به گزارش کردپرس، روزنامه نشنال نوشت ادغام کامل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و ساختارهای نظامی، امنیتی و اداری تحت کنترل کردها در نهادهای دولت سوریه، نقطه عطفی در روند بازسازی اقتدار دولت مرکزی پس از سال‌ها جنگ داخلی محسوب می‌شود؛ اما به‌گفته کارشناسان، این تحول به معنای پایان مسئله کردها در سوریه نیست. مهم‌ترین مطالبات کردها، از جمله تضمین حقوق سیاسی، فرهنگی و زبانی و تعیین سطحی از خودگردانی، همچنان در قانون اساسی سوریه تثبیت نشده و همین مسئله می‌تواند روابط میان دمشق و نیروهای سیاسی کرد را در مرحله بعدی همچنان پرتنش نگه دارد.
مظلوم عبدی، رهبر کردهای سوریه، روز پنجشنبه در قامشلو اعلام کرد روند ادغام نهادهای نظامی، امنیتی و اداری تحت کنترل کردها در ساختارهای دولتی سوریه به‌طور کامل پایان یافته است. او این تحول را آغاز مرحله‌ای جدید دانست؛ مرحله‌ای که در آن ده‌ها هزار نفر از نیروهای SDF به کارکنان وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی سوریه تبدیل می‌شوند.
این تحول بر پایه توافقی شکل گرفته که در ژانویه میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه به امضا رسید. این توافق با میانجیگری آمریکا و فرانسه و حمایت ترکیه شکل گرفت و هدف اصلی آن پایان دادن به درگیری میان نیروهای کرد و حکومت جدید سوریه و ترسیم مسیر ادغام ساختارهای شمال شرق سوریه در نهادهای دولت مرکزی بود. در این چارچوب، موضوع حقوق زبانی و فرهنگی کردها و همچنین مشارکت سیاسی آنان نیز مورد توجه قرار گرفت.
دمشق پیش از این نیز برای کاهش تنش با جامعه کرد سوریه گام‌هایی برداشته بود. احمد الشرع، رئیس‌جمهوری سوریه، در ژانویه با صدور فرمانی نوروز را به عنوان تعطیل ملی به رسمیت شناخت و امکان آموزش زبان کردی در مدارس دولتی و خصوصی مناطق کردنشین را فراهم کرد. همچنین تابعیت سوریه برای کردهایی که پیش‌تر فاقد تابعیت بودند، به رسمیت شناخته شد.
با این حال، از دید کارشناسان، مسئله اصلی اکنون نه اجرای ادغام، بلکه تعیین جایگاه حقوق کردها در ساختار سیاسی آینده سوریه است. بنت شلر، رئیس بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در بنیاد هاینریش بل در برلین، معتقد است ادغام SDF دستاورد مهمی برای تلاش دمشق جهت تثبیت اقتدار دولت پس از سال‌ها جنگ است، اما برای بسیاری از کردها این تحول نوعی عقب‌نشینی دشوار محسوب می‌شود؛ زیرا امید به برخورداری از خودگردانی گسترده، بیش از گذشته به سطح محلی و شهرداری‌ها محدود شده است.
به این ترتیب، پایان موجودیت مستقل SDF را نمی‌توان پایان مطالبات سیاسی کردهای سوریه تلقی کرد. در واقع، معادله جدید، مسئله کردها را از عرصه نظامی به عرصه حقوقی و سیاسی منتقل کرده است. در دوره‌ای که SDF یکی از مهم‌ترین بازیگران نظامی شمال شرق سوریه بود، کردها از طریق کنترل بخش قابل توجهی از این منطقه توانسته بودند ساختارهای نظامی، امنیتی و اداری مستقلی ایجاد کنند. اکنون با پایان این ساختارها، مهم‌ترین ابزار فشار نظامی آنان از میان رفته و آینده حقوق و اختیارات کردها بیش از هر زمان دیگری به قانون اساسی و ترتیبات سیاسی دمشق وابسته شده است.
مظلوم عبدی نیز با وجود اعلام پایان روند ادغام، تأکید کرده است که مبارزه برای تثبیت حقوق مردم کرد در قانون اساسی سوریه ادامه خواهد داشت. همین موضع نشان می‌دهد که از نگاه رهبری کردها، توافق با دمشق یک نقطه پایان نیست، بلکه مرحله‌ای جدید از مذاکرات سیاسی برای تثبیت دستاوردهای سال‌های گذشته است.
یکی از پیچیده‌ترین مسائل در این مرحله نیز وضعیت نیروهای زن کرد است. یگان‌های زن در ساختار نیروهای کرد سوریه طی سال‌های جنگ با داعش به یکی از شاخص‌ترین نمادهای نظامی این نیروها تبدیل شده بودند، اما روند ادغام آنان در ساختارهای دولت سوریه با موانع جدی مواجه شده است. به گفته شلر، نه تنها ادغام این یگان‌ها به عنوان یک ساختار مستقل پذیرفته نشده، بلکه ظاهراً دولت انتقالی حتی با ادغام فردی اعضای این نیروها نیز موافقت نکرده است.
این مسئله می‌تواند به یکی از نقاط اصطکاک میان دمشق و نیروهای سیاسی کرد تبدیل شود؛ زیرا ادغام نظامی SDF زمانی می‌تواند به یک توافق پایدار منجر شود که اعضای این نیروها درباره آینده شغلی، حقوقی و امنیتی خود اطمینان داشته باشند. حذف یا کنار گذاشتن بخشی از نیروهای زن از فرآیند ادغام می‌تواند این تصور را در میان کردها تقویت کند که توافق موجود بیش از آنکه یک سازش متقابل باشد، به معنای انحلال تدریجی ساختارهای خودگردان آنان است.
در سال‌های گذشته، ساختار اداره خودمختار شمال و شرق سوریه با اتکا به حمایت آمریکا توانسته بود بخش وسیعی از شمال شرق کشور را اداره کند. SDF نیز از سال‌های جنگ با داعش به مهم‌ترین متحد زمینی آمریکا در سوریه تبدیل شده بود. اما پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ و شکل‌گیری ساختار سیاسی جدید در دمشق، شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی تغییر کرد و حمایت آمریکا از ادامه ساختارهای مستقل کردها کاهش یافت.
اکنون با پایان ادغام SDF، یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ سیاسی کردهای سوریه در دوره پس از جنگ داخلی به پایان رسیده است. اما نتیجه نهایی این تحول هنوز مشخص نیست. اگر دمشق بتواند حقوق فرهنگی، زبانی و سیاسی کردها را در قانون اساسی آینده تضمین کند و برای مشارکت آنان در ساختار سیاسی کشور سازوکارهای مشخصی ایجاد کند، ادغام SDF می‌تواند به نقطه آغاز یک توافق پایدار میان دولت مرکزی و کردها تبدیل شود.
در مقابل، اگر حقوقی که تاکنون به رسمیت شناخته شده‌اند صرفاً در قالب فرمان‌های ریاست‌جمهوری باقی بمانند و در قانون اساسی تثبیت نشوند، احتمال بازگشت بی‌اعتمادی میان دو طرف همچنان وجود خواهد داشت. در چنین شرایطی، پایان موجودیت نظامی SDF لزوماً به معنای پایان مسئله کردها نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند این مسئله را از یک مناقشه نظامی به یک چالش سیاسی و قانون اساسی برای دولت جدید سوریه تبدیل کند.
بنابراین، اهمیت واقعی تحول اخیر نه صرفاً در انحلال یا ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه، بلکه در مرحله‌ای است که پس از آن آغاز می‌شود. دمشق اکنون کنترل نهادهای نظامی، امنیتی و اداری شمال شرق را به دست می‌آورد، اما در مقابل باید مشخص کند که کردها در سوریه جدید چه جایگاهی خواهند داشت. سرنوشت این رابطه بیش از هر چیز به این بستگی دارد که آیا حقوق کردها از سطح امتیازات سیاسی موقت فراتر رفته و به بخشی پایدار از ساختار حقوقی و قانون اساسی کشور تبدیل خواهد شد یا خیر.