کردپرس

اقلیم کردستان یکی از مناطقی است که از نظر اقتصادی اهمیت بسیار بالایی دارد و از منابع طبیعی فراوان، به‌ویژه نفت و گاز، برخوردار است؛ منابعی که هم در داخل تولید می‌شوند و هم بخش مهمی از نیاز داخلی را تأمین می‌کنند. با این حال، واقعیتی که امروز شهروندان اقلیم با آن روبه‌رو هستند، چیز دیگری است؛ افزایش مداوم هزینه خدمات و حامل‌های انرژی، زندگی را برای مردم دشوارتر کرده است.

بی‌عدالتی، انحصار، فساد و ضعف در شیوه اداره امور، از مهم‌ترین عواملی است که باعث شده نرخ بسیاری از خدمات در اقلیم کردستان به‌مراتب بالاتر از بغداد و حتی برخی کشورهای همسایه باشد.

برای روشن‌تر شدن ابعاد این موضوع، مقایسه‌ای میان قیمت‌ها در اقلیم کردستان، بغداد و ایران انجام می‌دهیم. بغداد سال‌ها با جنگ، ناامنی و بحران‌های مختلف، از جمله جنگ با داعش، دست‌وپنجه نرم کرده است. ایران نیز سال‌هاست تحت تحریم‌های اقتصادی قرار دارد و در سال‌های اخیر نیز جنگ را تجربه کرده است. با وجود این شرایط، مقایسه قیمت حامل‌های انرژی و خدمات نشان می‌دهد که شهروندان اقلیم کردستان در بسیاری از موارد هزینه‌های به‌مراتب بیشتری پرداخت می‌کنند.

برای نمونه، اگر یک کارمند ماهانه ۵۰۰ هزار دینار حقوق دریافت کند، تنها هزینه رفت‌وآمد روزانه او با خودرو می‌تواند ماهانه بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار دینار باشد؛ یعنی نزدیک به نیمی از درآمدش تنها صرف بنزین می‌شود. این در حالی است که هنوز هزینه‌هایی مانند اجاره مسکن، مواد غذایی، برق، گاز و دیگر نیازهای اساسی زندگی باقی مانده است.

نخست به قیمت بنزین می‌پردازیم؛ موضوعی که امسال به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های شهروندان تبدیل شده است. در بغداد، هر لیتر بنزین ۴۵۰ دینار قیمت دارد، اما در اقلیم کردستان بنزین در سه نرخ عرضه می‌شود؛ بنزین معمولی ۱۲۰۰ دینار، بنزین محسن ۱۵۵۰ دینار و بنزین سوپر ۱۷۰۰ دینار برای هر لیتر. این در حالی است که بنزین و نفت در داخل اقلیم نیز تولید می‌شود. بر اساس اظهارات مطرح‌شده، دو شرکت «کار» و «لاناز» ماهانه حدود ۵۰ هزار بشکه نفت دریافت می‌کنند و سپس فرآورده‌های نفتی را با قیمت بالاتر در اختیار پالایشگاه‌ها و بازار مصرف قرار می‌دهند؛ موضوعی که از سوی منتقدان به‌عنوان یکی از عوامل افزایش قیمت سوخت مطرح می‌شود.

اگر نگاهی به ایران نیز بیندازیم، تفاوت قیمت‌ها همچنان قابل توجه است. در ایران بنزین یارانه‌ای با نرخ ۱۵۰۰ تومان عرضه می‌شود و هر مالک خودرو ماهانه ۶۰ لیتر سهمیه دریافت می‌کند. هزینه ۲۰ لیتر بنزین سهمیه‌ای حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار تومان است که در این گزارش معادل تقریبی ۴۰۰ دینار عراقی برآورد شده است. همچنین بنزین آزاد با نرخ ۵ هزار تومان عرضه می‌شود و هزینه ۲۰ لیتر آن حدود ۱۰۰ هزار تومان است که معادل تقریبی ۱۰۰۰ دینار عراقی عنوان شده است. این مقایسه نشان می‌دهد که حتی با وجود تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی، قیمت سوخت در ایران نیز پایین‌تر از اقلیم کردستان است.

تفاوت قیمت‌ها تنها به بنزین محدود نمی‌شود. در مورد نفت سفید نیز اختلاف چشمگیری دیده می‌شود. در بغداد، یک بشکه ۲۰۰ لیتری نفت سفید با کوپن دولتی حدود ۲۰ هزار دینار قیمت دارد، اما همین بشکه در اقلیم کردستان با نرخ ۲۲۰ هزار دینار عرضه می‌شود؛ به عبارت دیگر، با مبلغی که برای خرید یک بشکه نفت سفید در اقلیم پرداخت می‌شود، می‌توان حدود ۹ بشکه در بغداد تهیه کرد. در ایران نیز قیمت هر بشکه نفت سفید حدود ۱۵ هزار دینار برآورد شده است؛ یعنی با هزینه یک بشکه در اقلیم، امکان خرید نزدیک به ۱۴ بشکه نفت سفید در ایران وجود دارد.

در بخش برق نیز تفاوت تعرفه‌ها قابل توجه است. در ایران، هزینه برق یک خانواده پنج‌نفره برای حدود یک ماه یا ۴۰ روز نزدیک به ۱۲۰ هزار تومان است که در این گزارش معادل تقریبی ۱۰۰۰ دینار عراقی عنوان شده است. در عراق، تعرفه برق دولتی بین ۱۰ تا ۳۵ دینار برای هر کیلووات ساعت است، اما در اقلیم کردستان این تعرفه بین ۷۲ تا ۳۰۰ دینار متغیر است. در نتیجه، یک خانواده پنج‌نفره حتی با صرفه‌جویی نیز ناچار است ماهانه حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار دینار برای برق بپردازد؛ آن هم جدا از هزینه برق مولدهای خصوصی که در بسیاری از مناطق همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در مورد گاز نیز اختلاف قیمت‌ها به همین اندازه چشمگیر است. در ایران، قیمت یک کپسول گاز حدود ۴ هزار تومان عنوان می‌شود. در بغداد، هر لیتر گاز با قیمت حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ دینار در دسترس شهروندان قرار دارد، اما در اقلیم کردستان قیمت روز هر لیتر گاز به حدود ۸۵۰ دینار رسیده و در برخی جایگاه‌ها حتی با نرخ‌های هزار و هزار و ۱۵۰ دینار نیز عرضه می‌شود؛ یعنی اختلافی در حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ دینار نسبت به بغداد.

این در حالی است که بخش مهمی از گاز مصرفی اقلیم از میدان‌های گازی کورمور و چمچمال تأمین می‌شود. از همین رو، این پرسش مطرح می‌شود که چرا شهروندان اقلیم باید برای بنزین، گاز، نفت سفید و برق، چندین برابر شهروندان بغداد هزینه پرداخت کنند، در حالی که بخش عمده این منابع در داخل اقلیم تولید می‌شود؟

در بخش پایانی این مقایسه، پیشنهاد می‌شود با توجه به اتصال جغرافیایی مناطق سلیمانیه، گرمیان، راپرین و چمچمال به کرکوک و دیگر مناطق تحت مدیریت دولت فدرال عراق، از ظرفیت روابط موجود برای واردات بنزین، نفت و دیگر فرآورده‌های نفتی از بغداد استفاده شود تا دست‌کم قیمت سوخت در این مناطق کاهش یابد. همچنین با هماهنگی بیشتر در بخش برق و بهره‌گیری از ظرفیت میدان‌های گازی کورمور و چمچمال، می‌توان بخشی از فشار اقتصادی وارد بر شهروندان را کاهش داد.

هدف از این مقایسه صرفاً بیان چند عدد و رقم نیست، بلکه نشان دادن تأثیر مستقیم گرانی سوخت، برق، گاز و دیگر خدمات بر معیشت مردم است. ادامه این روند، فشار اقتصادی را هر روز بیشتر می‌کند و شهروندان امیدوارند مسئولان با اتخاذ راهکارهای عملی، زمینه کاهش هزینه‌های زندگی و بهبود شرایط معیشتی مردم را فراهم کنند.

امیر مام والی، فعال و ناظر سیاسی

https://youtu.be/N99nzmoj44E?si=3QrT19Rl7GaZm0yZ