مشکلات شناسایی شدهاند. اما حقیقت این است که دلیل اصلی اینکه کُرد وضعیت گذشته را ندارد و قوی نیست، تفرقهافکنی و عدم اتحاد کُرد است. اگر بتوانیم آن را حل کنیم، فکر میکنم بقیه مشکلات همگی حل خواهند شد.
رووداو: حالا که درباره این مشکلات صحبت میکنیم، به کردستان برگردیم. آیا با اتحادیه میهنی (یکیتی) هنوز فرصتی باقی مانده است؟ چرا کُردها با یکدیگر گفتگو نمیکنند؟
هوشیار زیباری: یک سال و پنج شش ماه گفتگو کردهایم. چطور گفتگو نکردهایم؟
رووداو: پس چرا الان با هم حرف نمیزنند و نمینشینند؟
هوشیار زیباری: نمیدانم، پس از رویدادهایی که در بغداد رخ داد، اما ما یک سال و چند ماه گفتگوهایی با برادران یکیتی داشتیم تا به راهحلی برای مشکلات برسیم. در این اواخر شاید نشست و اینگونه چیزها نبوده، اما ارتباط وجود داشته است.
رووداو: ابتکار عملی از سوی اتحاد اسلامی وجود دارد، با رئیس اتحادیه میهنی دیدار کردند، بعد آمدند با معاونان رئیس حزب دمکرات نشستند. این ابتکار عمل را چگونه میبینید؟ اتحاد اسلامی کردستان میخواهد چه کار کند؟
هوشیار زیباری: هر ابتکار عملی باشد خوب است، از هر طرفی که باشد، ما استقبال کردیم. پس از انتخابات اقلیم کردستان، نتایج اعلام و تایید شد، ما در آن زمان هم تلاش کردیم با تمام نیروها گفتگو کنیم؛ حقیقتاً هیچ نیرویی را نادیده نگرفتیم. با اتحاد اسلامی کردستان، با جنبش نسل نو، با هر کسی که یک کرسی یا چند کرسی داشت، بدون تفاوت با همه دیدار کردیم تا بیاییم دولت خود را تشکیل دهیم و نهادهایمان را فعال کنیم و کار را شروع کنیم. آن زمان نیامدند. آنها واقعاً میتوانستند بین پارتی و یکیتی نقشی تعیینکننده ایفا کنند؛ طرف حق باشند، طرف اکثریت باشند، طرف هر دو باشند.
رووداو: طرف حق بودن فقط به معنای طرف اکثریت بودن است؟
هوشیار زیباری: نه، طرف دیگری هم میتواند باشد، اما دموکراسی برای چیست؟ انتخابات برای چیست؟ یک نفر میبرد و دیگری شاید ببرد، اما نه با رتبه اول.
رووداو: با اتحادیه میهنی کردستان فرصت باقی مانده است؟
هوشیار زیباری: باقی است و همیشه باقی خواهد ماند، اما واقعاً چیزی نمانده که در طول این یک سال و چند ماه مذاکرات با یکیتی دربارهاش صحبت نکرده باشیم، اما قطعاً فرصت باقی است.
رووداو: پس چرا ائتلاف اتحادیه میهنی و نسل نو را قبول نمیکنید؟
هوشیار زیباری: آنها آزادند، ائتلاف تشکیل شود مشکلی نیست.
رووداو: آنها میگویند ما یک ائتلاف برای تشکیل دولت داریم، یا باید به صورت جداگانه با ما معامله کنید.
هوشیار زیباری: ما قبلاً گفتیم هر کسی به اندازه حجم خود. ائتلاف تشکیل میشود البته، اما نتیجه انتخابات حکم اصلی است.
رووداو: آیا پارتی قصد دارد پارلمان را فعال کند؟ با چه کسی این کار را میکند؟
هوشیار زیباری: گزینههایی وجود دارد. برای مثال، شما به عنوان پارتی، اگر یکیتی نیاید، آماده نباشد، یا درخواستهای زیاد داشته باشد، یا نخواهد بازی کند (به اصطلاح سیاسی)، آنگاه به طور طبیعی به جایگزینهای دیگر فکر میشود. به این فکر میشود که به نتیجه انتخابات احترام گذاشته شود و یک دولت اکثریت تشکیل شود، یا به سمت انتخاباتی پیش از موعد برویم. به برخی گزینهها فکر میشود، نباید سرنوشت این مردم و این اقلیم و بیان اراده این مردم هدر برود.
رووداو: اگر انتخابات برگزار شود، آیا چیزی در نتیجه تغییر میکند؟
هوشیار زیباری: نمیدانیم. شاید برخی تغییرات در توازن قوا ایجاد شود. شاید افراد جدیدی بیایند و خود را نامزد کنند.
رووداو: پس چرا پارتی حاضر نیست وزارت کشور را به یکیتی بدهد؟ مشکل اعتماد است؟
هوشیار زیباری: مسئله واقعاً وزارت کشور نیست. ما یکیتی را به عنوان شریک در نظر گرفتیم.
رووداو: اما آنها میگویند ما شریک نیستیم.
هوشیار زیباری: من در این مذاکرات بودهام، من از شما آگاهترم.
رووداو: آیا آنها به شما باور دارند؟
هوشیار زیباری: تمام بهانههای آنها را از بین بردیم. وزارت کشور در برابر وزارت پیشمرگه.
رووداو: چرا اجرا نکردید؟
هوشیار زیباری: برای اینکه یکیتی را راضی کنیم، گفتیم مدیریت کل امنیت اقلیم کردستان برای شما باشد.
رووداو: چرا قبول نکردند؟
هوشیار زیباری: نپذیرفتند.
رووداو: فکر میکنید بهانه میآورند؟
هوشیار زیباری: با آن جدیت جلو نمیآمدند. انسان همیشه به شریک خود گمان نیک میبرد، اما میتوانستیم با هم دولت تشکیل دهیم و قویتر هم باشیم، چه در بغداد و چه در واشنگتن.
رووداو: الان هم فرصت هست؟
هوشیار زیباری: الان هم فرصت هست.
رووداو: به پایان دیدار نزدیک میشویم. میخواهم این پرسش را بکنم؛ به عنوان پارتی و به عنوان یکیتی، آیا درک میکنید که عدم اتحاد شما چقدر زیان دارد؟
هوشیار زیباری: بله، قطعاً.. اینجا هم همین پیام را به ما دادهاند. کاک بافل و قباد هم در واشنگتن هستند و همین پیام به آنها داده شده است.
رووداو: پس چرا به دوستانتان گوش نمیدهید؟
هوشیار زیباری: گوش میدهیم، به آنها احترام میگذاریم، اما تصمیمگیرنده اصلی خودمان هستیم، رهبری خودمان است.
رووداو: آیا این دیدار شما در اینجا و دیدار کاک بافل و کاک قباد در واشنگتن، چیزی ایجاد میکند که وقتی برگشتید، با هم بنشینید و دولتی تشکیل دهید؟
هوشیار زیباری: قطعاً پیامی برای رهبری هر دو طرف دارند که دوستانه است؛ ما دوست داریم متحدان و دوستانمان قوی و متحد باشند تا ما هم بتوانیم بیشتر به شما کمک کنیم.
رووداو: بسیار بسیار سپاسگزارم.
هوشیار زیباری: خواهش میکنم کاک دیار.
نظر شما