به گزارش کردپرس، گارو پایلان، کارشناس مسائل ترکیه و پژوهشگر بنیاد کارنگی در واشنگتن، در گفت‌وگو با پایگاه خبری آمارجی تأکید کرد که برای نخستین بار در یک قرن گذشته، دو مسئله‌ای که جمهوری ترکیه همواره از مواجهه با آن‌ها اجتناب کرده بود، هم‌زمان روی میز قرار گرفته‌اند. به گفته او، اکنون این فرصت در اختیار رهبران کنونی ترکیه است که یا راه‌حلی پایدار برای این دو بحران بیابند یا بار دیگر آن‌ها را به آینده‌ای نامعلوم موکول کنند.

تصمیمی که در دستان اردوغان و باغچلی است

این سیاستمدار ارمنی‌تبار، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، و دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملی، را دو بازیگر اصلی این روند توصیف کرد و گفت این دو سیاستمدار که هر دو در دهه هفتم زندگی خود قرار دارند، درباره آینده مسئله کردها و ارمنی‌ها تصمیم خواهند گرفت.

به باور او، اردوغان که بیش از دو دهه قدرت را در ترکیه در اختیار دارد و باغچلی که در سال‌های اخیر برخلاف انتظار از روند آشتی با کردها حمایت کرده است، به دلیل تمرکز قدرت سیاسی می‌توانند تصمیماتی تاریخی اتخاذ کنند.

پایلان با اشاره به نقش مصطفی کمال آتاترک در سال‌های نخست جمهوری ترکیه گفت آتاترک نیز فرصت داشت حقوق کردها را به رسمیت بشناسد و با ارمنی‌ها آشتی کند، اما چنین نکرد. اکنون اردوغان و باغچلی با انتخابی مشابه روبه‌رو هستند؛ اینکه میراث خود را بر پایه ادامه درگیری‌ها بنا کنند یا صلح و آشتی را برای نسل‌های آینده به جا بگذارند.

اجلاس ناتو؛ فرصتی برای یک توافق تاریخی

پایلان بر این باور است که اجلاس سران ناتو که قرار است در تابستان ۲۰۲۶ در ترکیه برگزار شود، می‌تواند به فرصتی برای برداشتن گام‌های مهم تبدیل شود. او پیشنهاد داد اردوغان در حاشیه این اجلاس، الهام علی‌اف، رئیس‌جمهوری جمهوری آذربایجان، و نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، را به دیداری چهارجانبه دعوت کند. از نگاه او، این نشست می‌تواند هم‌زمان با اعلام پیشرفت در روند صلح با کردها، به بازگشایی مرز بسته ترکیه و ارمنستان نیز منجر شود؛ مرزی که از سال ۱۹۹۳ بسته مانده است.

پایلان همچنین پیشنهاد کرد گذرگاه مرزی جدید به نام هرانت دینک، روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار ترکیه که در سال ۲۰۰۷ ترور شد، نام‌گذاری شود؛ اقدامی که به اعتقاد او می‌تواند نمادی از آغاز فصل تازه‌ای در روابط دو ملت باشد.

کاهش حمایت از پاشینیان و نگرانی از بازگشت نفوذ روسیه

این سیاستمدار سابق ترکیه در عین حال هشدار داد که فرصت موجود به سرعت در حال از بین رفتن است. او با اشاره به نتایج انتخابات اخیر ارمنستان گفت میزان آرای حزب «پیمان مدنی» به رهبری نیکول پاشینیان در سه انتخابات متوالی روندی نزولی داشته و در انتخابات ژوئن ۲۰۲۶ نیز این حزب نتوانست اکثریت لازم برای پیشبرد توافق صلح با جمهوری آذربایجان و ترکیه را به دست آورد. به گفته پایلان، افزایش آرای احزاب نزدیک به روسیه و خودداری ولادیمیر پوتین از تبریک گفتن به پاشینیان، نشانه‌هایی نگران‌کننده درباره آینده روند عادی‌سازی است. او با یادآوری تجربه دهه ۱۹۹۰ گفت لوون تر-پتروسیان، نخستین رئیس‌جمهوری ارمنستان، نیز زمانی آماده صلح با ترکیه و جمهوری آذربایجان بود، اما به دلیل حمایت ناکافی از این روند، قدرت را از دست داد و ارمنستان برای دهه‌ها از مسیر مصالحه دور شد.

هشدار درباره معاملات قدرت‌های بزرگ

این پژوهشگر همچنین نسبت به تأثیر رقابت قدرت‌های جهانی بر آینده منطقه هشدار داد و گفت کشورهایی مانند آمریکا و روسیه همواره بر اساس منافع خود تصمیم می‌گیرند. او با اشاره به سیاست‌های دونالد ترامپ در قبال نیروهای کرد سوریه اظهار داشت همان‌گونه که واشنگتن در مقاطعی متحدان کرد خود را کنار گذاشت، ممکن است در آینده نیز توافق‌هایی میان قدرت‌های بزرگ صورت گیرد که سرنوشت کشورهای کوچک بدون مشارکت آن‌ها تعیین شود.

ریشه‌های تاریخی دو بحران

پایلان معتقد است جمهوری ترکیه بر پایه سیاست‌هایی شکل گرفت که هویت ارمنی‌ها و کردها را به حاشیه راند. به گفته او، پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، رهبران وقت با هدف ایجاد یک دولت ملی مبتنی بر هویت ترک و مسلمان، مسیحیان را از ساختار اجتماعی حذف کردند و در ادامه نیز جمهوری جدید بر مفهوم «ترک بودن» استوار شد. او افزود کردها از نخستین سال‌های تشکیل جمهوری در برابر این سیاست‌ها مقاومت کردند و پس از برآورده نشدن وعده‌های مربوط به حقوقشان، قیام‌هایی را آغاز کردند که سرکوب شدید آن‌ها، از جمله وقایع درسیم در سال ۱۹۳۸، از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ معاصر ترکیه به شمار می‌رود.

آشتی با گذشته در گرو دموکراسی

پایلان تأکید کرد رسیدگی به مسئله نسل‌کشی ارامنه نیز بدون دموکراتیک‌تر شدن ترکیه امکان‌پذیر نیست. به اعتقاد او، گسترش روابط میان مردم ترکیه و ارمنستان، بازگشایی مرزها، توسعه تجارت و همکاری‌های فرهنگی می‌تواند زمینه را برای گفت‌وگویی جدی درباره عدالت تاریخی و وقایع سال ۱۹۱۵ فراهم کند. او در پایان با تأکید بر اینکه فرصت کنونی برای حل هم‌زمان دو پرونده تاریخی کردها و ارمنی‌ها بی‌سابقه است، گفت این پنجره هنوز کاملاً بسته نشده، اما هر روز کوچک‌تر می‌شود و اگر از آن استفاده نشود، ممکن است بار دیگر برای سال‌های طولانی از دست برود.