به گزارش کردپرس به نقل از نشنال کانتکست، بازگشت تدریجی کردهای سوریه به عفرین صرفاً به معنای بازگشت هزاران آواره به خانه‌های خود نیست، بلکه می‌تواند پیامدهای سیاسی و ژئوپلیتیکی مهمی برای آینده سوریه داشته باشد. سفر اخیر الهام احمد به زادگاهش در عفرین، برای نخستین بار از زمان عملیات نظامی ترکیه در سال ۲۰۱۸، نمادی از این تحول است.

عفرین از نظر بافت جمعیتی، یکی از منسجم‌ترین مناطق کردنشین سوریه محسوب می‌شود. برخلاف مناطق کردنشین شرق فرات که در گستره‌ای وسیع و با ترکیب قومی متنوع پراکنده‌اند، عفرین یک کانون تاریخی و نسبتاً یکپارچه کردی در شمال‌غرب سوریه است. اهمیت این منطقه تنها به هویت قومی آن محدود نمی‌شود؛ موقعیت جغرافیایی عفرین در نزدیکی سواحل مدیترانه، آن را به نقطه‌ای راهبردی در معادلات منطقه‌ای تبدیل کرده است.

بسیاری از ناظران معتقدند که عملیات نظامی ترکیه در سال ۲۰۱۸ صرفاً با اهداف امنیتی و مقابله با نیروهای کرد انجام نشد، بلکه تلاشی برای جلوگیری از تثبیت هرگونه حضور سیاسی و جغرافیایی کردها در نزدیکی مدیترانه بود. از این منظر، کنترل عفرین به معنای مسدود کردن یکی از مهم‌ترین فرصت‌های ژئوپلیتیکی کردهای سوریه تلقی می‌شد.

با این حال، روند بازگشت ساکنان اصلی منطقه نشان می‌دهد که این معادله به‌طور کامل بسته نشده است. پس از تصرف عفرین، ترکیب جمعیتی منطقه به‌شدت تغییر کرد و بر اساس برخی برآوردها، سهم کردها از اکثریت قاطع به حدود ۳۵ درصد کاهش یافت. اما گزارش‌ها و ارزیابی‌های جدید حاکی از آن است که کردها اکنون بار دیگر بین ۷۰ تا ۸۰ درصد جمعیت عفرین را تشکیل می‌دهند و این رقم احتمالاً با ادامه بازگشت آوارگان افزایش خواهد یافت.

این تحول از آن جهت اهمیت دارد که کنترل نظامی و واقعیت جمعیتی همیشه یکسان نیستند. در بسیاری از تجربه‌های تاریخی، تغییرات جمعیتی در بلندمدت توانسته‌اند بر ترتیبات سیاسی و امنیتی تأثیر بگذارند. به همین دلیل، وجود یک اکثریت کردی در عفرین—حتی در شرایطی که منطقه همچنان تحت نفوذ نیروهای مورد حمایت ترکیه و دولت سوریه قرار دارد—می‌تواند در آینده به عاملی تعیین‌کننده در مذاکرات مربوط به ساختار سیاسی سوریه، حقوق کردها و جایگاه مناطق کردنشین تبدیل شود.

در سطح ملی، بازگشت کردها به عفرین همچنین می‌تواند موقعیت سیاسی نیروهای کرد را در گفت‌وگوهای جاری با دمشق تقویت کند. عفرینی که بار دیگر هویت جمعیتی کردی خود را بازیافته باشد، نه تنها نماد بازگشت آوارگان و احقاق حقوق مالکیت است، بلکه به عنوان یک واقعیت سیاسی جدید، وزن کردها را در معادلات آینده سوریه افزایش می‌دهد. از این رو، اهمیت بازگشت به عفرین فراتر از یک مسئله انسانی یا محلی است؛ این روند می‌تواند بخشی از رقابت بر سر شکل آینده دولت، مرزهای نفوذ بازیگران منطقه‌ای و جایگاه کردها در سوریه پساجنگ باشد.