فرانشیز بیمه بدنه چیست؟

فرانشیز بیمه بدنه بخشی از خسارت است که شرکت بیمه پرداخت نمی‌کند و پرداخت آن بر عهده بیمه‌گزار می‌ماند. به بیان ساده، اگر خودرو شما دچار خسارت شود، کارشناس بیمه ابتدا مبلغ خسارت قابل پرداخت را برآورد می‌کند و سپس فرانشیز و در بعضی موارد استهلاک یا کسورات دیگر از آن کم می‌شود. برای مثال، اگر خسارت قابل پرداخت ۵۰ میلیون تومان باشد و فرانشیز آن ۱۰ درصد تعیین شده باشد، ۵ میلیون تومان سهم بیمه‌گزار است و شرکت بیمه ۴۵ میلیون تومان پرداخت می‌کند. البته این فقط یک مثال ساده است و در پرونده واقعی، نوع خسارت و شرایط بیمه‌نامه باید بررسی شود.

چرا فرانشیز از خسارت کم می‌شود؟

فرانشیز، ابزاری برای تقسیم ریسک بین بیمه‌گزار و شرکت بیمه است. وقتی بیمه‌گزار بخشی از خسارت را خودش پرداخت می‌کند، شرکت بیمه هم می‌تواند هزینه‌های خسارت‌های کوچک و پرتکرار را کنترل کند و بیمه‌گزار هم با دقت بیشتری از خودرو مراقبت کند. از نگاه راننده، اهمیت فرانشیز در این است که روی مبلغ واقعی دریافتی اثر مستقیم دارد. ممکن است دو بیمه‌نامه از نظر قیمت نزدیک باشند، اما یکی فرانشیز کمتری داشته باشد. در چنین شرایطی، بیمه‌نامه‌ای که در ظاهر کمی گران‌تر است، ممکن است در زمان خسارت انتخاب بهتری باشد.

سهم راننده از خسارت چگونه تعیین می‌شود؟

سهم راننده از خسارت معمولا بر اساس چند عامل مشخص می‌شود؛ از جمله نوع پوشش، مبلغ خسارت، دفعات استفاده از بیمه‌نامه، شرایط راننده و متن شرایط خصوصی بیمه‌نامه. بنابراین نمی‌توان برای همه خودروها و همه شرکت‌ها یک عدد ثابت اعلام کرد. جدول زیر نشان می‌دهد در تعیین فرانشیز، چه مواردی بیشتر اثر دارند و راننده قبل از خرید یا اعلام خسارت باید به کدام بخش‌ها توجه کند:

فرانشیز در خسارت‌های مختلف بیمه بدنه چقدر است؟

میزان فرانشیز در بیمه بدنه به نوع خسارت و شرایط شرکت بیمه بستگی دارد. در جدول‌های راهنمای بیمه بدنه، معمولا برای خسارت‌های رایج مثل تصادف، خسارت کلی، سرقت کلی، آتش‌سوزی، شکست شیشه و پاشش مواد شیمیایی درصدهای متفاوتی دیده می‌شود. جدول زیر یک نمای کلی از میزان فرانشیز در بعضی پوشش‌های رایج بیمه بدنه ارائه می‌دهد. این جدول برای فهم بهتر موضوع است و اعداد دقیق را باید طبق متن بیمه‌نامه و شرایط شرکت بیمه بررسی کنید:

این تفاوت درصدها نشان می‌دهد که همه خسارت‌ها از نگاه بیمه‌گر یکسان نیستند. برای مثال، سهم راننده در سرقت کلی یا پاشش مواد شیمیایی می‌تواند بیشتر از یک خسارت تصادفی معمولی باشد.

خسارت اول، دوم و سوم چه تفاوتی دارند؟

یکی از ابهام‌های رایج این است که آیا فرانشیز در هر بار خسارت ثابت می‌ماند یا تغییر می‌کند. پاسخ این است که در بسیاری از بیمه‌نامه‌ها، تعداد دفعات استفاده از بیمه بدنه مهم است. به همین دلیل ممکن است فرانشیز خسارت دوم یا سوم بیشتر از خسارت اول باشد. در برخی جدول‌های راهنما، فرانشیز خسارت اول ۱۰ درصد، خسارت دوم ۲۰ درصد و خسارت سوم ۳۰ درصد مبلغ خسارت اعلام می‌شود. این یعنی اگر راننده در طول مدت بیمه‌نامه چند بار از پوشش بدنه استفاده کند، سهم او از خسارت می‌تواند افزایش پیدا کند. البته عدد نهایی همیشه باید با شرایط همان بیمه‌نامه تطبیق داده شود. بعضی شرکت‌ها، پوشش‌ها یا شرایط خصوصی ممکن است جزئیات متفاوتی داشته باشند. بنابراین قبل از اعلام خسارت یا تمدید بیمه‌نامه، بهتر است بدانید استفاده قبلی از بیمه بدنه چه اثری بر پرونده بعدی دارد.

فرانشیز چه اثری بر مبلغ دریافتی خسارت دارد؟

اثر فرانشیز مستقیم و قابل محاسبه است: هرچه فرانشیز بالاتر باشد، مبلغی که راننده از شرکت بیمه دریافت می‌کند کمتر می‌شود. البته مبلغ نهایی فقط با فرانشیز تعیین نمی‌شود؛ استهلاک قطعات، ارزش روز خودرو، سقف تعهدات، پوشش‌های خریداری‌شده و مدارک پرونده هم مهم هستند. برای روشن‌تر شدن موضوع، فرض کنید خسارت قابل بررسی خودرو ۸۰ میلیون تومان است. اگر فرانشیز ۱۰ درصد باشد، سهم راننده ۸ میلیون تومان و پرداخت شرکت بیمه ۷۲ میلیون تومان خواهد بود. اگر فرانشیز ۲۰ درصد باشد، سهم راننده به ۱۶ میلیون تومان می‌رسد و پرداخت شرکت بیمه ۶۴ میلیون تومان می‌شود. همین اختلاف نشان می‌دهد چرا در خرید بیمه بدنه، فقط نباید به قیمت بیمه‌نامه نگاه کرد. بیمه‌نامه ارزان‌تر اگر فرانشیز بالاتری داشته باشد، ممکن است در زمان خسارت هزینه بیشتری به راننده تحمیل کند.

آیا امکان حذف فرانشیز بیمه بدنه وجود دارد؟

در برخی شرکت‌ها، امکان خرید پوشش حذف فرانشیز یا کاهش اثر فرانشیز وجود دارد. این پوشش معمولا رایگان نیست و ممکن است باعث افزایش حق‌بیمه شود. همچنین ممکن است فقط برای بعضی خسارت‌ها یا بعضی شرایط قابل استفاده باشد. برای راننده‌ای که خودروی گران‌قیمت دارد یا نگران هزینه تعمیرات سنگین است، بررسی این پوشش می‌تواند منطقی باشد. اما برای همه افراد ضروری نیست. تصمیم بهتر این است که مبلغ حق‌بیمه اضافه را با ریسک واقعی خودرو، ارزش قطعات، سابقه رانندگی و احتمال خسارت مقایسه کنید.

نکات مهم درباره فرانشیز قبل از خرید بیمه بدنه

بخش مهمی از اختلاف میان تصور راننده و مبلغ واقعی خسارت، به نخواندن جزئیات بیمه‌نامه برمی‌گردد. بسیاری از افراد فقط می‌پرسند «بیمه بدنه چه پوشش‌هایی دارد؟» اما نمی‌پرسند «برای هر پوشش، فرانشیز چقدر است؟» قبل از خرید یا تمدید بیمه بدنه، این موارد را بررسی کنید:

• فرانشیز خسارت اول، دوم و سوم
• فرانشیز سرقت کلی و سرقت جزئی
• فرانشیز شکست شیشه و پوشش‌های اضافی
• اثر سن و سابقه رانندگی بر فرانشیز
• شرایط کاهش یا حذف فرانشیز
• سقف تعهدات و نحوه محاسبه استهلاک
• اثر مقصر نبودن راننده بر میزان فرانشیز

این بررسی باعث می‌شود در زمان خسارت، عدد پرداختی شرکت بیمه برایتان غافلگیرکننده نباشد.

انتخاب بیمه بدنه با فرانشیز مناسب با بیمه بازار

در خرید بیمه بدنه، مقایسه فقط به قیمت محدود نمی‌شود. راننده باید پوشش‌ها، سقف تعهدات، فرانشیز، شرایط پرداخت خسارت، مراکز خسارت و اعتبار شرکت بیمه را کنار هم ببیند. در بیمه بدنه بیمه بازار امکان استعلام و مقایسه گزینه‌های مختلف وجود دارد تا خریدار بتواند قبل از انتخاب، فقط به ارزان‌ترین قیمت اکتفا نکند. این مقایسه به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که خودرو ارزش بالاتری دارد یا هزینه تعمیر قطعات آن زیاد است. در چنین شرایطی، چند درصد اختلاف در فرانشیز می‌تواند روی مبلغ نهایی خسارت دریافتی اثر قابل توجهی بگذارد.

جمع‌بندی

فرانشیز بیمه بدنه همان سهم راننده از خسارت است؛ سهمی که پیش از پرداخت خسارت از مبلغ قابل پرداخت کم می‌شود. این سهم بسته به نوع خسارت، دفعات استفاده از بیمه‌نامه، شرایط راننده، سقف تعهدات و متن بیمه‌نامه تغییر می‌کند. بنابراین برای انتخاب بیمه بدنه مناسب، فقط قیمت را نبینید. اگر فرانشیز کمتر، پوشش کامل‌تر و شرایط پرداخت خسارت شفاف‌تر باشد، ممکن است بیمه‌نامه در زمان حادثه ارزش بیشتری برای شما ایجاد کند.