کردپرس

آزمون حاکمیت در برابر خلأ قدرت

پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی در ۳۰ سپتامبر، به‌عنوان یک «نقطه عطف راهبردی» در تاریخ سیاسی و امنیتی عراق نوین دیده می‌شود.

این مقطع صرفاً اعلام پایان حضور نظامی خارجی نیست، بلکه گشودن دریچه‌ای جدید به روی پرسش‌های پیچیده درباره هویت بازیگران جدید و چگونگی پر کردن آن «خلأ ژئوپلیتیکی» است که پس از ائتلاف باقی خواهد ماند.

در حالی که بغداد گفتمان «اتکای به خود» و آمادگی نیروهای امنیتی داخلی را تقویت می‌کند، اما در واقعیت، دولت با یک آزمون سخت مواجه است؛ آزمونی که در آن مفهوم حاکمیت با مجموعه‌ای از موانع چندوجهی روبه‌رو می‌شود که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: مسئله سلاح خارج از کنترل دولت، چندمرکزی بودن تصمیم‌گیری امنیتی، بی‌ثباتی مرزهای سوریه و عمیق‌تر شدن رقابت قطب‌های منطقه‌ای در اطراف عراق.

این پژوهش، تحلیلی درباره «نقشه قدرت» در مرحله پس از خروج ارائه می‌دهد و تلاش می‌کند به این پرسش اساسی پاسخ دهد: آیا عراق به سمت ثبات دولت‌محور حرکت می‌کند یا دوباره به عرصه‌ای برای مناقشه «نیابتی» تبدیل خواهد شد؟

۱. گذار به شراکت دوجانبه

در گامی تعیین‌کننده، دولت عراق تأکید کرده است که ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، موعدی «غیرقابل تغییر و نهایی» برای پایان مأموریت نظامی ائتلاف بین‌المللی است (المدی، ۲۰۲۶).

این تصمیم که بر اساس تفاهمات فشرده «کمیته عالی نظامی عراق و آمریکا» تنظیم شده است، صرفاً تغییر زمانی نیروها نیست، بلکه «تعریف دوباره روابط بغداد و واشنگتن» است (U.S. Department of War, ۲۰۲۶).

در اینجا عراق از مرحله «عملیات عزم راسخ (OIR)» و یک ائتلاف چندجانبه بین‌المللی، به مرحله «شراکت امنیتی دوجانبه» در چارچوب توافق «سوفا» (SOFA) که در سال ۲۰۰۸ امضا شده است، عبور می‌کند.

این تغییر بزرگ، محیط امنیتی عراق را از «حفاظت بین‌المللی» به «مسئولیت ملی» منتقل می‌کند؛ در شرایطی که حضور آمریکا از یک نیروی رزمی و بازدارنده، به نیرویی مشورتی و پشتیبانی‌کننده تبدیل می‌شود (U.S. Department of State, ۲۰۲۴).

این مسئله عراق را با آزمون ایجاد توازن میان نیروهای منطقه‌ای، بدون برخورداری از چتر مستقیم ائتلاف، مواجه می‌کند.

۲. «سایه ۲۰۱۱ و آزمون ۲۰۲۶»

خوانش خروج سال ۲۰۲۶ بدون بازگشت به «ترومای ۲۰۱۱» غیرممکن است.

در آن سال، عراق در حالی با نیروهای آمریکایی خداحافظی کرد که کشور در اوج شکاف سیاسی و بن‌بست پارلمانی قرار داشت؛ حدود ۱۷۰ هزار سرباز آمریکایی از عراق خارج شدند (فرانس ۲۴، ۲۰۱۱).

خلأیی که بر جای ماند، به زمینه‌ای مناسب برای ظهور «داعش» و گروه‌های افراطی تبدیل شد و نه‌تنها امنیت عراق، بلکه کل خاورمیانه را با خطر مواجه کرد (زرافة، ۲۰۱۶، صص. ۳۹–۶۵).

اما تفاوت اساسی این بار در این است که اگر در سال ۲۰۱۱ تهدید، «تروریسم خارجی و بازیگران غیردولتی» بود، در سال ۲۰۲۶ تهدید پیچیده‌تر است.

اکنون تهدید داعش کاهش یافته است، اما در جای آن، «پدیده چندمرکزی بودن قدرت مسلحانه» و نفوذ گروه‌های ولایی ظهور کرده است.

تهدید تنها یک خلأ امنیتی نیست، بلکه خطر پر شدن این خلأ توسط گروه‌های مسلح غیررسمی است؛ مسئله‌ای که دولت عراق را میان دو سنگ آسیاب قرار می‌دهد: «حاکمیت ملی» و «نفوذ گروه‌های غیررسمی».

۳. نقشه مناقشه داخلی شیعیان در عراق پس از خروج

گروه‌های مسلح شیعه در عراق یک واحد یکپارچه نیستند؛ بلکه شبکه‌ای پیچیده از منافع سیاسی و وابستگی‌های ایدئولوژیک هستند.

در برابر مسائل «محدود کردن سلاح»، «تحویل سلاح» و نحوه برخورد با مرحله پس از خروج ائتلاف، نقشه این گروه‌ها به سه مسیر متفاوت تقسیم می‌شود.

اول- جریان «ادغام به‌عنوان تاکتیک» (هم‌سویی با دولت)

این جبهه که «جریان صدر»، «عصائب اهل الحق» و «کتائب امام علی» را دربرمی‌گیرد، گفتمانی «دولت‌محور» اتخاذ کرده و آمادگی خود را برای پایبندی به تصمیمات دولت به‌منظور محدود کردن سلاح در دست دولت اعلام کرده است (العربیه، ۲۰۲۶؛ الجزیره، ۲۰۲۶).

اما تحلیل‌ها نشان می‌دهند که این امر «پایبندی ظاهری» است؛ هدف آنان این است که شاخه‌های نظامی خود را زیر چتر رسمی دولت حفظ و تأمین مالی کنند، بدون اینکه از مرجعیت سیاسی، مذهبی و سازمانی خود دست بکشند.

این معادله نیز نوعی «دولت درون دولت» با پوششی قانونی است.

دوم- جبهه «وتوی سلاح» (رد تحویل سلاح)

جبهه تندرو، که شامل «کتائب حزب‌الله»، «جنبش نجباء»، «کتائب سیدالشهداء» و «انصارالله الاوفیاء» است، به‌صراحت منطق خلع سلاح را رد می‌کنند.

اگرچه «ابو آلاء ولایی» به دلیل جایگاه سیاسی خود در چارچوب هماهنگی شیعی، فضای مانوری برای عقب‌نشینی باقی گذاشته است، اما «جنبش نجباء» و «کتائب حزب‌الله» در گفتمان و بیانیه‌های خود مانند «بازیگران فرادولتی» رفتار می‌کنند (الجزیره، ۲۰۲۶؛ العربیه، ۲۰۲۶).

برای آنان، سلاح تنها یک ابزار دفاعی نیست، بلکه بخشی از هویت و ابزاری برای فشار است و بر اساس پافشاری خود، حتی پس از ۳۰ سپتامبر نیز از آن دست نخواهند کشید.

سوم- هسته‌های سایه؛ ارتشی نامرئی برای اهداف منطقه‌ای

خارج از ساختار گروه‌های مسلح شناخته‌شده، هشت منبع عراقی از یک تحول خطرناک پرده برداشته‌اند؛ یعنی آغاز روند تشکیل «هسته‌های نامرئی و مخفی جدید» از سوی سپاه پاسداران ایران.

هدف اصلی این اقدام، عبور از شبکه گروه‌های موجود و پنهان کردن فعالیت‌ها به‌منظور دور ماندن از هرگونه مسئولیت و پاسخگویی بین‌المللی است.

بر اساس اطلاعات «رویترز، ۲۰۲۶»، بین ۲۰ آوریل تا ۱۷ مه ۲۰۲۶، سه تا چهار مورد از این هسته‌ها ـ که هر یک تنها از ۱۰ نیروی عراقی منتخب تشکیل شده‌اند ـ دست‌کم ۷ «حمله پهپادی» علیه مجموعه‌ای از اهداف در کویت، عربستان سعودی و امارات انجام داده‌اند.

این ساختار کوچک و «سایه‌ای»، خطرناک‌ترین نوع تهدید امنیتی است؛ زیرا به دلیل نداشتن عنوان رسمی و برخورداری از توان بالای جابه‌جایی و مانور، روند کنترل و ردیابی آن‌ها با یک چالش بزرگ اطلاعاتی مواجه است.

۴. تهران و عراق پس از خروج؛ «امت‌گرایی شیعی» فراتر از دولت

پشت پرده تمام این جریان‌های متفاوت، یک راهبرد یکپارچه ایرانی دیده می‌شود: حفظ سلاح به‌عنوان تضمین‌کننده سلطه.

پس از تغییرات سریع در سوریه و فشارها بر حزب‌الله لبنان، اکنون عراق برای تهران به «آخرین سنگر راهبردی» تبدیل شده است.

گفتمان سیاسی این گروه‌ها از «ملی‌گرایی» به سمت «امت‌گرایی شیعی» تغییر کرده است.

برای تهران، سلاح گروه‌های ولایی در عراق بخشی از امنیت ملی ایران است (شبکه الساعة، ۲۰۲۶).

در همین میان، اطلاعات موجود نشان می‌دهد که اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس، در آخرین سفر اعلام‌نشده خود به عراق، بر جلوگیری از هرگونه درگیری مسلحانه با نیروهای امنیتی عراق تأکید کرده است، اما در همان زمان، تحویل سلاح گروه‌ها را نیز رد کرده است؛ زیرا این خواسته را تحمیلی از سوی آمریکا دانسته است.

همچنین از آن‌ها خواسته است سلاح‌های خود را به‌عنوان اقدامی پیشگیرانه در برابر تهدیدهای آمریکا علیه «محور مقاومت» حفظ کنند (العربی الجدید، ۲۰۲۶؛ شفق نیوز، ۲۰۲۶).

۵. پیامدهای مثلث مکه بر عراق

امضای «توافق‌نامه مکه» در ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، یک تحرک ژئوپلیتیکی بزرگ بود که می‌تواند توازن قدرت در منطقه و پیرامون عراق را از نو ترسیم کند.

این ائتلاف به‌عنوان ایجاد یک «مثلث» تصویر می‌شود که در آن اصل «دفاع جمعی» دنبال می‌شود.

در اینجا عراق و گروه‌های مسلح خود را در برابر یک واقعیت جدید می‌بینند: از نظر تئوری، هر حمله‌ای به عربستان سعودی به معنای ورود ترکیه و پاکستان به طرف مدافع خواهد بود، زیرا این موضوع به‌صراحت در متن توافق‌نامه آمده است (بی‌بی‌سی، ۲۰۲۶).

این مسئله فضای مانور گروه‌های «ولایی» در منطقه را محدود می‌کند.

۶. سایه ترکیه و سوریه؛ نگرانی از «ادلب دوم» در عراق

در حالی که تهران و متحدانش، ائتلاف «سنی» عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را «گامی نمادین» می‌نامند، اما در داخل عراق، چهره‌های نزدیک به محور ایران، مانند «فالح خزعلی»، نسبت به یک خطر بزرگ هشدار می‌دهند.

نگرانی اصلی مراکز شیعی این است که ترکیه با حمایت این ائتلاف، سناریوی «ادلب و دمشق» را در موصل و کرکوک تکرار کند (الرابعة، ۲۰۲۶).

این نگرانی، همزمان با ظهور «سوریه جدید» به رهبری سنی‌ها (احمد شرع)، به «تهدیدی وجودی» تبدیل شده است که می‌تواند کل نقشه سیاسی بغداد را زیر سؤال ببرد.

۷. نقشه واشنگتن برای جدا کردن عراق از ایران

علاوه بر موضوع سلاح گروه‌ها، واشنگتن از طریق فرستاده خود (تام باراک)، در حال تدوین یک نقشه اقتصادی چندوجهی برای «خارج کردن عراق از مدار ایران» است.

پروژه خط لوله نفت جدید میان عراق و سوریه ـ که در سفر نخست‌وزیر به واشنگتن مورد بررسی قرار گرفت ـ تنها یک پروژه تجاری نیست، بلکه تلاشی برای موارد زیر است:

• کاهش اهمیت راهبردی «تنگه هرمز»؛ جایی که ایران از آن به‌عنوان کارت فشار استفاده می‌کند؛
• ایجاد یک «کریدور راهبردی جدید» که عراق را به خلیج، سوریه و ترکیه متصل می‌کند (شبکه ۹۶۴: ۲۰۲۶).

این دیدگاه آمریکا درباره عراق پس از ۳۰ سپتامبر، بر «ادغام اقتصادی عراق با رقبای ایران» تأکید می‌کند.

در اینجا عراق در برابر دو گزینه متضاد قرار دارد: یا بخشی از این «شبکه جهانی جدید» شود و از احیای اقتصادی بهره ببرد، یا به دلیل وابستگی سیاسی و ایدئولوژیک به تهران، در «حاشیه‌ای منزوی» باقی بماند و قربانی رقابت میان قطب‌ها شود.

۸. نقشه دولت زیدی برای پس از ائتلاف

دولت عراق به ریاست علی زیدی، برای مرحله پس از ۳۰ سپتامبر تنها به توافق‌نامه‌ها متکی نشده، بلکه یک راهبرد «چندوجهی» را در پیش گرفته است.

این اقدامات در پنج حوزه اصلی متمرکز شده‌اند:

اول- ایجاد مشروعیت سیاسی و گذار به قانون تروریسم

بزرگ‌ترین تحول در اجماع «ائتلاف اداره دولت» دیده شد؛ زمانی که مسئله سلاح از «مذاکره سیاسی» به «یک استحقاق قانونی» تبدیل شد.

تعیین ۳۰ سپتامبر به‌عنوان مهلت نهایی و برخورد با سلاح خارج از دولت در چارچوب «قانون مبارزه با تروریسم» (ألترا عراق، ۲۰۲۶)، یک ابزار قانونی قدرتمند در اختیار دولت قرار داده است.

این بدان معناست که از این پس، مناقشه دیگر از نظر سیاسی و حقوقی صرفاً میان دو گزینه سیاسی نیست، بلکه میان «قانون و قانون‌شکنی» است.

دوم- راهبرد «تهدید»

مقامات دولت پیام روشنی به گروه‌های مسلح می‌فرستند: «گفت‌وگو گزینه اول است، اما گزینه نهایی نیست» (العربی الجدید، ۲۰۲۶).

دولت از طریق فعال کردن کانال‌هایی مانند «عمار حکیم» و «هادی عامری» تلاش کرده است این روند را «با نرمی» پیش ببرد (UTV، ۲۰۲۶)، اما پشت پرده، گزینه «وادار کردن با زور» نیز آماده است.

سوم- نمایش قدرت در میدان

تحرکات امنیتی بغداد، توقیف ده‌ها پهپاد و بستن ۷۱ مقر «غیررسمی» تحت عنوان حشد الشعبی (UTV، ۲۰۲۶)، تنها اقدامات امنیتی نیستند، بلکه «مانورهای سیاسی در میدان» هستند.

دولت می‌خواهد ثابت کند که توان اطلاعاتی و نظامی لازم برای «قطع منابع تهدیدها» را دارد.

در همین چارچوب، حیدر عبودی، سخنگوی دولت عراق، اعلام کرده است که استقرار نیروهای امنیتی در بغداد اقدامی پیشگیرانه بوده و به انهدام شبکه‌ای که از پهپاد استفاده می‌کرد و دستگیری چند تن از اعضای آن منجر شده است (جریده، ۲۰۲۶).

این استقرار امنیتی و تحرکات دولت نیز نشان می‌دهد که احتمال دارد در آینده میان قدرت حاکم و گروه‌های مسلح درگیری رخ دهد و دولت برای چنین احتمالی آماده است (المدی، ۲۰۲۶).

چهارم- بازسازی ساختار امنیتی

نخست‌وزیر علی زیدی با فعال کردن «دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح» ـ پس از ۱۲ سال توقف فعالیت آن ـ تغییراتی در ساختار تصمیم‌گیری ایجاد کرده است.

این اقدام گامی برای «پایان دادن به چندپارگی امنیتی» است.

بر اساس این تصمیم، همه نهادها، از جمله مبارزه با تروریسم، اطلاعات، حشد و وزارتخانه‌ها، به یک واحد هماهنگ تحت فرمان نخست‌وزیر تبدیل می‌شوند (الحرة، ۲۰۲۶).

این اقدام مانع از آن می‌شود که گروه‌ها بتوانند از داخل نهادها منافذی برای فعالیت خود پیدا کنند.

پنجم- دیپلماسی با زبان نرم

دولت و بخشی از رهبران عمل‌گرای شیعه از یک زبان «نرم» استفاده می‌کنند؛ آنان گروه‌ها را نسبت به این موضوع هشدار می‌دهند که عراق توان تحمل «انزوای بین‌المللی» را ندارد.

این گفتمان تلاش دارد «عقلانیت» را وارد معادله کند؛ به این معنا که ادامه حفظ سلاح دیگر به‌عنوان «دفاع» دیده نشود، بلکه به‌عنوان «تهدیدی برای معیشت و ثبات عراق» تلقی شود (شبکه ۹۶۴، ۲۰۲۶).

در اینجا دولت به‌عنوان «دوستی» ظاهر می‌شود که می‌خواهد گروه‌ها را از دام تحریم‌های بین‌المللی نجات دهد.

احتمالات و سناریوهای فرضی

با توجه به تحولات مطرح‌شده، می‌توان آینده عراق پس از خروج ائتلاف را در سه سناریوی اصلی خلاصه کرد:

اول- سناریوی «فریز»

در این احتمال، تهران به‌عنوان یک مانور تاکتیکی، رضایت خود را از توقف موقت فعالیت گروه‌های مسلح اعلام می‌کند.

هدف این اقدام، حفظ «حشد الشعبی» به‌عنوان یک نهاد قانونی و دارای بودجه است.

در اینجا گروه‌ها به خانه‌های خود بازنمی‌گردند، بلکه وارد مرحله‌ای از توقف موقت می‌شوند تا در زمان وقوع هرگونه تحرک منطقه‌ای یا تهدید علیه منافع ایران، مانند «ارتش سایه» و با عنوانی جدید دوباره فعال شوند.

این سناریوی «حفظ نیرو برای روز مبادا» یا «خم شدن در برابر طوفان» است؛ تا زمانی که خطرها و تهدیدهای دولت ترامپ فروکش کنند.

دوم- سناریوی «درگیری کنترل‌شده»

اگر دولت زیدی بر اجرای تصمیم ۳۰ سپتامبر پافشاری کند و گروه‌های رادیکال نیز، مانند نجباء و کتائب، زیر بار نروند، احتمال «درگیری محدود» وجود خواهد داشت.

این درگیری مانند یک جنگ فراگیر نخواهد بود، بلکه مجموعه‌ای از «عملیات جراحی امنیتی» برای از کار انداختن هسته‌های سرکش خواهد بود.

هر دو طرف، یعنی دولت و گروه‌ها، آگاه‌اند که نباید به نقطه «جنگ داخلی شیعی» برسند؛ بنابراین، مناقشه در چارچوب تحمیل سلطه باقی خواهد ماند.

سوم- سناریوی «ادغام سلاح»

این سناریو، سناریوی «توافق بزرگ» است؛ در آن، افراد مسلح در نهادهای امنیتی رسمی، مانند حشد الشعبی، ادغام می‌شوند و هویت نظامی رسمی به آنان داده می‌شود.

در مقابل، رهبران نظامی آنان پوشش سیاسی و اقتصادی به دست می‌آورند.

این اقدام در ظاهر واشنگتن و جامعه بین‌المللی را راضی می‌کند که «سلاح جمع‌آوری شده است»، اما در داخل، نفوذ گروه‌ها به شکلی «نرم» در ساختارهای دولت باقی خواهد ماند.

این سناریوی «تغییر ماسک‌ها» برای رهایی از فشارهای بین‌المللی است.

نتیجه‌گیری

بر اساس تحلیلی که در این پژوهش انجام شد، می‌توان نتایج را در این موارد خلاصه کرد:

۱. انتقال روابط به «شراکت دوجانبه» با واشنگتن به این معناست که عراق دیگر نمی‌تواند زیر «سایه حفاظت بین‌المللی» باقی بماند.

مسئولیت مقابله با بقایای داعش و مهار گروه‌های مسلح اکنون کاملاً یک وظیفه ملی است.

هرگونه شکست در این آزمون، سایه ۲۰۱۱ و ظهور دوباره خلأ امنیتی را به صحنه بازمی‌گرداند.

۲. تقسیم گروه‌های مسلح به جبهه «پایبندی تاکتیکی» و «رد رادیکال»، نشان‌دهنده آن است که همچنان منطق «سلاح بالاتر از دولت» یک تهدید جدی است.

ظهور «هسته‌های سایه» وابسته به تهران نشان می‌دهد که عراق همچنان به‌عنوان عرصه‌ای برای مناقشه «نیابتی» باقی مانده است؛ مناقشه‌ای که هدف آن گره زدن سرنوشت عراق به منافع «امت‌گرایی شیعی» و محورهای منطقه‌ای است.

۳. امضای «توافق‌نامه مکه» و تحولات دراماتیک سوریه، عراق را میان دو سنگ آسیاب قرار داده است: یا گرفتار شدن در یک مناقشه منطقه‌ای که موجب انزوای بین‌المللی می‌شود، یا پیوستن به «مسیرهای جدید انرژی و اقتصادی» که آمریکا و متحدان جدید منطقه‌ای آن، یعنی عربستان سعودی، ترکیه و سوریه جدید، قصد دارند برای کاهش نفوذ ایران و اهمیت تنگه هرمز ایجاد کنند.

۴. اقدامات دولت زیدی از طریق «اجماع قانونی»، «فعال کردن دفتر فرمانده کل» و «اجرای قانون مبارزه با تروریسم»، نشان می‌دهد که قوه مجریه به این نتیجه رسیده است که سکوت دیگر یک گزینه نیست.

دولت تلاش می‌کند از طریق ترکیب «قدرت سخت» و «دیپلماسی نرم»، گروه‌های مسلح را در برابر انتخاب «پایبندی یا رویارویی» قرار دهد.

جمع‌بندی

عراق پس از ۳۰ سپتامبر، به یک «قرارداد امنیتی جدید» نیاز دارد؛ قراردادی که در آن تصمیم درباره جنگ و صلح تنها در اختیار دولت باشد.

آینده عراق به این بستگی دارد که تا چه اندازه بتواند خود را از «دنباله‌روی از ایران» رها کرده و به بازیگری مستقل در معادلات جدید خاورمیانه تبدیل شود.

اگر بغداد نتواند سلاح داخلی را کنترل یا حل‌وفصل کند و توازن خود را میان قطب‌های منطقه‌ای حفظ کند، موعد ۳۰ سپتامبر به جای اینکه روز «حاکمیت» باشد، به آغازی برای مرحله‌ای پیچیده‌تر از بی‌ثباتی و مناقشه داخلی تبدیل خواهد شد.

منابع:

ألترا عراق (۲۰۲۶). ائتلاف إدارة الدولة: من یعتدی علی دول الجوار یرتکب جریمة ویجب محاربته. متاح علی: https://۲h.ae/AfDpb :تاریخ الاطلاع: ۱۱ أغسطس ۲۰۲۶.

الجزیرة نت (۲۰۲۶). بین مهلة الدولة وسلاح الفصائل.. من یربح معرکة ۳۰ سبتمبر بالعراق؟ متاح علی: https://www.aljazeera.net :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

جریدة (۲۰۲۶). العبودی یکشف کوالیس «لیلة الإنذار ج»: لا تمرد من الفصائل.. وانتشار القوات أحبط خلیة مسیّرات. متاح علی: https://۲h.ae/aZnGM :تاریخ الاطلاع: ۸ أغسطس ۲۰۲۶.

الحسن، ت. (۲۰۲۶). «المدی» تروی “لیلة الرد المؤجل” علی الریاض.. وکیف اختبرت بغداد قدرتها علی قول “لا” للفصائل. المدی، متاح علی: https://۲h.ae/RFEJM :تاریخ الاطلاع: ۹ أغسطس ۲۰۲۶.

الحرة (۲۰۲۶). خاص: الزیدی یعید ترتیب القیادات الأمنیة قبل مواجهة محتملة بعد ۳۰ سبتمبر. متاح علی: https://alhurra.com/۳۱۳۰۲ :تاریخ الاطلاع: ۹ أغسطس ۲۰۲۶.

رزاقیة، ح. (۲۰۱۶). «الانسحاب الأمریکی من العراق سنة ۲۰۱۱: دراسة فی الأسباب والنتائج»، المجلة الجزائریة للعلوم السیاسیة والعلاقات الدولیة، ۹(۲)، ص ص. ۳۹–۶۵. متاح علی: https://۲h.ae/BNHC :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

شبکة ۹۶۴ الإعلامیة (۲۰۲۶). قیادی فی الإطار یدعو لمصارحة الفصائل: العراق مهدد بحصار مثل إیران. متاح علی: https://۲h.ae/WHYLq :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

شبکة ۹۶۴ الإعلامیة (۲۰۲۶). العامری ینهی لیلة بغداد المتوترة بصوت وصورة للفصائل: اترکوا السعودیة. متاح علی: https://۲h.ae/Qzve (تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

شبکة الساعة (۲۰۲۶). قرار إیرانی یمنع تسلیم سلاح الفصائل فی العراق. متاح علی: https://۲h.ae/DRTLR :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

الشرق الأوسط (۲۰۲۶). خط نفطی جدید یربط العراق وسوریا برعایة أمیرکیة. متاح علی: https://۲h.ae/Ypgiv :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

العرب (۲۰۲۶). الشرق الأوسط بعد عصر الوکلاء.. هل تستعید الدول قرار الحرب؟ متاح علی: https://۲h.ae/yhnpz :تاریخ الاطلاع: ۹ أغسطس ۲۰۲۶.

العربیة (۲۰۲۶). ۶ فصائل عراقیة ڕفضت تسلیم سلاحها.. تعرف علیها. متاح علی: https://۲h.ae/vMtAZ :تاریخ الاطلاع: ۱۰ أغسطس ۲۰۲۶.

العربی الجدید (۲۰۲۶). ماذا یعنی تفویض الحکومة العراقیة باستخدام قانون مکافحة الإرهاب؟ متاح علی: https://۲h.ae/ANSwb :تاریخ الاطلاع: ۷ أغسطس ۲۰۲۶.

العربی الجدید (۲۰۲۶).  ڕسائل إیرانیة للفصائل العراقیة عبر قاآنی وطلب لبغداد بشأن هرمز؟ متاح علی https://۲h.ae/rnjsj  (تاریخ الاطلاع: ۱۱ أغسطس ۲۰۲۶.

قناة الرابعة (۲۰۲۶). برنامج المسافة صفر. متاح علی: https://۲h.ae/zUBIv :تاریخ الاطلاع: ۱۱ أغسطس ۲۰۲۶.

قناة یوتیفی (UTV) (۲۰۲۶). من المقار الوهمیة إلی المســیرات.. الداخلیة توسع معــرکة حصر الســلاح.. و۶ ملایین قطعة تحت المجهر. متاح علی: https://۲h.ae/vQzuN :تاریخ الاطلاع: ۱۱ أغسطس ۲۰۲۶.

قناة یوتیفی (UTV) (۲۰۲۶).. “یضم السودانی والعامری”.. حیدر الموسوی یکشف تفاصیل الوفد الإطاری إلی طهران. متاح علی https://۲h.ae/BXEgx  :تاریخ الاطلاع: ۱۱ أغسطس ۲۰۲۶.

المدی (۲۰۲۶). الزیدی: ۳۰ أیلول الموعد النهائی لانسحاب قوات التحالف من العراق. متاح علی: https://۲h.ae/dHACe :تاریخ الاطلاع: ۹ أغسطس ۲۰۲۶.

مرکز الإمارات للسیاسات (EPC) (۲۰۲۶). نزع سلاح الملیشیات فی العراق: تداخُل الإرادات والإجراءات. متاح علی: https://۲h.ae/aOYIa: تاریخ الاطلاع: ۹ أغسطس ۲۰۲۶.

BBC News Arabic (۲۰۲۶). اتفاقیة مکة تجمع السعودیة وترکیا وباکستان وتقوم علی “الردع الجماعی”. ۸ August. Available at: https://www.bbc.com/arabic (Accessed: ۱۰ August ۲۰۲۶).

France ۲۴ (۲۰۱۱). القوات العسکریة الأمریکیة تنهی انسحابها من العراق بعد تسع سنوات من اجتیاحه. ۱۸ December. Available at: https://۲h.ae/gxfPO (Accessed: ۹ August ۲۰۲۶).

Reuters (رویترز) (۲۰۲۶). الحرس الثوری الإیرانی شکل خلایا سریة بالعراق لمهاجمة دول بالخلیج. ۱۹ June. Available at: https://۲h.ae/pSZpU (Accessed: ۱۰ August ۲۰۲۶).

U.S. Department of War (۲۰۲۶a). Readout of Secretary of War Pete Hegseth’s Meeting With Iraqi Prime Minister Ali al-Zaidi. ۱۴ July. Available at: https://www.war.gov (Accessed: ۹ August ۲۰۲۶).

U.S. Department of War (۲۰۲۶b). Mission of the Global Coalition to Defeat ISIS in Iraq. ۲۷ September. Available at: https://۲h.ae/SDZmR (Accessed: ۹ August ۲۰۲۶).

این مطلب ترجمه‌ای از گزارش تحلیلی منتشرشده در وب‌سایت دراو میدیا (Draw Media) است.